Кіріспе

Диснейдің алғашқы анимациялық кейіпкері

Бақытты қоян Освальд (Освальд қоян, Освальд қоян, Оззи деп те аталады) – 1927 жылы Уолт Дисней мен Уб Айверкс Юниверсал Пикчерс үшін жасаған анимациялық мультфильм кейіпкері. Ол 1927-1938 жылдары кинотеатрларда көрсетілген бірнеше қысқаметражды анимациялық фильмдерде ойнады. Уолт Дисней студиясында 27 анимациялық Освальд фильмі түсірілді. 1928 жылы Universal Освальдтың кейіпкеріне құқықты алғаннан кейін, Дисней оның орнына Освальдқа ұқсас жаңа кейіпкер жасады: Микки Маус, ол әлемдегі ең танымал мультфильм кейіпкерлерінің біріне айналды. 2003 жылы Buena Vista Games Освальд тақырыбындағы бейнеойын жобасын Диснейдің президенті және болашақ бас директоры Боб Игерге ұсынды, ол Освальдқа құқық алуға бейімделді. 2006 жылы Уолт Дисней компаниясы Освальдтың тауарлық белгісін сатып алды (NBCUniversal Освальдты Аль Майклстың NBC Sunday Night Football ойын комментаторы қызметімен айырбастады). Освальд 2010 жылғы Диснейдің Epic Mickey бейнеойынында қайта пайда болды. Ойынның метафикциялық сюжеті Освальдтың нақты өміріндегі тарихымен байланысты, кейіпкердің Дисней тарапынан тасталып қалғандығы сезімі мен Микки Маусқа деген қызғанышын көрсетеді. Одан бері ол Диснейдің ойын-сауық парктерінде, комикс кітаптарында, сондай-ақ Epic Mickey 2: The Power of Two және Epic Mickey: Power of Illusion сияқты екі жалғас ойында пайда болды. Освальд 85 жылдан кейін алғаш рет 2013 жылғы Get a Horse! анимациялық қысқа фильмінде камео түрінде пайда болды. Ол 2015 жылғы Walt Before Mickey толық метражды фильмінің тақырыбы болды. Освальд сондай-ақ Disney Infinity 2.0 ойынында қала тұрғыны ретінде көрінеді. 2022 жылы Освальд Диснейдің жаңа қысқаметражды фильмінде пайда болды. Ол Once Upon a Studio фильмінде де камео рөлде ойнайды. 2023 жылдың қаңтарында Освальдтың бастапқы қысқаметражды фильмдерінің, сондай-ақ кейіпкердің авторлық құқықтары аяқталды. Бұл фильмдер мен кейіпкер енді жалпыға қолжетімді.

Сипаттамалары

Диснейдің шығармашылық бақылауында болған кезде Освальд жеке тұлғасы бар алғашқы мультфильм кейіпкерлерінің бірі болды. Уолттың өзі айтқандай: "Бұдан былай біз Освальдты жас, шалқар, сергек, көңілді және еріншекті кейіпкер етуді көздейміз, сонымен қатар оны таза және ұқыпты ұстаймыз". Ол әзіл-қалжыңдармен ғана шектелмей, адамдарды күлдіру үшін қолданған әдістерімен де ерекшеленді. Ол физикалық әзіл-қалжыңды пайдаланды, жағдайларды өз пайдасына бұрып, жалпы жағдайлық әзіл-қалжың мен көңіл көтеруді, ең жақсысы "Механикалық сиыр" мультфильмінде көрсетті. Ол проблемаларды шешу үшін жануарлардың дене мүшелерін, тіпті өз дене мүшелерін қолданып, оларды реквизит ретінде пайдаланды. Оны резеңкеден жасалғандай қысып, кез келген нәрсені құралға айналдыра алатын. Оның ерекше тұлғасы Дуглас Фэрбенкске арналып, оның батыл және еріншекті мінезі "О, қандай рыцарь!" мультфильмінде көрінді. Освальд мультфильмдерін "нақты" көрсету үшін Дисней Феликс Мысық, Коко Клоун, Крейзи Кэт және Джулиус Мысық стильдерінен бас тартып, тікелей эфирдегі фильмдердің камера бұрыштарын, эффекттерін және монтаждауын үлгі етті. Әзілдерді жеке тұлғаға негіздеуді және комикалық эпизодтарды құруды үйрену үшін, бірін-бірі тізбектеп қоймай, ол Лорел мен Хардиді, Гарольд Ллойдты, Чарли Чаплинді және Бастер Китонды зерттеді. Көрермендерде эмоция ояту үшін Дисней Дуглас Фэрбенкс пен Лон Чейни қатысқан фильмдердегі көлеңкелердің әсерін, монтаж кесімін және сахналық әрекеттерді зерттеді. Уолт Дисней Освальдты "әдеттегі мысық кейіпкерлері сияқты анимацияланған және көрсетілген қоян кейіпкері" ретінде ғана емес, сонымен қатар әзілдердің тасымалдаушысы ретінде көргісі келмеді. Оның орнына, оның мақсаты "Освальдты ерекше және бірегей ОСВАЛД ету" болды.

