Жұқпалы құс ауруы: Ньюкасл ауруының (VND) симптомдары, адамға жұғу жолдары, алдын алу шаралары мен вакциналар туралы ақпарат. Құс өнеркәсібі үшін маңызды!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құстардың жұқпалы вирустық ауруы
Contagious viral avian disease
Қауісті Ньюкасл ауруы (VND), бұрын экзотикалық Ньюкасл ауруы деп аталған, көптеген үй және жабайы құстарды қамтитын жұқпалы вирустық ауру; ол адамдарға да жұғады. Адамдарға жұқтырса да, көп жағдайда белгілері байқалмайды; сирек жағдайларда жеңіл қызба, тұмауға ұқсас белгілер және/немесе конъюнктивит тудыруы мүмкін. Аурудың әсері үй құстарында ең анық байқалады, себебі олардың сезімталдығы жоғары және құс шаруашылығына эпизоотияның ауыр салдары тиюі мүмкін. Көптеген елдерде кең таралған. ВНД-ны емдеуге белгілі әдіс жоқ, бірақ алдын алу вакциналарын және санитарлық шараларды қолдану індеттің пайда болу мүмкіндігін азайтады. Бұл ауру Ньюкасл ауруы вирусы (NDV) – авулавирустың бір түрінен туындайды. Ньюкасл ауруы вирусының штамдары адамдардағы қатерлі ісіктерді емдеу үшін қолданылады, себебі вирус қатерлі жасушаларды таңдап жұқтырып, жояды. Сондай-ақ, Ньюкасл ауруы вирусының штамдары Эбола және Covid-19-ға қарсы вакцина үміткерлерін жасау үшін де пайдаланылған.
Virulent Newcastle disease (VND), formerly exotic Newcastle disease, is a contagious viral avian disease affecting many domestic and wild bird species; it is transmissible to humans. Though it can infect humans, most cases are non symptomatic; rarely it can cause a mild fever and influenza like symptoms and/or conjunctivitis in humans. Its effects are most notable in domestic poultry due to their high susceptibility and the potential for severe impacts of an epizootic on the poultry industries. It is endemic to many countries. No treatment for VND is known, but the use of prophylactic vaccines and sanitary measures reduces the likelihood of outbreaks. The disease is caused by Newcastle disease virus (NDV), an avulavirus. Strains of Newcastle disease virus have been used to treat cancer in humans, since the virus appears to preferentially infect and kill cancerous cells. Strains of Newcastle disease virus have also been used to create viral vector vaccine candidates against Ebola and Covid 19.
Тарих
Ньюкасл ауруы алғаш рет 1926 жылы Индонезияның Ява аралында, ал 1927 жылы Англияның Ньюкасл-апон-Тайн қаласында анықталды. Дегенмен, бұл ауру 1898 жылға дейін, Шотландияның солтүстік-батысындағы үй құстарында кең таралған болуы мүмкін. Англия мен Уэльсте құс өлімін тоқтату саясаты 1963 жылдың 31 наурызында аяқталды, бірақ Ньюкасл ауруының өте жедел түрі мен құс обасы жағдайларында сақталып қалды. Шотландияда барлық құс ауруларына қатысты сою саясаты жалғасты. NDV-нің қатерлі ісікке қарсы агент ретінде қолданылуына қызығушылық оның қалыпты жасушаларға минималды токсикалық әсермен, адам ісік жасушаларын таңдап жою қабілетінен туындады. 2018 жылдың мамыр айынан бастап Калифорния штатының Азық-түлік және Ауыл шаруашылығы департаменті мен АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті Оңтүстік Калифорнияда VND-ны жою жұмыстарын жүргізіп келеді, нәтижесінде 400-ден астам құста VND анықталды. 2019 жылдың 27 ақпанында Калифорния штатының ветеринариялық дәрігері Аннет Джонс Оңтүстік Калифорниядағы карантин аймағын кеңейтті, ал 2019 жылдың 15 наурызы мен 5 сәуірінде Солтүстік Калифорнияда және Аризона штатында VND жағдайлары тіркелді.
Newcastle disease was first identified in Java, Indonesia, in 1926, and in Newcastle upon Tyne, England, in 1927. However, it may have been prevalent as early as 1898, when a disease wiped out all the domestic fowl in northwest Scotland. The policy of slaughter ceased in England and Wales on 31 March 1963, except for the peracute form of Newcastle disease and for fowl plague. In Scotland the slaughter policy continued for all types of fowl pest. Interest in the use of NDV as an anticancer agent has arisen from the ability of NDV to selectively kill human tumour cells with limited toxicity to normal cells. Since May 2018, California Department of Food and Agriculture staff and the United States Department of Agriculture have been working on eliminating VND in South California and more than 400 birds have been confirmed to have VND. On February 27, 2019, the California state veterinarian, Annette Jones, increased the quarantine area in Southern California and on March 15, 2019 and April 5, 2019, cases of VND in Northern California and Arizona respectively.
