Кіріспе
Жол қозғалысын реттеуге арналған конус пішіндес белгілер.
Жол қозғалысы конустары, сондай-ақ пилондар, сиқырлы шапандар, жол конустары, тас жол конустары, қауіпсіздік конустары, ескерту конустары, бағыттау құрылғылары, құрылыс конустары, жол жөндеу конустары немесе жай ғана конустар деп те аталады. Бұл конустар көбінесе жолдарға немесе жаяу жолдарына уақытша түрде қозғалысты қауіпсіз бағыттау үшін қойылады. Олар жиі жол құрылысы кезінде немесе жол апаттарында бөлу немесе біріктіру қатарын жасау үшін қолданылады, бірақ бұрылыс ұзақ сақталуы керек болса, ауыррақ, тұрақтырақ белгілер немесе табельдер пайдаланылады.
Тарих
Жол конустарын америкалық Чарльз Д. Сканлон ойлап тапты. Ол Лос-Анджелес қаласының Көше суреттеу бөлімінде суретші болып жұмыс істеген кезде, зақымдалған немесе қайта боялған жолдарды белгілеу үшін қолданылатын дәстүрлі ағаш триподтар мен тосқауылдарға көңілі толмады. Сканлон бұл ағаш құрылымдарды оңай сындырылатын, көру қиын және келе жатқан көліктерге қауіпті деп есептеді. Сканлонның резеңке конусы, соққыға ұшқанда тік күйге оралуы үшін жасалған. Оның өнертабысына 1943 жылы патент берілді. Жол конустары алғаш рет 1958 жылы Ұлыбританияда M6 тас жолы ашылғанда қолданылды. Бұл конустар Престон айналма жолының құрылысы кезінде қолданылған қызыл шамды парафин жағылғыштарының орнына пайдаланылды. 1961 жылы Ұлыбританияның Оксфордшир округындағы Берфордтан Дэвид Морган бұрын қолданылған пирамида пішіндес ағаш конустарды алмастырған алғашқы тәжірибелік пластикалық жол конустарын жасады деп саналады. 1959 жылдың 1 мамырында АҚШ-та Калифорния штатының Окленд қаласындағы Pacific Gas and Electric Company компаниясы, көшеде тұрақтап тұрған қызметтік жүк көліктерінің сол жақ алдыңғы және сол жақ артқы бұрыштарына қызғылт сақтық конустарын орналастыру саясатын қабылдады, бұл жұмысшылардың көрінуін және қауіпсіздігін арттыру мақсатында жасалды. Бұл саясат олардың қызметкері, кабель тігуші Рассел Сторчтың ұсынысы бойынша іске асырылды. Ол өзінің ұсынысы үшін 45 доллар сыйлық алды. Бұл саясат бүгінге дейін қолданылуда. Қазіргі заманғы жол конустары әдетте жарқын түсті термопластиктен жасалады. ПВХ бөтелкелерді қайта өңдеу арқылы жол конустарын жасауға болады.
Жол қозғалысын басқару
Жол конустары көбінесе жол жұмыстары кезінде немесе жол қозғалысын қайта бағыттауды, қауіптер мен қауіптер туралы ескертуді немесе жол қозғалысын тоқтатуды талап ететін басқа жағдайларда сыртқы ортада қолданылады. Олар балалар ойнайтын жерлерді белгілеуге немесе белгілі бір аймақты бөгеуге де пайдаланылады. Түнде немесе нашар жарық жағдайында қолдану үшін жол конустары көру қабілетін жақсарту мақсатында кері шағылыстыратын қабықшамен жабдықталады. Кейде осы мақсатта жол конустары жыпылықтайтын шамдармен де жабдықталуы мүмкін. АҚШ-та, АҚШ Федералдық тас жол басқармасының Бірыңғай жол қозғалысын басқару құралдары жөніндегі нұсқаулығына (MUTCD) сәйкес, конустар түнгі уақытта көруді жақсарту үшін ақ түсті шағылыстыратын жолақтармен жабдықталуы міндетті. Ақ түсті шағылыстыратын пластиктен жасалған ақ жолақтардан тұратын айналмалы жағалар конустарға жақын орналасады, ал жағаларды конустарға бекіту үшін таспа немесе желім қолданылуы мүмкін.