Жасау

1927 жылы шығындар мен техникалық шектеулерге байланысты Дисней және оның бас аниматоры Уб Айверкс «Алиса комедиялары» мен «Мысық Джулиус» жұмысын аяқтады. Соған шамамен бір уақытта Чарльз Минц Universal Pictures компаниясы мультфильм бизнесіне кіргісі келетінін естіді, сондықтан ол Диснейге Universal-ға сатуға болатын жаңа қоян кейіпкерін жасауды тапсырды, себебі мысық кейіпкерлерінің саны көп еді (Krazy Kat, Felix the Cat және т.б.). Освальд жасалғаннан кейін Винклер сол жылдың 4 наурызында Universal компаниясымен келісімшартқа отырды, ол 26 «Освальд Бақытты Қоян» мультфильміне кепілдік берді. Дисней студиясы Гиперион даңғылына көшкеннен кейін кейіпкер мен серия бойынша жұмыс көп ұзамай басталды. Дисней Айверкспен бірлесіп «Трамвайдағы қиындықтар» атты екінші мультфильмді жасады, онда өте жас және ұқыпты Освальд бейнеленген. 1927 жылдың 5 қыркүйегінде шыққан осы қысқаметражды фильм серияны ресми түрде бастады және Универсалдың осы күнге дейінгі ең үлкен жетістігіне айналды. «Кедей әке» кейін 1928 жылы жарық көрді, ал оның сюжеті бес жылдан кейін «Микки Маустың қорқынышы» атты Микки Маус мультфильмінде қайта пайдаланылды. «Освальд» сериясының табысы Уолт Дисней студиясының штаттық қызметкерлер санын жиырмаға жуық адамға дейін өсіруге мүмкіндік берді. Уолттың апталық жалақысы 100 доллар болса, Рой Диснейдің жалақысы 65 доллар болды. Дисней ағайындылары «Освальд» мультфильмінің әрбір сериясы үшін 500 доллар табады және жыл сотындағы табысты бөліседі, Уолт 60% (5361 доллар), ал Рой 40% (3574 доллар) алады. Уақыт өте келе, Дисней Минц келісімшартты жаңартудан бас тартады деп қорқынышпен қарады, себебі Айверкс Диснейге Джордж Винклердің Минцтің тапсырысымен Освальд роликтерін алу кезінде Диснейдің артынан жүріп, оның аниматорларын жұмысқа алғанын хабарлады. Соңында Дисней әйелі Лиллимен бірге Нью-Йоркке сапар шегіп, Минцпен кездесуге дейін студиясының мультфильмдері үшін басқа таратушыларды, соның ішінде Fox және MGM компанияларын іздеді. Уолт кейін еске алғандай, ол екі Освальдтің көшірмесін бір қолына алып, «ауылдық адам сияқты» сезініп, Бродвейде «жарты блок солтүстікке» қарай MGM компаниясының өкілі Фред Квимбиді кездесуге барды. Осы кезеңде Уолт пен Лилиан Освальдтың «Бәсекелес Ромеолар» атты қысқаметражды фильмінің тұсаукесеріне қатысты, ол 53-ші көше мен Бродвейдегі «Колония» театрында көрсетілді.

