Гаитиде демократияны қалпына келтіру жөніндегі БҰҰ қаулысы 940
United Nations Security Council Resolution 940
БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 940 қаулысы Гаитидегі жағдайды, АҚШ басшылығымен әскери операцияны және БҰҰ миссиясының мерзімін ұзартуды қарастырады. Гаити, саяси тұрақсыздық.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесінің 1994 жылғы 31 шілдеде қабылданған 940-резолюциясы 841 (1993), 861 (1993), 862 (1993), 867 (1993), 873 (1993), 875 (1993), 905 (1994), 917 (1994) және 933 (1994) қаулыларын еске түсіргеннен кейін, Кеңес АҚШ жетекшілігімен Гаити президенті Жан Бертран Аристидті және Гаити үкіметінің билігін қалпына келтіруге күш беруге рұқсат берді, сондай-ақ Гаитидегі Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясының (БҰҰММ) мандатын тағы алты айға ұзартты.
United Nations Security Council resolution 940, adopted on 31 July 1994, after recalling resolutions 841 (1993), 861 (1993), 862 (1993), 867 (1993), 873 (1993), 875 (1993), 905 (1994), 917 (1994) and 933 (1994), the Council permitted a United States led force to restore President Jean Bertrand Aristide and authorities of the Government of Haiti, and extended the mandate of the United Nations Mission in Haiti (UNMIH) for an additional six months.
Қаулы
Кеңес Гаитидегі әскери режимді БҰҰ-мен ынтымақтастық жасаудан бас тартқаны үшін айыптаумен басталды. Сондай-ақ, елдегі гуманитарлық жағдайдың нашарлауы, азаматтық құқықтардың бұзылуы және Халықаралық азаматтық миссия қызметкерлерінің қуылғандығы туралы алаңдаушылық білдірілді. Қаулыда Гаитидегі ерекше жағдай ерекше жауап беруді қажет ететіні айтылды. Содан кейін Кеңес, Біріккен Ұлттар Ұйымы Жарғысының VII тарауына сәйкес, мүше мемлекеттерге АҚШ басшылығымен Гаитидің қазіргі басшыларын құлату үшін көпұлттық күш құруға және бұрынғы басшыларды АҚШ келісімінің іске асырылуына мүмкіндік беретін жағдайға оралуға рұқсат берді. Америка операцияларын үйлестіру және бақылау үшін 60 адамнан аспайтын алдын ала жасақ құрылды, сондай-ақ Бас хатшы Бутрос Бутрос Галиден алдын ала жасақтың жұмысы туралы 30 күн ішінде есеп беруі сұралды. Көпұлттық күш өзінің міндетін орындағаннан кейін, тиісті жағдай қамтамасыз етілгеннен кейін UNMIH оның функцияларын өз мойнына алады. UNMIH-тің мандатын алты айға ұзартқаннан кейін, 1996 жылдың ақпанына дейін оны аяқтау мақсатымен миссияның құрамын 6000 әскерге дейін ұлғайту туралы шешім қабылданды. Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметкерлерінің, дипломатиялық миссиялар мен халықаралық гуманитарлық ұйымдардың қауіпсіздігіне кепілдік берілді. Соңында, Аристид билікке оралғаннан кейін Гаитиге қатысты халықаралық санкциялар алынып тасталады. 940-шы қаулы Бразилия мен Қытайдың екі дауысынан бас тартуымен 12 дауыспен қабылданды, ал Руандадағы геноцидке байланысты Руанда дауыс беруге қатыспады. АҚШ тарапынан қысым көрсерілгені туралы айыптаулар пайда болды.
The council began with condemnations of the military regime in Haiti because it had refused to co operate with the United Nations. Some concern was also expressed at the deteriorating humanitarian situation in the country, violations of civil liberties and expulsion of staff from the International Civilian Mission. The resolution claimed an extraordinary situation in Haiti, which required an exceptional response. The Council then authorised, under Chapter VII of the United Nations Charter, for Member States to form a multinational force under US command to overthrow current leaders from Haiti, and for previous ones to return to an environment in which a United States agreement could be implemented. An advance team of no more than 60 personnel was established in order to co ordinate and observe the American operations, requesting the Secretary General Boutros Boutros Ghali to report back on developments relating to the advance team within 30 days. Once the multinational force had completed its mission, UNMIH would take over its functions when a suitable environment had been secured. After extending UNMIH's mandate for six months, it was decided to increase the size of the mission to 6,000 troops with the aim of completing it by February 1996. The safety of United Nations personnel and those from diplomatic missions and international humanitarian organisations would be guaranteed. Finally, international sanctions imposed on Haiti would be lifted once Aristide had been returned to power. Resolution 940 was controversially adopted by 12 votes to none, with two abstentions from Brazil and China, while Rwanda was not present when voting took place, most likely due to the ongoing Rwandan Genocide. Accusations surfaced of US pressure.
