Кіріспе

Мадхья-Прадеш, Үндістан қаласы
Мадхья-Прадеш, Үндістан муниципалитеті

Ратлам – Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы Мальва аймағының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан қала. Ратлам қаласы теңіз деңгейінен биік жатыр. Бұл қала 1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін құрылған Ратлам ауданының әкімшілік орталығы болып табылады. Штаттың астанасы Бхопал қаласынан батысқа қарай 294 шақырым қашықтықта орналасқан. 2019 жылғы жалпыұлттық сайлауда Бхаратия Джаната Партиясынан Гуман Сингх Дамор Ратлам округінен Парламент депутаты болып сайланды.

Тарих

Ратлам мемлекетінің негізін 1652 жылы Жодхпурдың Раджа Удай Сингхтің шөбересі, яғни Джалоредің Махеш Дастың ұлы Раджа Ратан Сингх Раторе қалады. Ол және оның әкесі, сондай-ақ ұлы Ауғанстанда парсы және өзбектерді жеңіп, император Шах Жаханға маңызды әскери қызметтер көрсеткен. Олардың қызметтері мен ерліктері үшін оларға Раджпутананың оңтүстік-батыс және Мальваның солтүстік аудандарында кең аумақтар берілді. Олардың астанасы Ратрам (Раджа Ратан Сингх пен оның аға ұлы Рам Сингхтің құрметіне аталған) болды, кейін ол Ратлам деп өзгертілді. Махараджа Ратан Сингх Раторе, 1652/1658 жылдары, жастығынан батыл болған ол, Агра сарайының бағында бақытсыздыққа ұшыраған императордың сүйікті пілін тыныштандырып, Шах Жаханның назарын аударды. Ол Кабул және Қандаһарда парсыларға қарсы император үшін шайқасты, ал 1652 жылы император Джалорды Ратлам және басқа да көптеген аймақтармен алмастырды. Осылайша ол Ратламның алғашқы раджасы болды, оның кеңесшісі Джасрадж Бахратт, ал бас қолбасшысы – Шримали брахмандарының ұрпағы Паршурама Оджа болды. 1658 жылы императордың қайтысы туралы жалған хабар оның ұлдары арасында таққа таласуға алып келді. Әкесінің орнына билік еткен Дара Шикох, Жодхпурдың махаражасы Жасвант Сингхтің басшылығымен раджпуттар мен мұсылмандардан құралған біріккен әскерді ағасы Аурангзебке қарсы жіберді. Ратор тайпасының басшысы Махараджа Ратан Сингхке император әскерінің бас қолбасшылығын тапсыруға көндірді. Мұсылман қолбасшыларының өзара жұмыс істемеуі Дхарматтағы қаһарлы шайқаста армияның ауыр шығынға ұшырауына және Ратан Сингхтің қазасына (денесінде 80 қылыш жарақаты болған деген аңыз бар) әкелді. Ратан Сингх (басқалармен қатар) Джаджардың (Шекхавати) Кунвар Пуршоттам Дастың қызы Махарани Сухрупде Канвар Шекхават Джи Сахибаға үйленді және олардан ұрпақтары болды. Ол 1658 жылы Уджайн маңындағы Дхармат шайқасында қаза тапты. Жаңа Ратлам қаласын 1829 жылы капитан Бортвик құрды. Ратлам Орталық Үндістандағы алғашқы сауда орталықтарының бірі болды. Қала тез арада опиум, темекі және тұз саудасымен, сондай-ақ "Сатта" деп аталатын сауда-саттықтармен танымал болды. 1872 жылы Хандваға дейін Раджпутана мемлекеттік темір жолы ашылғанға дейін Ратламнан артық сауда орыны болған жоқ. Қала тағамға деген құштарлығымен, әсіресе әлемге танымал ащы дәмді "Ратлами Сев" тағамымен мәшһүр. Ратламның алтын әшекейлер мен сарылар нарығының тазалығы бүкіл Үндістанда ерекше көзге түседі. Ратлам Британдық үкім кезінде Орталық Үндістанның Малва агенттігінің құрамына кірді. Штаттың астанасы қазіргі Мадхья-Прадеш штатының Ратлам ауданындағы Ратлам қаласы болды. Ратлам бастапқыда үлкен мемлекет болған, бірақ сол кездегі билеуші Ратан Сингх Дхарматпур шайқасында Аурангзебке қарсы тұрып, батыл шайқаста қаза тапты. Содан кейін мемлекет кішірейтілді және махараджа атағы алынып тасталды, бірақ кейіннен британдықтар Махараджа Саджан Сингх билігі кезінде оны қайта қалпына келтірді. 1819 жылдың 5 қаңтарында Ратлам мемлекеті британдық протекторатқа айналды. Мемлекеттің аумағы 81 767 шаршы мильді құрады, ол Сайлана князьдік мемлекетінің аумақтарымен тығыз байланысты болды. 1901 жылы Ратлам мемлекетінің халқы 83 773 адамды құрады, ал қала халқы 36 321 адамды құрады. Мемлекеттің шамамен кірісі 34 000 фунт стерлинг болды және 2 850 фунт стерлингтік салық төледі.

География

Ратлам координаттары: (23.316667, 75.066667). Қаланың ауданы – . Шілдеден қыркүйекке дейін оңтүстік-батыс муссонының әсерінен Ратламда орташа жауын-шашын жауады.

