Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық клубтар мен мекемелердегі спорт бағдарламаларының әкімшісі. Спорттық директор (әдетте "спорттық директор" немесе "AD" деп аталады) – американдық көптеген клубтар мен мекемелерде, мысалы колледждер мен университеттерде, сондай-ақ үлкен орта және жоғары мектептерде спорт бағдарламаларына қатысты жаттықтырушылар мен басқа да қызметкерлер жұмысын үйлестіретін басшы.
Administrator of sports programs in American clubs or institutions
An athletic director (commonly "athletics director" or "AD") is an administrator at many American clubs or institutions, such as colleges and universities, as well as in larger high schools and middle schools, who oversees the work of coaches and related staff involved in athletic programs.
Мекемедегі лауазымы
Қазіргі заманғы спорттық директорлар, әсіресе ірі білім беру орталықтарында, көбінесе жағдайы тұрақсыз болады. Техникалық түрде барлық жаттықтырушыларға жауапты болғанымен, олар көбінесе жалақысы жақсырақ емес, сондай-ақ олардың танымалдары төмен, көптеген жаттықтырушылар сияқты өздерінің теле- және радиобағдарламаларына ие емес. Жаттықтырушылардың бұзық әрекеттерімен күресуге тырысқанда, олардың күш-жігері көбінесе жаттықтырушының ықпалды байланыстарымен басылып қалады, әсіресе егер жаттықтырушы ұзақ жылдар бойы жеңіске жеткен тәжірибелі тұлға болса. Дегенмен, жаттықтырушының ауыр құқық бұзушылығы дәлелденген жағдайда, спорттық директор осы жаттықтырушымен бірге қызметтен босатылуы мүмкін. Соңғы жылдары спорттық директордың рөлі күрт өзгерді. Бұрын спорт бөліміне мектептің бас жаттықтырушыларының бірі жетекшілік ететін. Қазір бұл лауазым спорт индустриясының ішінде де, сыртында да басшыларды қызықтырады. Спорттық директорлар көп миллиондық медиа келісімдерін жасаса алады және штаттың ең көп жалақы алатын қызметкерлері болып табылатын ықпалды жаттықтырушыларды басқара алады. Бөлімше мен мектептің спорттық қажеттіліктеріне байланысты спорттық директорлар ойындар мен іс-шараларды жоспарлауға, команданың ойыншыларын бақылауға және жаттықтырушылардың, ойыншылардың және бөліммен тығыз байланысты барлық адамдардың спорт агенттігінің барлық ережелерін сақтауын қамтамасыз етуге жауапты. Барлық деңгейде бакалавр дәрежесі талап етіледі, ал ірі білім беру орталықтарында магистр дәрежесіне басымдық беріледі. 2013 жылы NCAA I дивизионында ең көп жалақы алған спорттық директор Вандербильт университетінің Дэвид Уильямсы болды, оған 3 239 678 доллар төленді. Алайда, Уильямстың жалақысы сол кезде басқа I дивизиондық спорттық директорлардың жалақысымен тікелей салыстырылмады, себебі Вандербильттің университеттік спорттық жарыстарды басқару құрылымы ерекше болды. I дивизиондағы басқа оқу орындарынан айырмашылығы, Вандербильттің жеңіл атлетикасы жеке спорт бөлімі арқылы емес, тікелей университет (атап айтқанда, Студенттік өмір жөніндегі бөлімше) арқылы басқарылды. Тиісінше, Вандербильттің спорттық жарыстары кез келген студенттік ұйым сияқты қарастырылды. Уильямстың спорттық міндеттері Вандербильттің студенттік өмір жөніндегі вице-президенті лауазымының бір бөлігі болды. Университет содан бері жеке спорт бөлімінің дәстүрлі I дивизиондық моделіне қайта оралды, ал Уильямс спорттық директор лауазымына қайта келді; ол 2019 жылы қайтыс болғанға дейін осы қызметтен қысқа уақыт бұрын кетті.