Universal тікелей басқаруды қолға алады

Бұл арада Минц өзінің студиясын ашты (кейін Screen Gems деп аталды), ол негізінен Диснейдің бұрынғы қызметкерлерінен құралды, онда ол Освальд мультфильмдерін шығаруды жалғастырды, олардың ішінде дыбысы бар алғашқы Освальд мультфильмі – "Көк жемісі" (1929). Бір жағдайда Дисней мен Минц бірінші жылы әрқайсысы тоғыз, ал келесі жылы 17 мультфильм шығарды, содан кейін Освальдты басқалар жасады. Минцтен наразы болған аниматорлар Хью Харман мен Рудольф Айсинг Universal компаниясының басшысы Карл Лэммльден Минцті қызметтен босатуын сұрады, Освальд сериясын олар жалғастыратынын ұсынды. Лэммль Минцтің келісім-шартын бұзды, бірақ Харман мен Исингті жалдаудың орнына Освальд мультфильмдерін Universal студиясында тікелей түсіруді жөн көрді. Лэммль Уолтер Ланцты Освальдтың жаңа қысқа сериясын жасау үшін таңдады (алғашқысы – 1929 жылғы "Race Riot"). Билл Нолан аниматор (кейін режиссер) ретінде Ланц жасаған Освальд мультфильмдері Диснейдің қысқаметражды фильмдерінен өзгеше стиль мен атмосфераға ие болды, оларда көбірек лапшақ және түссіз визуалды әзілдер болды, олардың кейбіреулерін жас Тескс Эвери қосты. Келесі он жылда Ланц 142 Освальд мультфильмін жасады, барлығы 194 фильмге дейін, барлық үш продюсердің жұмысын қамтыды. 1929 жылы Ланц өндірісті қабылдағаннан кейін Освальдтың сыртқы келбеті келесі жылдары өзгерді: Освальдтың қолына ақ қолғаптар, аяғына аяқ киім, көйлек, үлкен көздері, үлкен басы және қысқа құлақтары бар "сүйкімді" беті болды. 1935 жылғы "Жоғалған қой ісі" фильмінде кейіпкердің сыртқы келбеті бұрынғыдан да нақтырақ өзгерді, қара түс жойылды, ақ түске боялды, аяқ киімдер алынып тасталды, көйлек пен шорттың орнына сәлдекен киді. Екі дизайнды да Мануэль Морено жасады, ол 1935 жылы Ланцтың Освальдты сүйкімді етуді және оның қара түсінен арылуды айтқанын еске түсірді, себебі Дисней де өзінің кейіпкерлерін өзгертіп жатқан еді. Жаңа ақ түкті Освальдты бейнелейтін мультфильмдер алдыңғы фильмдерден бірнеше жағынан ерекшеленді, себебі оқиғалардың өзі жұмсақ болды. Сурет салу стиліне ұсақ өзгерістер енгізіліп тұрды. Освальдтың соңғы фильмінің екіншісі – "Бақытты скауттар" (1938) фильмінде қоянның жүні толығымен ақтан ақ және сұр түстің араласуына айналды. Освальдтың Диснейдің қысқа фильмдерінде сөйлемегенінен айырмашылығы, Ланцтың мультфильмдерінде Освальд үшін нақты диалогтар пайда бола бастады, бірақ көптеген мультфильмдер әлі де үнсіз болды. Аниматор Билл Нолан Освальдтың дауысын "Салқын түркия" мультфильмінде орындады, бұл Ланцтың алғашқы диалогты мультфильмі болды, ал келесі жылы студияда аниматор және әзілші ретінде жұмыс істейтін Пинто Колвиг Освальдтың дауысын беруді бастады. 1931 жылы Колвиг студиядан кеткеннен кейін Микки Руни келесі жылдың басына дейін Освальдтың дауысын алды. 1932 жылдан бастап Ланц Освальд үшін тұрақты дауыс берушіні пайдалануды тоқтатты, көптеген студия қызметкерлері (оның ішінде Ланцтың өзі) кейіпкерді жылдар бойы кезекпен дауыстады. Джун Форэй Освальдтың дауысын "The Egg Cracker Suite" мультфильмінде берді, бұл оның соңғы қысқаметражды театрлық мультфильмі болды. Кейіннен ол оны эфирге шықпаған радио пилоты "Салли Голливудта" (1947) үшін қайтадан дауыстады. Освальд дыбыс пен түспен (екі жолақты Technicolor) алғашқы анимациялық тізбекте камео ретінде пайда болды, бұл Лаеммлдің Universal үшін түсірген "The King of Jazz" (1930) фильмінің 2,5 минуттық анимациялық тізбегі болды. 1934 жылға дейін Освальд өзінің түсті дыбыстық мультфильмдерін екі жолақты Technicolor форматында – "Toyland Premiere" және "Springtime Serenade" мультфильмдерінде ғана алды. Осуалд мультфильмдері содан кейін қара-ақ түске оралды, соңғысы – "The Egg Cracker Suite" (1943), ол "Swing Symphonies" сериясының бөлігі ретінде шығарылды. "Egg Cracker" үш жолақты Technicolor қолданған жалғыз Освальд мультфильмі болды. Освальдтың соңғы мультфильмдік бейнесі "Вуди Вудпикер Полка" (1951) мультфильмінде, сонымен қатар Technicolor форматында пайда болды, ол сол кезде мультфильм индустриясында қалыпты жағдайға айналды. Ол сонымен қатар 1952 жылы Electric Autolite Company компаниясының театрлық жарнамасында пайда болды, оның дауысын Дик Билс берді. Ол 1970 жылдары аяқталғанға дейін Вуди Вудпикер комикс сериясында қысқаша көрінді. Бұл оқиға кейіннен "Just Like Magic!" деген мақаласымен американдық Дисней комиксінде "Walt Disney's Comics and Stories #726" (2015) басылымында жарияланды.

