Кіріспе

Орша – Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы Нивари ауданындағы Нивари қаласының жанында орналасқан қала. Бұл қала 1501 жылдан кейін Бундела раджпут әулетінің билеушісі Рудра Пратап Сингх құрған, Бунделханд аймағындағы Орталық және Солтүстік Үндістанның бір бөлігін қамтыған, сол аттас бұрынғы княздықтың орталығы болды. Орша қаласы Бетва өзенінің жағасында, Тикамгархтан 80 шақырым және Уттар-Прадеш штатындағы Жанси қаласынан 15 шақырым қашықтықта жатыр.

Тарих

Орша 1531 жылы (16 ғасыр) Бундела басшысы Рудра Пратап Сингх құрған, ол Оршаның алғашқы патшасы болды (1501–1531 жылдары билеген) және Орша бекінісін де салды. Чаттурбхудж ғибадатханасын Оршаның ханымы Ганеш Кунвар (गणेश कुँवर) салған, ал Радж Мандирді 1554-1591 жылдар аралығында 'Раджа Мадукар Шах' билеген кезінде салдырған. Орша 1635 жылғы қазан айында ханзада Аурангзеб басқарған Моғол армиясының императорлық әскерлерімен басып алынды.

Рама хан (Рама Раджа) ғибадатханасы туралы әңгіме

Рама тәңірі Оршаның патшасы деп есептеледі. Орша – Айодхьядан басқа, Рама тәңірінің қала патшасы болып табылатын жалғыз жер. Осы оқиғаның сыры былай: 16 ғасырда Оршаның патшасы Мадхукар шах Рама тәңірінің жақтасы болса, оның әйелі, патшайым Кунуар Ганеш Кришна тәңірінің жақтасы болған. Осы айырмашылықтан туындаған жанжалдар жиі болатын. Бір күні патша патшайымға: «Егер Рама шын мәнінде бар болса, оны Оршаға әкел» деді. Патшайым Айодхьяға барып, 21 күн бойы Рама тәңіріне қатаң тақуалықпен дұға жасады. Соңында Рама оған бала күйінде пайда болып, үш талаппен бірге келемін деді: біріншісі, ол Оршаның жалғыз патшасы болады, екінші патша болмайды. Екіншісі, ол қай жерге қойылса, сол жерде қалады. Үшіншісі, ол белгілі бір уақытта және бірнеше монахтармен бірге келеді. Патшайым осы талаптарды қабылдап, Раманы (Раманың өзінің бейнесі салынған мүсінін) Оршаға әкелді. Содан бері Оршада Рама ғана патша болып табылады. Күнде полиция Рама Ража ғибадатханасында оған құрмет көрсетіп, сақшылық тартады. Оршаға келген басқа ешбір жоғары лауазымды тұлға, министр немесе шенеунік патша сияқты мінез-құлық танытпайды. Осы ерекшелік Оршаны Рама тәңірінің жақтастары үшін бірегей орынға айналдырады.

Туристік қызығушылық туғызатын жерлер

Бетва өзенінің жағасындағы маусымдық аралда, айналасын қоршау қабырғаларымен қоршалған, алып сарай-бекініс тұр. Бұл бекініс әр түрлі уақытта салынған бірнеше үйлерден тұрады, олардың ең танымалсы – Раджа Махал. Рам Раджа ғибадатханасы шаршы негізде салынған, сыртқы жағы көбінесе қарапайым, бірақ ілгекті терезелермен және биіктігіндегі нәзік күмбездер қатарымен әсемделген. Жахангир Махал тік төртбұрышты негізде салынған, әр бұрышында күмбезбен жабылған дөңгелек мұнаралар бар. Ортаңғы қабаттарда тіреуіштерде орналасқан екі қатар әдемі балкондар көзге түседі. Шатыры сегіз ірі жолақты күмбездермен безенілген, олардың арасында кішкентай күмбездер орналасқан және әсем балюстрадамен байланысқан. Жахангир Махал – моғол архитектурасының ең көрнекті үлгілерінің бірі саналады. 2008 жылдың 23 қазанында Орша қаласында «Радио Бундельханд» қоғамдық радиостанциясы іске қосылды. Бұл – «Development Alternatives» тобының бастамасы. Радиостанция күнделікті Бундели диалектісінде хабарлар таратады, эфир уақытының көп бөлігін жергілікті мәселелерге, мәдениетке, білім беруге және Бундели халық музыкасының бай дәстүріне арнайды. Станция 90,4 МГц жиілігінде таралады.

Демография

2001 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Оршаның халқы 8501 адамды құрады. Халықтың 53% еркектерді, ал 47% әйелдерді құрайды. Оршадағы сауаттылық деңгейі 54%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) төмен. Ерлердің сауаттылығы 64%, әйелдердің сауаттылығы 42%, ал халықтың 18%-ы 6 жасқа дейінгі балалар.

Қолжетімділік

Оршаға ең жақын әуежай – Гвалиор әуежайы. Орша Хажурахо әуежайынан 170 км қашықтықта және 3 сағаттық жолмен орналасқан, ал Хажурахо әуежайы Үндістанның басқа да ірі қалаларымен жақсы байланысқан. Орша теміржол станциясы Солтүстік-Орталық теміржолының Жанси-Маникпур тармағында орналасқан. Уттар-Прадеш штатындағы Жанси қаласынан 15 км қашықтықта орналасқан Орша, танымал туристік орын – Хажурахоға да жақын. Оршаға Хажураходан келгісі келетін туристер таңғы сағат 8-9 шамасында шығатын экспресс поездін пайдалана алады. Балама ретінде, олар түстен кейін сағат 12-1 аралығында шығатын экспресс поездін де таңдауға болады. Хажураходан пойызбен 5 сағат саяхаттап, Жансиде түсіп, Оршаға авторикшамен немесе тук-тукпен баруға болады (бағасы шамамен 400 рупий). Дегенмен, егер пойыз Оршада тоқтаса, Орша станциясында түсіп, ғибадатханалар кешеніне авторикшамен жетуге болады.