Себепші фактор
Ньюкасл ауруын қоздырғышы (НАҚВ) – құс ортоавулавирусының 1-ші түрінің нұсқасы, теріс полюсті, бір тізгілі РНК вирусы. НАҚВ құстарға жұғатын Avulavirinae тұқымдасына жатады. Жұғу жұқтырған құстардың нәжісі және басқа да шығарындыларымен, сондай-ақ ластанған тамақ, су, жабдық және киіммен тікелей жанасу арқылы жүзеге асады.
The causal agent, Newcastle disease virus (NDV), is a variant of avian orthoavulavirus 1, a negative sense, single stranded RNA virus. NDV belongs to the subfamily Avulavirinae, which infect birds. Transmission occurs by exposure to faecal and other excretions from infected birds, and through contact with contaminated food, water, equipment, and clothing.
Шеттер
NDV штаммдары өте вирулентті (велогенді), орташа вирулентті (мезогенді) немесе вирулентті емес (лентогенді) деп жіктеледі. Велогенді штаммдар ауыр невроздық және тыныс алу белгілерін тудырады, жылдам таралады және 90% дейін өлімге себеп болады. Мезогенді штаммдар жөтелге шақырады, жұмыртқа сапасын және өнімділігін нашарлатады, сондай-ақ 10% дейін өлімге әкеледі. Лентогенді штаммдар жеңіл белгілерді тудырады, өлім-жітім деңгейі өте төмен.
NDV strains can be categorised as velogenic (highly virulent), mesogenic (intermediate virulence), or lentogenic (nonvirulent). Velogenic strains produce severe nervous and respiratory signs, spread rapidly, and cause up to 90% mortality. Mesogenic strains cause coughing, affect egg quality and production, and result in up to 10% mortality. Lentogenic strains produce mild signs with negligible mortality.
Беріліс
NDV негізінен сау құстардың жұқтырған құстардың дене сөлдерімен тікелей жанасуы арқылы таралады. Ауру жұқтырған құстардың нәжісі және мұрын, ауыз, көзден шығатын секреттері арқылы жұғады. NDV коммерциялық шаруашылықта өсірілген тауықтар сияқты жабық кеңістікте ұсталатын құстар арасында жылдам таралады. Құстардың дене сөлдерінде NDV-ның жоғары концентрациясы табылады, сондықтан ауру механикалық түрде оңай тарауы мүмкін. Вирусты материал аяқ киім мен киімге жабысып, жұқтырған топтан сау топқа көшірілуі мүмкін. NDV құстардың қауырсындарында, тыңайтқыштарында және басқа да материалдарда жылы және ылғалды ортада бірнеше апта бойы сақталады. Ол тоңдырылған материалда белгісіз мерзімге сақталуы мүмкін. Дегенмен, вирусты құрғату және күн сәулесіндегі ультракүлгін сәулелер тез жояды. Латын Америкасынан контрабандалық жолмен әкелінген, әсіресе амазон попугайлары, АҚШ-қа NDV әкелу қаупін тудырады. Амазон попугайлары ауру тасымалдаушылары болып табылады, бірақ ешқандай белгілер көрсетпейді және 400 күннен астам уақыт бойы NDV-ны бөліп шығара алады.
NDV is spread primarily through direct contact between healthy birds and the bodily discharges of infected birds. The disease is transmitted through infected birds' droppings and secretions from the nose, mouth, and eyes. NDV spreads rapidly among birds kept in confinement, such as commercially raised chickens. High concentrations of the NDV are found in birds' bodily discharges; therefore, the disease can be spread easily by mechanical means. Virus bearing material can be picked up on shoes and clothing and carried from an infected flock to a healthy one. NDV can survive for several weeks in a warm and humid environment on birds' feathers, manure, and other materials. It can survive indefinitely in frozen material. However, the virus is destroyed rapidly by dehydration and by the ultraviolet rays in sunlight. Smuggled pet birds, especially Amazon parrots from Latin America, pose a great risk of introducing NDV into the US. Amazon parrots are carriers of the disease, but do not show symptoms, and are capable of shedding NDV for more than 400 days.
Клиникалық белгілері
НДВ жұқпасының белгілері вирустың штаммы, жануардың денсаулығы, жасы және түріне байланысты әр түрлі болуы мүмкін. Аурудың инкубациялық кезеңі 4-6 күнге созылады. Жұққан құстың бірнеше белгілері байқалуы мүмкін, оның ішінде тыныс алу белгілері (қиналу, жөтел), жүйке белгілері (әлсіздік, азыну, бұлшық еттерінің дірілі, қанаттарының түсуі, бас пен мойынның бұрылуы, дөңгелеу, толық сал болуы), көз және мойын айналасындағы тіндердің ісінуі, жасыл, сулы диарея, пішіні бұзылған, қалың немесе жұқа қабықшалы жұмыртқалар және жұмыртқа өнімділігінің төмендеуі. Ауыр жағдайларда өлім кенеттен болады, ал жақын уақытта қалған құстар ауырмағандай көрінеді. Дегенмен, жақсы иммунитеті бар топтарда (тыныс және ас қорыту) белгілері жеңіл және біртіндеп дамиды, 7 күннен кейін жүйке белгілері, әсіресе бас бұрылысы пайда болады.
