Кіріспе

Вирустың екі немесе одан көп түрлі штамдарының бірігіп жаңа субтипті құру процесі. Антигендік ауысу – вирустың екі немесе одан көп түрлі штамдарының немесе екі немесе одан көп түрлі вирустардың штамдарының бірігіп, бастапқы штамдардың беткі антигендерінің араласуымен жаңа субтипті қалыптастыру процесі. Бұл термин көбінесе тұмауға қатысты қолданылады, себебі бұл ең белгілі мысал, бірақ бұл процесс басқа вирустарда да, мысалы, қойлардағы висна вирусында да кездеседі. Антигендік ауысу – фенотиптік өзгерістерге алып келетін қайта сұрыптаудың немесе вирустық ауысудың нақты бір түрі. Антигендік ауысу антигендік дрейфтен өзгеше, ол тұмаудың белгілі штамдарының (немесе жалпырақ алғанда, басқа да нәрселердің) уақыт өте келе табиғи мутациясы болып табылады, бұл иммунитеттің жоғалуына немесе вакцинаның тиімсіз болуына әкелуі мүмкін. Антигендік дрейф тұмаудың барлық түрлерінде – А, В және С түрлерінде кездеседі. Ал антигендік ауысу тек А тұмауында ғана болады, себебі ол тек адамдарды ғана емес, басқа сүтқоректілер мен құстарды да жұқтырады, бұл А тұмауының беткі антигендерін қайта ұйымдастыруға мүмкіндік береді. В және С тұмауы негізінен адамдарды жұқтырады, сондықтан қайта сұрыптаудың нәтижесінде фенотип күрт өзгеруінің ықтималдығы төмендейді. 1940 жылдары Морис Хиллеман антигендік ауысуды ашты, ол жаңа вирустық патогендердің пайда болуы үшін маңызды, өйткені вирустардың жаңа экологиялық ортаға енуіне мүмкіндік беретін механизм болып табылады.

Адамға емес жануарлардан грипп вирустарының жұғудағы рөлі

А вирустары көптеген жануарларда табылады, оның ішінде қаздарда, тауықтарда, шошқаларда, адамдарда, киттерде, жылқыларда және теңіз түлкілерінде. Грипп штамдары гемаглютинин мен нейраминидазаның беттік ақуыздарының түрлерімен аталады (олардың саны тиісінше 18 және 9), сондықтан мысалы, H3N2 – 3-түрдегі гемаглютинин және 2-түрдегі нейраминидаза. Барлық басқа А вирустары олардан пайда болған деп саналатын құс тұмауының кейбір штамдары, 2009 жылғы H1N1 індеті адам, құс және шошқа вирустары арасындағы антигендік өзгеріс пен қайта үйлесу нәтижесінде туындады.

Influenza антигендік ауысуындағы шошқалардың рөлі

Шошқалар тұмау вирустарының антигендік өзгерісінде ерекше маңызды рөл атқарады. Шошқалар түрлі жануарларға жұғатын тұмау штаммдарымен зарарға түсуі мүмкін болғандықтан, олар вирус үшін "қосылыс ошағы" болып табылады. Егер бір шошқаға қаз бен адам тұмауының штаммдары сияқты бірнеше вирус штаммы жұқса, антигендік өзгеріс болуы мүмкін. Мұндай өзгерістен туындайтын вирус штаммдарының көпшілігі сәттілікке жетпейді, бірақ олардың кейбіреуі пандемиялық вирустарға айналуы мүмкін.