Реакция
Бұл дауыс беру Біріккен Ұлттар Ұйымының «демократияны қалпына келтіру» үшін басып алу күшін қолдануды санкциялаған алғашқы жағдайы болды. Бұл сондай-ақ АҚШ-тың Америкадағы әскери араласу үшін БҰҰ-ның мақұлдауын іздеген және алған алғашқы реті еді. Латын Америкасының көптеген елдері бұл қаулыға қарсы болды. Мексиканың БҰҰ-дағы елшісі Виктор Флорес Олеа бұл қаулыға қарсы сөйлеп, «бұл халықаралық қатынастар саласында өте қауіпті үрдіс қалыптастырады», – деді, себебі дағдарыс «халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікке қауіп төндірмейді». Кубаның Сыртқы істер министрі Роберто Робаина бұл қаулы «Қауіпсіздік Кеңесінің Хартияда берілгеннен тыс өкілеттіктерін кеңейтуге жасаған қайта-қайта әрекеттерін» күшейтетінін айтты. Бразилия президенті Итамар Франко БҰҰ шешіміне қатысты қарсылығын білдіріп, «Қауіпсіздік Кеңесінің арнайы өкілеттіктері демократияға жасалған шабуылдарға жауап беру үшін «жылдамдық іздестіру» деген желеумен шексіз қолданылмауы керек, өйткені бұл ұлттардың бейбіт өмір сүруінің негізгі принциптерін және БҰҰ-ның қалыпты құқықтық процедураларын бұзады», – деді. АҚШ Мемлекеттік хатшысының орынбасары Питер Тарноффтың дауыс беруге бір апта бұрын Бразилияға жасаған сапарынан кейін Бразилияның қаулыға қарсы дауыс бермей, қалыс тануы АҚШ-тың үлкен қысымының нәтижесі болып көрінеді. Уругвайдың БҰҰ өкілі Рамиро Пириз Баллон Гаитидегі жағдай әлемдік бейбітшілік пен қауіпсіздікке қауіп төндірмейтінін атап көрсетіп, өз елінің «бір жақты немесе көп жақты әскери араласуды қолдамайтынын» айтты. Аргентина бастапқыда АҚШ басқаратын басып алу күштеріне қосылу үшін төрт теңіз және жаяу әскер ротасын жіберуді ұсынды. Алайда, бұл шешімге халықтың наразылығынан кейін президент Карлос Менем ұсыныстан бас тартуға мәжбүр болды. 1995 жылдың 17 қаңтарында БҰҰ Бас хатшысы Бутрос Бутрос-Гали араласудың нәтижесі туралы 17 беттік есеп жариялады: есепте Гаитидегі жалғасып жатқан репрессиялар, 1991 жылғы қыркүйектегі төңкеріс құрбандарына әділдіктің толыққанды жоқтығы, экономикалық жағдайдың нашарлауы және гаитиліктердің өрбудегі наразылығы туралы мәліметтер келтірілді.
The vote was the first time the United Nations sanctioned the use of an invading force to "restore democracy." It was also the first time the US has sought and gained UN approval for a military intervention in the Americas. Many Latin American countries were opposed to the resolution. Mexico's UN ambassador, Víctor Flores Olea, spoke out against the resolution, saying that "it sets an extremely dangerous precedent in the field of international relations" because the crisis "does not constitute a threat to peace and international security." Cuban Foreign Minister Roberto Robaina said that the resolution furthers "the repeated attempts by the Security Council to amplify its powers beyond those which were granted it by the Charter." Brazilian President Itamar Franco strongly opposed the UN decision, saying "The Security Council's special powers should not be invoked in an indiscriminate manner in the name of a 'search for more rapid means' to respond to attacks on democracy, because it violates the basic principles of peaceful co existence between nations and normal UN legal procedures." After a visit to Brazil from U. S. Under Secretary of State Peter Tarnoff the week before the vote, Brazil's decision to abstain instead of oppose the resolution can clearly be seen to be the result of enormous U. S. pressure. Pointing out that the situation in Haiti posed no threat to world peace and security, Uruguay's UN representative Ramiro Piriz Ballon said his country "will not support any military intervention, unilateral or multilateral." Argentina initially offered to send four marine and infantry companies to join the U. S. led invasion forces. However, after popular discontent over the decision, President Carlos Menem was forced to back down on the offer. On 17 January 1995, UN Secretary General Boutros Boutros Ghali issued a 17 page report on the result of the intervention: the report noted the ongoing repression in Haiti, the complete lack of justice for victims of the September 1991 coup d'état, the deteriorating economic situation, and the growing impatience of the Haitian people.