Барселонаның Парк Гюэль: Гаудидің шығармашылық мұрасы

Кіріспе

Барселонадағы қоғамдық саябақ жүйесі, Испания. Парк Гюэлл ( ; lang es) – Испанияның Каталониядағы Барселона қаласында Кармел төбесінде орналасқан бақтар мен сәулеттік элементтерден тұратын жекешелендірілген саябақ жүйесі. Кармел төбесі Коллсерола тау тізбегіне жатады, ал Парк дель Кармель солтүстік беткейінде орналасқан. Парк Гюэлл Барселонаның Грасия ауданындағы Ла Сальту шағын ауданында орналасқан. Қала құрылысын ескере отырып, Эусеби Гюэлл парктің дизайнын каталондық модернизмнің көрнекті өкілі, атақты архитектор Антони Гаудиге тапсырды. Парк 1900 жылдан 1914 жылға дейін салынды және 1926 жылы ресми түрде халыққа ашылды. 1984 жылы ЮНЕСКО паркті "Антони Гаудидің туындылары" бойынша Бүкіләлемдік мұра ретінде жариялады.

Сипаттама

Парк Гюэлл – Гауди өнерінің шығыршығы, оның табиғатты зерттеу кезеңіне (20 ғасырдың басында) жатады. Осы кезеңде сәулетші органикалық формалардан шабыт алып, өзінің стилін жетілдірді. Оның тәжірибесі геометрияны талдау арқылы жаңа құрылымдық шешімдерді енгізді, соның нәтижесінде шығармашылық еркіндік пен фантазияға толы, әсемдікке құштар стиль пайда болды. Бароккодан бастау алған оның туындылары формалар мен көлемдердің құрылымдық байлығымен ерекшеленеді, рационалды шектеулерден және классикалық қағидалардан азат. Парк Гюэллді жобалау кезінде Гауди өзінің сәулетшілік генийін толыққанды көрсетті және көптеген инновациялық құрылымдық шешімдерін іске асырды, олар оның органикалық стилінің символына айналды. Бұл Киелі Отбасы Базиликасы мен Айыптау Шіркеуінің (каталон: Sagrada Família) құрылысын аяқтады. Гюэлл мен Гауди бұл паркті табиғи саябақтың ішінде ойлап тапты. Олар жоғары сапалы тұрғын үйлерді жоспарлады, олар заманауи технологиялармен жабдықталған, ең жоғары деңгейдегі жайлылықты қамтамасыз етеді және көркемдік безендірумен толықтырылған. Олар сонымен қатар символизмге толы қауымдастықты құруды көздеді, себебі парктің ортақ элементтерінде олар меценат пен сәулетшінің ортақ саяси және діни идеалдарын біріктіруге тырысты. Сондықтан, кіреберіс сатысында каталондық елдер бейнеленгенінде саяси каталониялық идеялар байқалады, ал Кальварио монументі (Monumento al Calvario) бастапқыда шіркеу ретінде жоспарланған. Мифологиялық элементтердің маңызы зор: Гюэлл мен Гаудидің паркті жобалау тұжырымы Дельфидегі Аполлон ғибадатханасынан шабыттанған деседі. Өзге де сарапшылар Гаудидің қалалық жобасында қолданған күрделі иконографиясының арқасында паркті әртүрлі символдармен байланыстыруға тырысты. Мұндай сілтемелер саяси қозғалыстардан діни көтеріліске, мифология, тарих және философия арқылы жалғасады. Атап айтқанда, көптеген зерттеулер Гауди мен Гюэллдің терең діни сенімдеріне қарамастан, паркте масондыққа сілтемелер бар екенін көрсетеді. Алайда, бұл сілтемелер қазіргі заманғы сәулетшілердің тарихнамасында дәлелденген жоқ. Парк Гюэллдегі көптеген символдар, бұрын айтқандай, саяси және діни белгілермен байланысты, сонымен қатар сол кездегі жұмбақтар мен құпияларға деген құштарлықты көрсетеді.

Park Güell is the reflection of Gaudí's artistic plenitude, which belongs to his naturalist phase (first decade of the 20th century). During this period, the architect perfected his style through inspiration from organic shapes. His practice introduced a series of new structural solutions rooted in the analysis of geometry, thus, adding creative liberty and an imaginative, ornamental style. Starting from a sort of Baroquism, his works acquire a structural richness of forms and volumes, free of the rational rigidity or any sort of classic premises. In the design of Park Güell, Gaudí unleashed all his architectonic genius and put to practice much of his innovative structural solutions that would become the symbol of his organic style, and that would culminate in the creation of the Basilica and Expiatory Church of the Holy Family (Catalan: Sagrada Família). