Кіріспе

Американдық актриса және әнші (1940 жылы туған)

Мэри Бет Пейл (/'//p//iː//l/; 1940 жылдың 25 маусымында туған) – американдық актриса және сопрано. Ол 1962 жылы Голдовский опера театрында опера әншісі ретінде мансабын бастады. 1964 жылы ол екі маңызды ән байқауында жеңіске жетті: Young Concert Artists International Auditions және Metropolitan Opera National Council Auditions. Соңғысы оған Metropolitan Opera National Company-мен келісімшарт жасауға мүмкіндік берді, ол 1965 жылдан 1967 жылға дейін екі маусым бойы жетекші сопрано ретінде ұлттық гастрольдерде өнер көрсетті. Ол 1970-ші жылдарға дейін операларда өнер көрсетуді жалғастырды, әсіресе 1971 жылы Миннесота операсында Ли Хойбидің «Жаз және түтін» операсының әлемдік премьерасында Альма рөлін ойнады. Кейін ол 1982 жылы американдық теледидар үшін осы рөлді жазды. Сол опера компаниясымен ол музыкалық театрға көшті, 1983 жылы Коул Портердің «Kiss Me, Kate» операсындағы атау ролін орындады. Содан кейін ол Роджерс пен Хаммерштейннің «Патша мен мен» ұлттық гастроліне Юл Бриннермен бірге Анна Леоновенс рөлінде қосылды, ал 1985 жылдың 7 қаңтарында Бродвейдегі қойылыммен өндіріс жалғасты. Ол осы рөлі үшін Tony Award номинациясын алды. Бродвейдегі дебютынан кейін Пейл музыкалық және драмалық спектакльдердегі актриса ретінде танылды. Ол Obie Award-тың иегері және Drama Desk Award, Helen Hayes Award және екі Outer Critics Circle Award номинациясын алды. 2017 жылы «Анастасия» операсындағы жесір император Мария Федоровна рөлі үшін екінші Tony Award номинациясын алды. 1992 жылы ол «Jersey Girl» фильміндегі шағын рөлмен кинода дебют жасады, ал 1994 жылы «Заң мен тәртіп» бағдарламасында алғаш рет теледидарда пайда болды. Ол екі телесериалдың негізгі актерлік құрамындағы рөлдерімен танымал: «Dawson's Creek» (1998–2003) және «The Good Wife» (2009–2016) фильмдеріндегі Эвелин 'Grams' Райан және Жакки Флорик. Оның танымал фильмдерінің қатарында Джек Леммонның сүйіктісін сомдаған «The Odd Couple II» (1999), «The Stepford Wives» (2004), «Flags of Our Fathers» (2006), «Mirrors» (2008), «Maladies» (2012) және «Collateral Beauty» (2016) фильмдері бар. 2020 жылы ол «After Forever» сериалындағы Хелен рөлі үшін Daytime Emmy Award-қа «Цифрлық драма сериалындағы үздік қонақ актриса» номинациясын алды. 2019 жылы Opera News журналымен сұхбатында Пейл: «Опера үлкен және қорқынышты. Сіз үнемі кемелдікке ұмтыласыз. Мен операда ән айтқан сайын, жақсы нәтиже шығуы үшін іштей тілек тілейтінмін. Бродвейде аптасына сегіз қойылымда өнер көрсетесіз, ал кемелдікке жете алмайсыз. Әр түнде жаңа, шынайы нәрсені табуға тырысасыз, кемелді болсын болмасын. Кино мен теледидар – бұл жақын орта. Сіз мыңдаған емес, бір көрерменмен байланысасыз. Бұл көбінесе дене және психикалық бейімделуді қажет етеді. Эмоциялар бірдей болады» деді. Ол Лотте Леманның жетекшілігімен Солтүстік-Батыс университетінде сопрано мамандығы бойынша оқыды және 1962 жылдың 9 сәуірінде түлек концертін өткізді. Университеттің музыка бөлімінде оның дамуына ықпал еткен басқа да ұстаздар опера бағдарламасының директоры Роберт Гей және музыка теориясы мен композиция курстарын оқытқан, сондай-ақ Пейл өнер көрсеткен университет хорын басқарған Эвальд Нольте болды. Оқу кезінде ол Gamma Phi Beta әйелдер қауымының мүшесі болды.