Modern athletic directors are often in a precarious position, especially at the larger institutions. Although technically in charge of all the coaches, they are often far less well compensated and also less famous, with few having their own television and radio programs as many coaches now do. In attempting to deal with misconduct by coaches, they often find their efforts trumped by a coach's powerful connections, particularly if the coach is an established figure with a long term winning record. However, in the case of severe coaching misconduct being proven, often the athletic director will be terminated along with the offending coach. Over the last several years, the role of an athletic director has changed dramatically. Before, the athletic department was overseen by one of the school's head coaches. Now, the position attracts executives inside and outside the sports industry. Athletic directors can negotiate multimillion dollar media deals and can manage powerful coaches, who are usually the highest paid employees in the state. Based on the division and the school's athletic needs, athletic directors can also be in charge of scheduling games and events, monitoring a team's players and making sure coaches, players and anyone who is heavily involved with the department are complying with all the sports agency's regulations. A bachelor's degree is required for all divisions, and a master's degree is preferred by larger schools. In 2013, the highest paid athletic director at the NCAA Division I level was David Williams of Vanderbilt who was paid $3,239,678. However, Williams' salary was at the time not directly comparable to that of other Division I athletic directors because of Vanderbilt's unique administrative structure for varsity athletics. Unlike all other Division I schools, Vanderbilt athletics were then governed directly by the university (specifically within its Division for Student Life) rather than administered by a separate athletic department. Effectively, Vanderbilt athletics were treated as any other student organization. Williams' athletic duties were part of his position as Vanderbilt's vice president for student life. The university has since returned to a more traditional Division I model of a separate athletic department, with Williams returning to the formal title of athletic director; he resigned from that role shortly before his death in 2019.
Спорттық директорлар ретінде жаттықтырушылар
Бұрын, әсіресе Оңтүстіктегі ірі футбол ойнайтын мекемелерде, бас футбол жаттықтырушысы сонымен қатар «AD» лауазымын да атқарған. AD лауазымын бір уақытта атқарған жаттықтырушылардың арасында Bear Bryant (Texas A&M және Alabama), Ray Perkins (Alabama), Frank Broyles (Arkansas), Pat Dye (Auburn), Ray Graves (Florida), Wally Butts (Georgia), Vince Dooley (Georgia), Charles Shira (Mississippi State), Bud Wilkinson (Oklahoma), Robert Neyland (Tennessee), Darrell Royal (Texas), Emory Bellard (Texas A&M) және John McKay (USC) болды. Бұл көбінесе формалды түрде жасалған, жаттықтырушыға қосымша бедел, жалақы және оның бағыныштылығында тек колледж президенті немесе канцлер және, мүмкін, атлетика комитеті ғана болатынын білу артықшылығын берген. Мұндай бақылау көбінесе номиналды болған. Спорттық директордың орынбасары, жаттықтырушының атынан күнделікті спорттық директордың міндеттерін орындаған. Баскетбол басым спорт түріне айналған кейбір мекемелерде бас баскетбол жаттықтырушысына да осылай қараған. Соңғы онжылдықтарда бұл жүйе көбінесе тоқтатылды, өйткені жоғары білім беру спорты, әсіресе оның талаптарға сәйкес келу аспектілері, жартылай штатты жұмыспен айналысуға тым күрделі болып кетті. Ірі университеттерде екі лауазымды бір уақытта атқарған соңғы футбол жаттықтырушысы – 2009 жылғы