Басқа нысандар
Шеңберлерді жылжыту немесе алып тастау оңай. Құрылыс алаңдарында берік (және үлкен) белгілер қажет болғанда, жол барьерлері (әдетте барабан сияқты мөлшерде, жарқырағыш жолақтары бар пластикалық қызғылт сары барьерлер) қолданылады. Егер жолдың жабылуы көліктердің қатенің салдарынан өтіп кетуіне физикалық тосқауыл болса, құммен толтырылған барьерлер немесе Джерси барьері қолданылады. Австралия сияқты көптеген елдерде және Калифорния сияқты кейбір АҚШ штаттарында жол барьерлерін көру сирек, олардың орнына үлкен және берік ескерту немесе шекаралау құрылғылары қажет болған жерлерде бағана тәрізді жылжымалы боллардтар қолданылады. Әдетте, боллардтар – жарқырағыш қызғылт сары түсті тік бағаналар, олардың үстінде жарқырағыш қаптама және ауыр резеңке негіздері болады. Үлкен аумақтарды немесе ұзақ мерзімге бөгеу қажет болған жағдайда, конустардың орнына барьер тақталары сияқты ірі құрылғылар қолданылуы мүмкін.
Ішкі және көлікке жатпайтын пайдалану
Конустар автокросс жарыстарында трассаларды белгілеу үшін қолданылады. Конустар сондай-ақ, жабық қоғамдық кеңістіктерде жаяу жүргіншілерге жабық аймақтарды көрсету үшін жиі пайдаланылады, мысалы, дәретхана жұмыс істемейтін болса немесе сырғалған еден сияқты қауіпті жағдайды білдіру үшін. Оларды мектеп алаңдарында ойын алаңының шектерін белгілеуге, ал мұз айдындарында сабақтар, жеке кештер немесе жеке сабақтар өткізілетін аймақтарды анықтауға болады. Бұл мақсатта қолданылатын конустардың кейбіреулері кішкентай, биіктігі шамалы, ал кейбіреулері биоразлагаюшы қағаздан жасалған толық өлшемді конустар болып табылады. Конустар ерекше көзге түсетін, оңай тасымалданатын және көбінесе қарауылсыз қалғандықтан, оларды жиі ұрлайды. Студенттерді көбінесе кінәлайды, сондықтан Ұлыбританияның Ұлттық студенттер одағы осы "ескі стереотипті" жоюға тырысады.
Танымал мәдениетте
2007 жылы суретші Дэннис Оппенхайм жол конусын биіктігі 6 метрлік бес конустан тұратын монументалды мүсінмен еске алды. Олар уақытша Майамиде, Сиэтлдің Олимпиадалық мүсіндер паркі мен Кореяның Сеул қаласында орнатылды. Портокаль және ақ конус – VideoLAN (әсіресе VLC медиа ойнатқышы бағдарламалық жасақтамасымен танымал) қолданатын логотип. Неміс тобы Kraftwerk алғашқы екі альбомында, сондай-ақ сол кездегі концерттерінде жол конустарын бейнеледі. Дәстүр бойынша, бірақ ресми емес, Глазгодағы Веллингтон мүсіні жол конусымен әшекейленеді. Осы конустың болуы мүсіннің Lonely Planet 1000 Ultimate Sites нұсқаулығында (229-шы орында) "ең таңғажайып ескерткіш" ретінде көрсетілуіне себеп болған.
Теледидар
Traffic Cones – Никелодеон телеарнасында көрсетілетін бельгиялық телесериал, оны Паскаль Адант жазған.