Опералық және концерттік сопрано ретінде еңбек жолы: 1962-1982

Жоғары курста Пейл Джузеппе Вердидің «Травиата» операсындағы Виолетта рөлін Солтүстік-Батыс университеті студенттерінің қойылымында Гей режиссерлігімен орындады; бұл спектакльге Борис Голдовский қатысты. Меццо-сопрано Ризе Стивенс MONC директорларының бірі болды, және Стивенс оған компаниямен екі маусым бойы өнер көрсеткен кезеңде жетекшілік етті. Ол сондай-ақ Жорж Бизенің «Кармен» операсында Микаэла рөлін MONC-пен бірге алғашқы маусымда орындады. Компаниямен екінші маусымда Вольфганг Амадей Моцарттың «Фигароның үйленуі» операсындағы Сусанна және Джакомо Пуччинидің «Богема» операсындағы Мими рөлдерімен 1966 жылдың қыркүйегінен 1967 жылдың мамырына дейін ұлттық турнеге шықты; сол кезеңде белгілі бір уақыт аралықта үзілістер болды. 1965 жылы Пейл Беверли Хилтондағы Калифорния камералық симфониясымен Ризе Стивенске арналған концертте сопрано солисі болды. Сол жылы ол дирижер Томас Шерманмен және Кішкентай оркестр қоғамымен Филармония залында «Сыйқырлы флейтада» Памина рөлін орындады. 1966 жылы ол Салем колледжінде өткен Ерте Америка Моравия музыка фестивалінде Кристиан Игнатиус Латробтың «Dies Irae» шығармасын орындауда сопрано солисі болды. 1968 жылы Пейл көп күткен Нью-Йорк концерттік дебютін Карнеги залының Вейлл концерт залында жасады, бұл оның жылдар бұрын жеңген «Жас суретшілер» конкурсының нәтижесі болды. Ол сондай-ақ Нью-Йорк қалалық операсында ән шырқады, 1972 жылдың көктемінде компаниямен дебют жасады. Пейл 1960-1970 жылдары камералық музыкант ретінде өнер көрсетті, көбінесе сол кездегі күйеуі, кларнетист Джерри Киркбрайдпен бірге. Екеуі де 1969 және 1970 жылдары Divario Chamber Ensemble мүшелері болды. 1976 жылы екеуі Нью-Йорк флейта клубы ұйымдастырған концертте Боем квинтетімен бірге қонақ өнерпаздары болды, концерттің тақырыбы «Америкалық музыкадағы флейта» және ол Америка Құрама Штаттарының тәуелсіздігінің екі жүз жылдығына арналған еді. 1972 жылы ол Элис Талли залында Хампшир квартетімен Бах кантаталарының концертінде сопрано солисі болды. 1970 жылдардың ортасында ол Музыкалық өнер студиясының камералық опера ансамблімен бірге өнер көрсетті, соның ішінде 1973 жылы Конгресс кітапханасында. 1977 жылы ол Джеральд Гинзбургтің «театр лидері» шығармаларының концертінде Алиса Талли залында өнер көрсетті. 1971 жылы Пейл Миннесота операсында Ли Хойбидің Теннеси Уильямстың «Жаз және түтін» пьесасының опералық бейімделуіндегі Альма рөлін әлемдік премьерада ойнады. Ол осы рөлді 1982 жылы теледидарда көрсетілгенде (1980 жылғы қойылым негізінде) Чикаго опера театрымен қайта орындады. Ол Миннесота операсына тағы бірнеше рет оралды. Сол компаниямен ол 1972 жылы Карл Нильсеннің «Маскарад» операсының АҚШ-тағы премьерасында Леонора рөлін сомдады.

