Кіріспе

БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 2004 жылғы 2 қыркүйекте қабылданған 1559-шы қарары, Ливан жағдайына қатысты 425 (1978), 426 (1978), 520 (1982) және 1553 (2004) қарарларын еске түсіргеннен кейін, Кеңес Ливандағы еркін және әділ президент сайлауларын қолдады, Ливан үкіметін өзінің аумағына толық бақылау орнатуға, «Хезболла» сияқты қарулы топтарды қарусыздандыруға және елден қалған барлық шетелдік күштердің шығуына көмектесуге шақырды. Тоғыз ел мақұлдады: Ангола, Бенин, Чили, Франция, Германия, Румыния, Испания, Ұлыбритания және АҚШ. Алты ел дауыс беруден бас тартты: Алжир, Бразилия, Қытай, Пәкістан, Филиппин және Ресей. Бұл қарарды Франция мен АҚШ ұсынды. Бұл екі елдің 2003 жылғы Иракқа басып кіру мәселесіндегі бұрынғы келіспеушіліктеріне қарағанда, Таяу Шығысқа қатысты мәселедегі ынтымақтастығы олардың қарым-қатынастарында маңызды жақсару ретінде қарастырылды. Ливан 1919-1943 жылдар аралығында Ұлттар Лигасының мандатында Францияның басқаруында болғандықтан, Франция Ливанға ұзақ жылдар бойы ерекше қызығушылық танытқан.

Қаулының мазмұны

Ол Ливанды өзінің бүкіл аумағында егемендігін орнатуға шақырды және Сирияны, шетелдік күш ретінде, Ливаннан шығып кетуге және Ливанның ішкі саясатына араласуды тоқтатуға шақырды. Резолюция сондай-ақ Ливан аумағындағы барлық ливандық және шетелдік күштерді таратуға шақырды және "еркін және әділ сайлау процесіне" қолдау білдірді. Алайда, резолюцияны сынға тартқандар, әлсіз және саяси жағынан бөлінген Ливан армиясының "Хезболла" ұйымын қарусыздауға тырысуы өте қиын болады және Ливан азаматтық соғысын қайта бастауы мүмкін деп санайды. Сирия да Ливандағы әскери күштерінің болуына байланысты бұл резолюцияны бұзған болатын. 2005 жылғы 20 қаңтардағы БҰҰ Бас хатшысының Ливан жөніндегі баяндамасында "Ливан үкіметінің Шаба фермалары ауданындағы Көк сызық жарамсыз деген тұрақты ұстанымы, Қауіпсіздік Кеңесінің қаулыларымен үйлесімсіз. Кеңес Көк сызықты Израильдің 425 (1978) қаулысына сәйкес әскерін шығаруын растау мақсатында жарамды деп мойындады. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі барлық тараптарды Көк сызықты толығымен құрметтеуге үнемі шақырып келеді" делінген. 2005 жылғы 28 қаңтардағы 1583-ші қаулы Ливан үкіметін өзінің толық және тиімді билігін оңтүстік аймақта толығымен кеңейтуге және жүзеге асыруға, оның ішінде Ливанның қарулы күштері мен қауіпсіздік күштерін жеткілікті мөлшерде орналастыру арқылы, аймақтағы және Көк сызық бойындағы тыныш жағдайды қамтамасыз етуге, сондай-ақ өз аумағындағы және одан күш қолдануды бақылауға шақырды. БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннан Ливан үкіметінен "өзінің барлық аумағын бақылауына алуын, күш қолдану монополиясын жүзеге асыруын және барлық шабуылдарды тоқтатуын" талап етті. 2006 жылғы 23 қаңтарда БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Ливан үкіметін өзінің аумағын бақылауда ұстап тұру және жасақтарды тарату ісінде одан да ілгерілеуге шақырды, сонымен қатар Сирияны осы күш-жігерге ынтымақтасуға шақырды. Қаңтар айында Танзаниядан келген президент Аугустин Махига оқыған мәлімдемесінде Кеңес Сирияны Ливанға қару-жарақ пен адамдардың өтуін тоқтату үшін шаралар қабылдауға шақырды.

Ливандық саяси пікірталас

1559 қаулысының орындалу мәселесі Ливан саясатындағы маңызды мәселе болып табылады. Премьер-министр Фуад Синиора үкіметтің Хезболланың қарулануын ішкі іс деп санайтынын және үкімет Хезболланың әскери қанатын қорғайтынына кепілдік беретін саясат қажет екенін мәлімдеді. Друздер партиясының жетекшісі, депутат Валид Джумблатт халықаралық қаулысқа сәйкес Хезболланың қарусыздануына қарсы екенін бірнеше рет айтты, бұл партияны "қарсыласу тобы" деп сипаттап, оны милиция деп емес. Ол 2005 жылғы парламент сайлауында Хезболламен сайлауалды одақ құрды, одақтың атауларының бірі "Қарсыласуды қорғау" болды, бірақ қазір Хезболланы Ливан армиясына интеграциялауға және қаруларын үкіметке тапсыруға шақырып отыр. Синиора 2006 жылдың 20 шілдесінде "Хезболла қаруларының болуына ықпал ететін нәрсе – Шеба фермалары аймағындағы Ливан жерлерін Израильдің әлі де оккупациялап отыруы. Халықаралық қауымдастық Шеба фермаларынан Израильдің шығуына көмектесуі керек, сонда біз Хезболла қару мәселесін шеше аламыз" деді. Сынаушылар Хезболланың болуы 2004 жылы қабылданған БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1559 қаулысын бұзады, себебі ол Ливандағы барлық милицияларды, Хезболла қоса, таратуға шақырды. 1978 жылдан бері Ливанда жұмыс істеп келе жатқан UNFIL миссиясының мандатына Хезболланың қарусыздануы да кіреді.