Темір жолдар

Ратлам торабы – Делі, Мумбай және Аджмер-Кхандва теміржол бағыттарының маңызды торабы, сондай-ақ Үндістан теміржолының Батыс аймағындағы теміржол бөлімшесі. Ратлам торабы – Батыс теміржолы аймағының бас кеңсесі. Ратлам қаласы арқылы Мумбай, Делі, Аджмер және Кхандваға қарайтын төрт маңызды теміржол желісі өтеді. Бұл Батыс теміржолының ірі теміржол тораптарының бірі. Ратлам торабында күніне шамамен 157 пойыз тоқтайды. Радждхани, Гариб Рат сияқты барлық ірі экспресс пойыздар Ратлам торабында тоқтап, құрамдарын ауыстырады. Ратлам сонымен қатар Үндістан теміржолы желісіндегі алғашқы таза станса болып табылады. Осы жоба аясында, пойыз белгілі бір стансада 15-20 минутқа тоқтағанда, оның вагондары жол жүрісі кезінде тазаланады. Пойыздың барлық бөліктері вакуумдық тазартқыштармен, ал әжетханалар қолмен тасымалданатын HP тазартқыштарымен жуылады. Ратлам станциясы Үндістандағы ең жұқ жүретін теміржол стансаларының бірі саналады. 2007 жылғы хинди романтикалық комедиясы «Жолдас іздеп» фильмінде Ратлам торабы еске алынады, бірақ түсірілім шындығында Ратламда өткен жоқ және фильмде көрсетілген орындар мен мекенжайлар қалада жоқ.

Жолдар

Ратлам 79-шы ұлттық тас жол арқылы Индор және Неемучпен байланысты. Бұл төрт қатарлы тас жол Индордан Читторгархқа дейін созылып, «Алтын төртбұрыш» желісіне қосылады. Қаладан Удайпур, Бансвара, Мандсаур, Неемуч, Индор, Бхопал, Дар, Уджайн, Нагда, Петлавад, Джабуа және басқа да қалаларға үздіксіз автобус қатынасы бар. Ратлам Мумбай-Дели тас жолының шамамен ортасында орналасқан. Ратламда авторикшалар, Tata Magic және жаңадан салынып жатқан қалалық автобустар сияқты жергілікті қалалық көлік түрлері бар.

Әуежай

Қаланың әуежайы жоқ, бірақ Банджалиде ұшу-қону жолағы бар. Ең жақын әуежайлар: Индордағы Деви Ахилья Бай Холкар әуежайы, Бхопалдағы Раджа Бходж әуежайы, Удайпурдағы Махарана Пратап әуежайы, Вадодарадағы Вадодара әуежайы, Ахмадабадтағы Сардар Валлабхай Патель халықаралық әуежайы.

Бизнес

Ратламда мыс сым, пластик арқан, химиялық заттар және оттегі сияқты көптеген өнімдерді өндіретін бірнеше индустрия бар. Ратлам алтын, күміс, Ратлами сев, Ратлами саари және қолөнер бұйымдарымен де әйгілі. Ратлам қаласында көптеген ірі компаниялар орналасқан. ДП Wires, DP Abhushan Ltd және Katria Wire Ltd сияқты публично тізілген компаниялар бар. Сонымен қатар, Амби шараптарының өндіріс бірлігі де Ратламда орналасқан.

Ауыл шаруашылығы

Ауданның негізгі егілмелі дақылдары: соя, бидай, жүгері, нөхат, мақта, сарымсақ, пияз, безнек, гуава, анар, жүзім және Ратламның Жаора тегіліміндегі опий.

Шри Нагешвар Паршванат Тирт

Бұл Шветамбар джайни ғибадатханасы джайнизмнің 23-ші тиртханкары Паршванатхаға арналған. Бұл ғибадатхана Мадхья-Прадеш және Раджастан штаттарының шекарасының қиылысында орналасқан. Бұл ғибадатхана өте керемет деп есептеледі. Бұл ғибадатхананың Мұлнаякі – 7 кобраның қаптарымен көмкерілген жасыл түсті Паршванат. Бұл 131/2 футтық мүсін бір дана зүбер жасыл тастан қашалған. Мүсін шамамен 2850 жылдық. Бұл мүсінді Дхарнендра жасаған деп саналады. Басты құдайдың жанында Шри Шантинатх Свами мен Шри Махавир Свамидің де мүсіндері бар. Қабырғада, мүсіннің басын қорғап жатқан жыланның жеті басының артында, жыланның қонысы бар. Оны көру өте сирек, тек бақытты адам ғана көре алады. Ол қара немесе ақ түсті болып көрінеді.

Биброд тирт

Биброд Тирт – XIII ғасырдағы храм. Бұл храм джайнизмнің бірінші Тиртанкарасы Адинатхқа арналған. Мұлнаяк – 0,76 метр биіктігіндегі қара түсті Бхагаван Адинатхтың Падмасана позасындағы бейнесі. Оның бейнесіндегі жазу тіпті XIII ғасырдан бұрынғы кезеңге жатады. Бұл тирт жыл сайынғы «Биброд мерекесі» деп белгілі жәрмеңкесімен де танымал.