Сахналық актриса болу: 1983-1991

Пейл 1983 жылы Коул Портердің «Кісіре гөр, Кейт» ролін орындап, Миннесота операсымен музыкалық театрға көшті. Сол оқиға туралы Пейл былай деді: «Ол кезде шам жанып кетті. Сүйікті Джон Рирдонмен бірге «Кісіре гөр, Кейт» ролін орындау мені әнші емес, ән айтатын актер екенімді түсінуге мәжбүр етті». Көп ұзамай ол Бродвей сахнасына шықты. 1983 жылдың мамырында ол ұлттық турнеде Юл Бриннердің Сиам монархының қарсыласы, он екінші және соңғы Анна Леоновенс рөлінде «Патша мен мен» пьесасының жаңа қойылымында ойнады. Бұл қойылым АҚШ бойынша гастрольдік сапармен жүріп, 1985 жылы Бриннер қайтыс болғанға дейін Бродвейде аяқталды. The New York Times газетіне берген сұхбатында ол Бриннердің рак ауруын емдеу үшін сәулелік терапиядан кейін, киім алмастыру бөлмесінен сахнаға қиындықпен қалай баратынын, бірақ сахнаға шығар кезде өзін қалай ұстайтынын айтты: «жарыққа қарай жылдам қозғалып, тік, жылдам қимылдайтын жануар сияқты денесімен». Ол 1985 жылы «Музыкалық комедиядағы ең үздік әйел рөлі» номинациясы бойынша «Тони» сыйлығына ие болды. 1986 жылы Пейл Хартфорд университетінің кампусындағы Линкольн театрында Мишель Трембледің «Оутремонт импровизациясы» пьесасында ойнады. Ол 1987 жылы Бродвейден тыс қойылған «Жұмақтың құстары» мюзиклінде ойнады. 1988 жылы ол Нью-Йорк опера ансамблімен бірге Стивен Сондхаймның «Біраз түнгі музыка» пьесасында Дезри Армфельдт рөлін сомдады. 1989 жылы ол Джоан Акалаитис режиссерлігімен The Public Theater-де Уильям Шекспирдің «Цимбелин» пьесасында өнер көрсетті. 1991 жылы ол Майкл Джон ЛаЧиузаның «Техас үстінде» мюзикліндегі президент Дж.Ф.К. хатшысының, мюзиклдегі маңызды кейіпкердің рөлін ойнады. Сол жылы ол Луисвилл актерлер театрында Одон фон Хорваттың «Вена орманынан алынған әңгімелер» пьесасында ойнады.