Дисней Освальдтың сауда белгісін сатып алады

[[Файл:Ал Майклс (37443740985).jpg|right|upright|thumb|Ал Майклс келісімшарт бойынша келіссөздердің нәтижесінде Освальдқа айырбасталғанын мойындады және келісімге жағымды баға берді. Уолт Диснейдің қызы Диана Дисней Миллер келісім жарияланғаннан кейін мына мәлімдемені жасады:

Сол кезде Канзас-Сити Чифс және Нью-Йорк Джетс командалары да ұқсас келісім жасады, Чифс командасы Джетске жаттықтырушы Херм Эдвардстың келісімшартынан босату үшін өтемақы ретінде драфт таңдауын ұсынды. Осы ауысу туралы Майклс былай деді:

thumb|Освальдтың Буэна Виста көшесіндегі сервистік станциясы, Disney California Adventure. 2007 жылдың қаңтар айында Comme des Garçons компаниясынан шыққан футболкалар желісі, Disney Oswald тауарларының бірінші жаңа өнімі болды. Желтоқсан айында «Oswald the Lucky Rabbit» оқиғаларын қамтитын екі дискілі DVD жинағы Walt Disney Treasures DVD сериясының жетінші толқынына енді. DVD жинағы шыққаннан кейін көп ұзамай бірнеше Освальд коллекционерлік фигуркалары және лимиттік шығарылымдағы сұрғылт плюш ойыншықтар пайда болды. Disney Store Освальдты өнімдеріне енгізе бастады, ол 2007 жылдың күзінде қолжетімді болған кенепті басып шығару және Рождестволық әшекеймен басталды. 2010 жылдың соңында «Эпикалық Миккидегі» Освальдтың кейіп-келбетіне сәйкес келетін стандартты түсті плюш ойыншық жарық көрді. Бұдан кейін Disney Store, түрлі дүкендер желісі және Disney California Adventure ойын-сауық паркінде киім және басқа да өнімдер сатыла бастады. 2012 жылы Disney California Adventure-да жаңадан қайта жаңартылған Буэна Виста көшесі Освальдтың жанармай құю станциясын қамтыды, ол Освальд тауарларының 1920 жылдардағы жанармай станциясы стилінде безендірілген дүкені болды. Дүкенде тек «Oswald the Lucky Rabbit» тауарлары сатылады, мысалы, «Oswald Ears» шапқалары (әдеттегі Mickey Mouse Club қара тышқан құлақты шапқаларымен ұқсас стильде), сондай-ақ көйлектер, футболкалар, плюш ойыншықтар, брошюралар, кружкалар және басқа да ерекше Освальд бұйымдары бар. 2014 жылы Освальд дүкен маңында пайда бола бастады.