маусымнан кейін Теннесси штатының бас жаттықтырушысы болу үшін Луизиана Техтегі Дерек Дули болды. Бройлс 1976 жылы Арканзас штатының футбол жаттықтырушысы қызметінен кетті, бірақ 2007 жылға дейін «Razorbacks» клубының спорттық директоры болып қалды. Дули 1988 жылы Джорджияның футбол жаттықтырушысы қызметінен кетті, бірақ 2000 жылдарға дейін спорттық директор болып қалды. LSU Оңтүстіктегі ерекше жағдайлардың бірі болды. Футбол жаттықтырушысы Чарльз МакКлендон 1972 жылғы қаңтарда «Aggies» командасынан футбол жаттықтырушысы және спорттық директор лауазымын біріктіріп ұсыныс алғанда, Техас A&M-ге көшуге жақын болды, бірақ LSU спорттық директоры Карл Мэддокс пен Луизиана губернаторы Джон МакКитхеннің табысты лоббилеуінен кейін Батон-Ружде қалды. Кентукки жаттықтырушы және спорттық директор лауазымдарын әрқашан бөлек ұстады, тіпті Беар Брайант футбол жаттықтырушысы болған (1946–1953), ал Адольф Рупп ерлер баскетбол командасын жаттықтырған кезеңде де. Брайант пен Руп техникалық тұрғыдан спорттық директор Берни Шивлидің басшылығымен тең болғанымен, Брайант өзін Руптан әлдеқайда кем күшті және құрметсіз деп ойлап, Лексингтондан кетуінің басты себебі осы болды. Пол Дитцель (LSU) және Том Осборн (Nebraska) өздерінің мектептеріндегі футбол командаларын ұлттық чемпионаттарға жеткізді, кейін басқа жерде жұмыс істегеннен кейін спорттық директор болып қайта оралды. Дитцель 1961 жылғы футбол маусымынан кейін LSU-дан кетіп, Армия және Оңтүстік Каролинада жаттықтырды, содан кейін 1978 жылы LSU-ға спорттық директор болып оралды. Осборн 1973 жылдан 1997 жылға дейін «Cornhuskers» командасын жаттықтырғаннан кейін АҚШ Өкілдер палатасында үш мерзім қызмет етті, содан кейін 2007 жылы Небраскаға спорттық директор болып оралды. 1960 жылғы ұлттық чемпионатты бөлісіп жеңген «Ole Miss» командасын жаттықтырған Джонни Вотт, өзінің 24 жылдық бас жаттықтырушылық кезеңінде (1947–1970) «Rebels» командасының спорттық директоры болмаған, бірақ 1973 жылғы маусымда үш ойын өткеннен кейін жаттықтырушы ретінде қайта жалданып, спорттық директордың міндеттері де берілді. Вотт 1973 жылғы маусымның соңында футбол жаттықтырушысы қызметінен кетті, бірақ 1978 жылға дейін спорттық директор болып қалды. Сонымен қатар, жұмысқа орналасу шарты ретінде мұндай толық бақылауды талап еткен ескі жаттықтырушылардың көпшілігі зейнеткерлікке шықты (немесе Дули жағдайында, жұмыстан босатылды) немесе қайтыс болды (Брайант Алабамадағы соңғы футбол матчын өткізгеннен кейін төрт аптадан кейін қайтыс болды), егер мұндай мүмкіндік туса, осы келісімге ұмтылмаса, жаңа буын қалдырды, сонымен қатар, аяқ киім келісімдері, радио және теледидардағы көріну ақысы және жарнамалық келісімдер сияқты басқа да табыс көздерін дамытты, бұл спорттық директордың қосымша міндеттерінен түсетін табысты қажетсіз етеді. Колледждің спорттық директорлары зейнеткерлікке шыққан немесе жұмыс істеп жатқан жаттықтырушылар болып табылады, олар дене тәрбиесі немесе спорттық басқару мамандығын алған, бірақ көбінесе бизнес-администрация немесе осыған ұқсас сала бойынша білім алған адамдар болып табылады. Ірі американдық университетінің спорттық бөліміне арналған бюджет қазір әдетте ондаған миллион доллар деңгейінде; мұндай кәсіпорындар кәсіби басқаруды талап етеді. Спорттық директорлардың АҚШ-та өзінің кәсіби ұйымы бар, ол – Ұлттық колледждердің спорттық директорлар қауымдастығы. Басқа да адамдар спорттық директорлар деп аталуы мүмкін. Жоғарыда айтылғандай, көптеген АҚШ мектептерінде кем дегенде жартылай штатты жұмыс істейтін адам болады, әдетте басқа жаттықтырушылық немесе әкімшілік қызметімен бірге. Кейбір мектеп округтерінде толық уақытты атлетика директоры болады. Сонымен қатар, ойын-сауық немесе бәсекелестік спортын демеушілік ететін корпорациялар спорттық директорды жұмысқа тарта алады.