Экрандағы және сахнадағы мансабы: 1992-2003

1993 жылы Пейл Джерри Кёркбрайдтан ажырасып, Нью-Джерси штатының Леония қаласында Гвинет пен Майкл есімді екі баласын тәрбиелегеннен кейін Нью-Йорк қаласына қайтып келді. Ол 1992 жылы «Джерси қызы» фильмінде алғашқы рет түсті, ал 1994 жылы «Заң мен тәртіп» телесериалында дебют жасады. Оның кинодағы алғашқы маңызды рөлі 1995 жылы шыққан «Comfortably Numb» тәуелсіз драмалық фильмінде болды. 1999 жылы «The Odd Couple II» комедиялық фильмінде ол Джек Леммон сомдаған Феликске ғашық болған Фелице рөлін ойнады. 2003 жылғы «The Reagans» телефильмінде ол Нэнси Рейганның анасы, актриса Эдит Лукеттің рөлін сомдады. 1998 мен 2003 жылдар аралығында «Доусонның өзені» жасөспірімдер теледрамасында Эвелин «Грамс» Райан рөлімен көрермендерге кеңінен танылды. Ол осы шоудың төрт басты жұлдызымен қатар, шоудың алты маусымы бойы тұрақты актер құрамында болған жалғыз актриса болды, барлығы 128 эпизодтың 74-інде ойнады. Пейл театр сахнасындағы еңбектерін тоқтатпай, теледидар мен киноға қатысты. 1992 жылы ол Джордж Херн және Джуди Кеймен бірге «Sweeney Todd at the Paper Mill Playhouse» қойылымында қайыршы әйел рөлін ойнады. Сол жылы ол Ромул Линнидің «Демократия және Эстер» пьесасының премьерасында ойнады, бұл Генри Адамстың «Демократия: американдық роман» (1880) және «Эстер» (1884) романдарының біріктірілген нұсқасы болды. 1993 жылы ол Линнидің тағы бір пьесасының премьерасында Испаниядағы психоаналитик рөлінде ойнады. 1994 жылы ол Эдвард Альбидің үш бір актілік пьесасында Signature Theatre Company ұйымдастырған «Sand» қойылымында ойнады: «Box» (1968), «The Sandbox» (1960) және «Finding the Sun» (1983). Пейл 1995 жылы Бродвейден тыс қойылған үш пьесадағы жұмысы үшін «Obie» сыйлығын жеңіп алды: Пол Рудниктың «Жылаңаш шындық» (Нан рөлінде, 1994 ж. WPA театрында), А.Р. Гурнидің «Шайыр кеш» (Peaches рөлінде, 1994 ж. Playwrights Horizons ұйымында) және Крейг Лукастың «Жоғалған адамдар» (1995 ж. Atlantic Theater Company ұйымында Адди рөлінде). 1996 жылы ол Гарвард университетінің Американдық репертуар театрында «Жылаңаш шындық» пьесасындағы Нан рөліне қайта оралды. 1996 және 1997 жылдары ол Гурнидің «Силвия» пьесасымен Чарльз Кимброу және Стефани Зимбалистпен бірге гастрольдік сапарда болды. 1997 жылы ол Джордж С. Кауфман мен Ринг Ларднердің «Июнь айы» пьесасының қайта қойылған нұсқасында Огайо театрында ойнады. Сол жылы ол Пьер де Маривоның «Сүйіспеншіліктің жеңісі» пьесасында Йель репертуарлық театрында (YRT) Хезион рөлін сомдады. Пейл 1998 жылы Гринвич Хаус театрында Ирвинг Берлин мен Мосс Харттың «As Thousands Cheer» ревюінің қайта қойылған нұсқасында евангелист Айми Сэмпл Макферсон және бірінші ханым Лу Генри Гувер рөлінде ойнады. 1999 жылдың мамырында Пейл YRT театрында Ноэль Кауардтың «Hay Fever» пьесасында Джудит рөлін ойнады. Ол 2002 жылы Кеннеди орталығында «Sweeney Todd» қойылымында қайыршы әйел рөлін ойнады, ал 2003 жылдың көктемінде «Тоғыз» мюзиклінің Бродвейде қайта қойылған нұсқасында Антонио Бандерастың кейіпкерінің анасын сомдады. 2003 жылдың қысында ол қайтадан Бродвейден тыс сахнада ойнады, Кит Реддиннің Джон Ф. Кеннедиге жасалған қастандық туралы «Крема 312» пьесасында басты рөлді ойнады.