Бейне ойындар

1995 жылы Освальд қысқа ғана уақытқа «Férias Frustradas do Pica Pau» ойынында пайда болды, бұл Master System және Mega Drive платформалары үшін Бразилияда ғана шыққан Woody Woodpecker ойыны. Освальд – «Epic Mickey» және оның жаңадан шығатын ремейкі «Epic Mickey: Rebrushed» видео ойындарының басты кейіпкерлерінің бірі. «Epic Mickey» әлемі «Wasteland» деп аталады, ол Диснейлендке ұқсас, бірақ «ұмытылған» Дисней кейіпкерлеріне арналған, оның ішінде осы жерді басқаратын Освальд. Шындығында, Освальд оны Диснейленд үлгісінде жасаған, бірақ Уолт Диснейдің мүсінінде және қаланың басқа жерлерінде Миккинің орнына өзінің суреттерін қойған. Освальд – «ұмытылып», Wasteland-ке қоныстанған алғашқы мультфильм кейіпкері. Освальд Wasteland-ті ұмытылған кейіпкерлер үшін, әсіресе оның «қоян балалары» мен әйелі Ортензия үшін жақсырақ орынға айналдыруға тырысады. Алдыңғы ойыннан өзгеше, «Epic Mickey 2» толық дыбыстаумен кесу көріністерін ұсынады, онда Фрэнк Уэлкер (Уэлкер бұрынғы ойында Освальдтың дауыстық эффекттерін және Shadow Blot-ті де жасаған) Освальдтың алғашқы дауыс актері ретінде Диснейдің «Oswald the Lucky Rabbit» өндірісінде қатысады. Билл Нолан 1929 жылы Уолтер Ланц Освальд мультфильмдерін жасаған кезде Освальдтың алғашқы дауыс актері болды. «Kingdom Hearts» франшизасының авторы және жетекші продюсері Тэцуя Номура «Kingdom Hearts III» ойынында Освальдты пайдалануды сұраған, бірақ Дисней оған кейіпкерді пайдалану «өте қиын» болады деп жауап берді және одан әрі егжей-тегжейлі ақпарат бермеді. Номура Освальдты өзінің сүйікті Дисней кейіпкерлерінің бірі деп атайды. Ол 2013 жылы Микки Маустың «Get a Horse!» мультфильмінде пайда болды. Бұрын 26 мультфильмнің 19-ы ғана сақталған, бірақ 2010 жылдары Освальдтың жоғалған мультфильмдерінің бірнешеуі табылды. 2015 жылы Британдық кино институтының Ұлттық мұрағатында оның «Sleigh Bells» (1928) фильмінің түсірілген фрагменті табылды. BFI және Walt Disney Animation Studios осы қысқа фильмді қалпына келтіру үшін бірлесіп жұмыс істеді. Ұзақ жылдар бойы Дисней аниматоры Дэвид Боссерт 2017 жылы «Oswald the Lucky Rabbit: The Search for the Lost Disney Cartoons» атты кітап жазды. Жапондық Ясуши Ватанабе кітапты оқып, өзінің жас кезінен бері Освальдтың 1928 жылғы «Neck & Neck» мультфильмін жоғалтып алғанын анықтады. Disney Television Animation компаниясының тәжірибелі қызметкері Мэтт Даннер «Үш кабальероның аңызы» командасының жалғасы ретінде жаңа сериал әзірленіп жатқанын, бірақ олар «тарап кетіп, желге шашырап кеткенін» айтты. Ол сериалдың болашақта қайта жанданатынына үміттенді және оны басқа команда дамытатынын мәлімдеді, себебі Дисней кейіпкерді қайта жандандыруға мүдделі. 2022 жылдың 1 желтоқсанында Уолт Дисней Анимациялық Студиясы қолмен салынған Освальдтың қысқаметражды анимациялық фильмін онлайн режимінде жариялады. Бұл Освальдтың Диснейде жасалған алғашқы қысқаметражды фильмі, сондай-ақ «Feed the Kitty» (1938) фильмінен кейінгі алғашқы туындысы болды. «Trolley Troubles» және «All Wet» (1927) қысқа фильмдерінің қалпына келтірілген нұсқалары 2023 жылдың қыркүйегінде Disney+ платформасында жарық көрді.