Signs of infection with NDV vary greatly depending on factors such as the strain of virus and the health, age and species of the host. The incubation period for the disease ranges from 4 to 6 days. An infected bird may exhibit several signs, including respiratory signs (gasping, coughing), nervous signs (depression, inappetence, muscular tremors, drooping wings, twisting of head and neck, circling, complete paralysis), swelling of the tissues around the eyes and neck, greenish, watery diarrhoea, misshapen, rough or thin shelled eggs and reduced egg production. In acute cases, the death is very sudden, and, in the beginning of the outbreak, the remaining birds do not seem to be sick. In flocks with good immunity, however, the signs (respiratory and digestive) are mild and progressive, and are followed after 7 days by nervous symptoms, especially twisted heads.
Өлімнен кейінгі зақымданулар
Провентрикул мен қарынның астыңғы қабығында петехиялар жиі кездеседі; сондай-ақ, он екі елі ішектің қабынуы (энтериті) ауыр түрде дамиды. Өте шапшаң жағдайларда (жақын қана басталган ошақтағы алғашқы күні) зақымданулар сирек болады.
Petechiae in the proventriculus and on the submucosae of the gizzard are typical; also, severe enteritis of the duodenum occurs. The lesions are scarce in hyperacute cases (first day of outbreak).
Иммунологиялық сынақтар
Ферментке байланысты иммуносорбенттік талдау, полимераза тізбектік реакциясы және нуклеотидтік тізбектеу технологиялары әзірленді.
Enzyme linked immunosorbent assay, polymerase chain reaction, and sequence technology tests have been developed.
Үлгілер
Құстардан, түйеқұстардан және басқа да құстардан NDV-ді әдеттегі оқшаулау үшін, үлгілер трахея мен клоакадан мақта шүберектермен алынады. Вирусты сондай-ақ өкпеден, мидан, көкбауырдан, бауырдан және бүйректерден де оқшаулауға болады.
For routine isolation of NDV from chickens, turkeys, and other birds, samples are obtained by swabbing the trachea and the cloaca. Cotton swabs can be used. The virus can also be isolated from the lungs, brain, spleen, liver, and kidneys.
Қолдану
Жөнелту алдында үлгілер 4 °C температурада (тоңазытқышта) сақталуы керек. Үлгілер көпіршік пленкаға оралған конвертте немесе қорапта жіберілуі тиіс. Үлгілерді қарапайым поштамен жіберуге болады, бірақ жедел жеткізу ұсынылады.
Prior to shipping, samples should be stored at 4 °C (refrigerator). Samples must be shipped in a padded envelope or box. Samples may be sent by regular mail, but overnight is recommended.
Алдын алу
Ньюкасл ауруының белгілерін көрсеткен кез келген жануар дереу оқшаулануы керек. Жаңа құстарды топқа қосу алдында вакцинациялау қажет. Инактивацияланған вирустық вакцина, сондай-ақ түрлі комбинациялық вакциналар қолжетімді. Аз дамыған елдерде Ньюкасл ауруын бақылау үшін термотөзімді вакцина бар. Schiappacasse және авторлар 2020 жылы термиялық емес плазма генераторын пайдаланып, кеңістікте вирустың толық инактивациялануын сәтті көрсетті.
Any animals showing symptoms of Newcastle disease should be isolated immediately. New birds should also be vaccinated before being introduced to a flock. An inactivated viral vaccine is available, as well as various combination vaccines. A thermotolerant vaccine is available for controlling Newcastle disease in underdeveloped countries. Schiappacasse et al 2020 demonstrates successful, complete inactivation of the virus in a space using a nonthermal plasma generator.
Рак зерттеуіндегі НДВ тарихы
1950 жылдары НДВ-ның онколиздік әсері жасқалғанмен, вирустарды қатерлі ісіктерді емдеуде пайдалану жөніндегі кейінгі зерттеулер кері генетика технологияларының дамуымен қатар жүрді. Кейін Цсатари ЛК және оның әріптестері ми глиомасымен ауырған науқастарда қатерлі ісікке қарсы әсерін анықтады. НДВ қолданудағы басты мәселелердің бірі – вирусқа қарсы ие/науқастың иммундық жауабы болды, кері генетика технологиясы жетілмеген кезеңде бұл НДВ-нің қатерлі ісіктерді емдеу құралы ретінде қолданылу мүмкіндігін шектеді. 2018 жылға дейін қатерлі ісіктерді емдеу үшін НДВ қолданысын зерттеу бойынша бірнеше клиникалық сынақтар жүргізілді, бірақ зерттеулердің сапасы төмен болды және нәтижелері нақты емес еді.
Though the oncolytic effect of NDV was already documented in the 1950s, later advances in research into using viruses in cancer therapy came with the advent of reverse genetics technologies. Later on it was Csatary LK and his colleagues to document anti cancer effects in patients with brain gliomas. One of the main issues using NDV would be the host/patient immune response against the virus itself, which prior to the time of the reverse genetics technology, decreased the potential applicability of NDV as a cancer treatment. as of 2018 there had been several clinical studies into the use of NDV for cancer treatment, but the research quality was low and the outcomes inconclusive.