Formerly, especially at major football playing institutions, particularly in the South, the head football coach was also the "AD". Among the coaches to hold simultaneously hold the AD position were Bear Bryant (Texas A&M and Alabama), Ray Perkins (Alabama), Frank Broyles (Arkansas), Pat Dye (Auburn), Ray Graves (Florida), Wally Butts (Georgia), Vince Dooley (Georgia), Charles Shira (Mississippi State), Bud Wilkinson (Oklahoma), Robert Neyland (Tennessee), Darrell Royal (Texas), Emory Bellard (Texas A&M) and John McKay (USC). This was usually done in a nominal sense, giving the coach additional prestige, additional pay, and the knowledge that the only supervision that he was under was that of the college president or chancellor and perhaps an athletics committee, and such supervision was often token. An associate athletics director actually performed the functions of athletic director on a daily basis in the name of the coach. At a few institutions where basketball was the predominant sport, the head men's basketball coach was treated similarly. In recent decades, this system has been almost entirely abandoned; collegiate sports, especially in its compliance aspects, has become far too complicated an undertaking to be run on a part time basis. The last football coach to hold both positions at a major university was Derek Dooley at Louisiana Tech before leaving to become head coach at Tennessee after the 2009 season. Broyles retired as Arkansas football coach in 1976, but remained as Razorbacks athletic director through 2007. Dooley retired as Georgia football coach in 1988, but remained as athletic director well into the 2000s. LSU was one of the exceptions to the rule in the south. Football coach Charles McClendon nearly bolted for Texas A&M when he was offered the combined position of football coach and athletic director by the Aggies in January 1972, but remained in Baton Rouge after successful lobbying by LSU athletic director Carl Maddox and Louisiana Governor John McKeithen. Kentucky always kept its coaching and athletic director positions separate, even during the period (1946–1953) when Bear Bryant coached football and Adolph Rupp coached men's basketball. Even though Bryant and Rupp were technically equals under athletic director Bernie Shively, Bryant chafed under the impression he was far less powerful and far less revered than Rupp, a main factor in his departure from Lexington. Paul Dietzel (LSU) and Tom Osborne (Nebraska) coached the football teams at their respective schools to national championships and later came back as athletic director after working elsewhere. Dietzel left LSU following the 1961 football season and coached at Army and South Carolina before returning to LSU as AD in 1978. Osborne served three terms in the United States House of Representatives after coaching the Cornhuskers from 1973 through 1997; he returned to Nebraska as AD in 2007. Johnny Vaught, who coached Ole Miss to a share of the 1960 national championship, was not the Rebels' athletic director during his original 24 year tenure (1947–1970) as football coach, but was re hired as coach and also given the duties of athletic director three games into the 1973 season. Vaught stepped down as football coach at the end of the 1973 season, but remained as athletic director until 1978. Additionally, most of the old line coaches who demanded such total control as a condition of employment have since either retired (or in Dooley's case, forced out) or died (Bryant died four weeks after coaching his final football game at Alabama), leaving in place a new generation who are not desirous of such an arrangement, if it were to be made available, and additionally have developed other sources of income, such as shoe contracts and radio and television appearance fees and endorsement contracts, that make the income which might come from the additional duty of athletic director unnecessary. Increasingly, college athletic directors are less likely to be retired or active coaches with physical education or sports administration degrees and more likely to be persons who majored in business administration or a related field. The budget for a major athletic department of a large American university is now routinely at the level of tens of millions of dollars; such enterprises demand professional management. Athletic directors have their own professional organization in the U. S., the National Association of Collegiate Directors of Athletics. Other individuals may be referred to as athletic directors. As mentioned above, many U. S. high schools have someone who performs this duty at least on a part time basis, usually in conjunction with another coaching or administrative position; some school districts have a full time director of athletics. Additionally, corporations which sponsor recreational or competitive sports may employ an athletic director.