Соңғы еңбек жолы: 2004 жылдан қазіргі уақытқа дейін

Доусонның сағасы 2003 жылы аяқталғаннан кейін Пейл 2004 жылы Франк Оздың «Степфорд әйелдері» фильмінде Николь Кидман, Мэтью Бродерик және Бетт Мидлермен бірге Хелен Девлин рөлін сомдады. Оның басқа да жақындағы фильмдеріне Клинт Иствудтың «Біздің туларымыз» (2006), триллер «Көріністер» (2008), «Дерттер» (2012), «Бәсеке» (2013), «Қосалқы сұлулық» (2016), «Свей көлі» (2018) және «Мұнда да, қазір де» (2018) кіреді. 2009 жылдан 2016 жылға дейін ол CBS телеарнасының «Жақсы әйел» сериалында Крис Ноттың кейіпкері Питер Флориктің анасы Джеки Флориктің рөлін ойнады. 2019 жылы ол NBC телеарнасының «Ауыл» сериалында Гвендолина Феррари рөлін, ал 2020 жылы The CW телеарнасының «Кэти Кин» сериалында Лоретта Лейси рөлін сомдады. 2021 жылы ол Netflix сериалындағы «Халстон» рөліне түсті. Сахнада Пейл 2004 жылы Майкл Джон ЛаЧиузаның «Бірінші ханымның сюитасы» спектаклінің Бродвейдегі қайта жаңғыруында Элеонора Рузвельт рөлін ойнады. Сол жылы ол Иво ван Ховтың режиссерлігімен Нью-Йорк театрының шеберханасында Хенрик Ибсеннің «Хедда Габлер» пьесасында Джулиана Тесман рөлін сомдады, ал Олд Глобус театрында Джеффри Хэтчер мен Билл Расселдің «Бақытты үйрек» мюзиклінде миссис Маллард рөлінде ойнады. 2005 жылы ол Атлантик театры компаниясымен (ATC) Гарольд Пинтердің «Бөлме» пьесасында Роза рөлін ойнады. 2006 жылы ол Джоан Вейл Торнның «Сіз ең аз күткен нәрселер» пьесасының әлемдік премьерасында Джордж Стрит Плейхауста Клэр рөлінде ойнады. Сол жылы ол Чикагодағы Steppenwolf Theatre Company компаниясымен Мэри Циммерманның «М. Пруст» монодрамасының әлемдік премьерасында Селеста Альбарет рөлін сомдады. 2007 жылы ол Гурнидің «Коктейль сағаты» спектаклінде Лонг Уорф театрында Энн рөлін ойнады. 2008 жылы Пейл Стивен Сондхаймның «Джорджпен бірге саябақтағы жексенбі» мюзиклінің Роундабут театрының Бродвейдегі қайта жаңғыруында «Қарт ханым» және Блэр Дэниелс рөлінде ойнады. 2010 жылдың қазан айынан бастап ол Линкольн орталығы театрының «Жүйкесі бұзылудың алдындағы әйелдер» мюзиклінің Бродвейдегі түпнұсқа актерлік құрамында болды, ол сол аттас фильмге негізделген. Шоу 2011 жылдың қаңтарына дейін шектеулі уақыт ішінде көрсетілді. Пейл 2011 жылдың тамыз айынан бастап Бернадетт Петерс және Элейн Пейджбен бірге Бродвейдегі Стивен Сондхаймның «Фоллиз» спектаклінде Соланж ЛаФиттің рөлін ойнады. 2012 жылдың наурыз айында ол Вилли Холцманның «Морини Страд» пьесасында концерттік скрипкашы туралы Эрика Морини рөлінде ойнады. Сол жылы ол Симон Стивенстің «Харпер Риган» пьесасының Нью-Йорк премьерасында ойнады. 2013 жылы Пейл Джефф Голдблум мен Лори Меткалфпен бірге Брюс Норристің Линкольн орталығының Митзи Э. Ньюхаус театрында «Үйге оралғандар» пьесасының әлемдік премьерасында ойнады. 2014 жылы ол Б. Брехттің «Үш тиындық опера» операсында ATC-мен бірге Селия Пичхум рөлін сомдады. 2015 жылы ол АТК-мен бірге Николай Эрдманның «Өзін-өзі өлтіру» кітабын бейімдеген Моира Буфинидің «Оған өмір беру» фильмінде Серафима рөлінде ойнады. Ол Чита Ривераның қатысуымен Кандер мен Эббтің «Қонақ» спектаклінің 2015 жылғы қайта жаңғыруында Матильда Шелл рөлінде, ал 2016 жылы Кристофер Хэмптонның «Қауіпті байланыстар» спектаклінің қайта жаңғыруында Мадам де Роземонда рөлінде Бродвейге оралды. Ол мюзиклдегі ең үздік әйел актер сыйлығы үшін «Драма столы» және «Сыртқы сыншылар шеңберінің» сыйлықтарын жеңіп алды. 2019 жылы ол Энкорс! Стивен Сондхаймның «Жол көрсету» спектаклінің қайта жаңғыруында Мама Мизнер рөлін сомдады.

Фильм

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1992 Джерси қыздары Күндізгі орталық тәрбиешісі 1995 Санасыз Бармен 1995 Қауіпсіз Емми Бест 1998 Бірінші Лана Қысқа фильм 1999 Қиын жұп II Фелисе 1999 Құрлы қанағаттанған кеңес Қарқынсыз әйел 2004 Степфорд әйелдері Хелен Девлин 2006 Шортбус Энн 2006 Қамқорлар Оливия Қысқа фильм 2006 Біздің әкелеріміздің тулары Миссис Брэдли 2007 Тізім Дейзи Стокс 2008 Ескі күндер Лилиан Қысқа фильм 2008 Айналар Анна Эссекер 2010 Қосқыш Селин 2011 Кішкентай, әдемі қозғалатын бөліктер Марджори Спаркс 2012 Аурулар Соқыр әйел 2013 Байқау "Гран" Анжела Мария Туччи 2016 Қосалқы сұлулық Миссис Ярдшам 2017 Свей көлінің әні Чарли Свей 2018 Осы уақытта және қазір доктор Марианна Холт