Тауарлар

Қоян 1927-1928 жылдар аралығында қара-ақ анимациялық қысқаметражды фильмдерде ойнағаннан кейін көп ұзамай Universal компаниясы үшін тауар сатты: шоколадқа малынған маршмеллоудан жасалған шоколад, штамптар жиынтығы және ілгішпен бекітілген түйме. 2004 және 2005 жылдары Освальд өнімдері Жапонияда танымал болды және негізінен «ұшатын әйнек» ойындарынан жүлде ретінде және Universal Studios Japan-да Тайто және/немесе Medicom компаниялары өндірген ресми тауар ретінде қолжетімді болды. Бұл өнімдерге қуыршақтар, үрмелі қуыршақтар, кілт сақиналары және сағаттар кірді. Освальд 2010 жылдың 31 наурызында Токио Диснейлендінде Пасха шеруінде алғаш рет пайда болды.

Үй медиасы

1940-1950 жылдары Освальд аттарын 16 мм және 8 мм фильмдердің каталогтарында кездестіруге болады. Кейбір ертерек Освальд қысқаметражды фильмдері авторлық құқығы бұзылмаған, сондықтан бірнеше жылдан бері әртүрлі төмен сапалы бейне және DVD жинақтарында қолжетімді. Ал кейбіреулері жоғалып кетті. Сол кезде сақталған Дисней Освальд қысқаметражды фильмдерін қалпына келтіруге жасалған әрекет, "Бақытты қоян Освальдтың оқиғалары" деген атаумен, 2007 жылдың 11 желтоқсанында шыққан Walt Disney Treasures: Wave Seven жинағының екі дискісінде жарияланды. Ол жинаққа "Оззи ат үстінде", "Биік ағаштар" және сол кезде жаңадан табылған "Bright Lights" мультфильмінің ұзартылған нұсқасы енді. Алты Уолтер Ланц Освальд мультфильмі, оның ішінде "Hells Heels" және "Toyland Premiere", "The Woody Woodpecker and Friends Classic Cartoon Collection" DVD-сіне қосылды. "Wax Works" және "Springtime Serenade" сияқты тағы бес Ланц Освальд қысқаметражды фильмі "The Woody Woodpecker and Friends Classic Cartoon Collection: Volume 2" DVD-сіне енгізілді. "О, қандай рыцарь!" мультфильмінің толық нұсқасы Epic Mickey ойынында әртүрлі фильмдердің катушкаларын жинау арқылы ашылатын мультфильм ретінде қолжетімді. "Аштықтан зардап шеккен саяхатшылар" мультфильмінің қалпына келтірілген нұсқасы Blu-ray форматындағы "Аққарлы ақ және жеті кәрізші" фильмінің Walt Disney Signature Collection басылымындағы қосымша материалдардың бір бөлігі ретінде ұсынылған. Мультфильмнің өзі дискіге енгізілмегенімен, Blu-ray дискісімен бірге мультфильмді көруге мүмкіндік беретін цифрлық код берілген. "My Pal Paul" және "Africa" мультфильмдері толыққанды қалпына келтіріліп, Criterion басылымындағы "King of Jazz" фильміне қосымша материал ретінде енгізілді. "Кедей Папа" мультфильмі де қалпына келтіріліп, Walt Disney Signature Collection басылымындағы "Пиноккио" фильміне қосымша ретінде қосылды.