Теледидар

Жыл Атауы Рөл Ескермелер 1994 Заң және тәртіп Доктор Эмма Хилц Эпизод: "Отбасылық құндылықтар" 1998–2003 Доусон Крик Эвелин "Грамс" Райан 66 эпизод 2001 Жұмыс Миссис Пег Берманс Эпизод: "Массаж" 2003 Рейган отбасы Эдит Дэвис Телевизиялық фильм 2005 Заң және тәртіп: Арнайы құрбандар бөлімі Деб Бойд Эпизод: "Шет елдік" 2009–2016 Жақсы әйел Джеки Флорик 49 эпизод 2009 Фриндж Джессика Уоррен Эпизод: "Оңай шешім" 2011 Американдық шеберлер Миссис Карр (дауыс) Эпизод: "Жаңа әлемде Джон Мьюр" 2012 Тапсырыс бойынша ғана Беверли Уилкокс Эпизод: "Қарым-қатынастың күшеюі" 2019 Ауыл Гвендолина Феррари 5 эпизод 2020 Кейти Кин Лоретта Лейси 4 эпизод 2021 Халстон Марта Грэм Эпизод: "Сыншылар"

Театр

Жыл Туынды Рөл Театр 1985 The King and I Анна Леоноуэнс Broadway Theatre, Broadway 1987 Birds of Paradise Марджори Promenade Theatre, off Broadway 1988 The Sound of Music Эльза Шрадер Аймақтық тур 1989 Cymbeline Аруақ Ана The Public Theater, off Broadway 1991 Four Short Operas Мэри/Әйел/Әйел/Мадж Playwrights Horizons, off Broadway 1992 Sweeney Todd Тілші Әйел Paper Mill Playhouse, аймақтық 1993 Assassins Сара Джейн Мур San Jose Civic, аймақтық 1994 Box, The Sandbox, and Finding the Sun Эдме Signature Theatre Company, off Broadway 1994 The Naked Truth Нэн Бемисс WPA Theatre, off Broadway 1994–1995 A Cheever Evening Орындаушы Playwrights Horizons, off Broadway 1995 Missing Persons Адди Atlantic Theater Company, off Broadway 1995 Sylvia Кейт (Қосымша) New York City Center Stage I, off Broadway 1998–1999 As Thousands Cheer Орындаушы Greenwich House, off off Broadway 2002 Sweeney Todd Тілші Әйел The Kennedy Center, аймақтық 2003 Nine Гвидоның анасы Eugene O'Neill Theatre, Broadway 2003–2004 Frame 312 Линетт (1990-жылдар) Atlantic Theater Company, off Broadway 2004 First Lady Suite Элеонора Рузвельт Connelly Theatre, off off Broadway 2004 Lucky Duck Әртүрлі Old Globe Theatre, аймақтық 2004 Hedda Gabler Тәте Жюлия New York Theatre Workshop, off Broadway 2005–2006 Celebration and The Room Роуз Atlantic Theater Company, off Broadway 2007 33 Variations Катерина Брандт Arena Stage, аймақтық 2008 Sunday in the Park with George Қарлы Әйел/Блэр Дэниелс Studio 54, Broadway 2010–2011 Women on the Verge of a Nervous Breakdown Пепаның қызметшісі Belasco Theatre, Broadway 2011–2012 Follies Соланж Лафитт Marquis Theatre, Broadway 2012 The Morini Strad Эрика 59E59 Theaters, off Broadway 2012 Follies Соланж Лафитт Ahmanson Theatre, аймақтық 2012 Harper Regan Эллисон Вули Atlantic Theater Company, off Broadway 2013–2014 Domesticated Психолог Mitzi E. Newhouse Theater, off Broadway 2014 The Threepenny Opera Миссис Пичум Atlantic Theater Company, off Broadway 2015 Dying For It Серафима Ильинична Atlantic Theater Company, off Broadway 2015 The Visit Матильда Шелл Lyceum Theatre, Broadway 2016–2017 Les Liaisons Dangereuses Мадам де Роземонд Booth Theatre, Broadway 2017–2018 Anastasia Емлеген Императрица Broadhurst Theatre, Broadway 2019 Macbeth Данкан/Қарлы Әйел Classic Stage Company, off Broadway 2019 Road Show Мама Мизнер New York City Center, Encores!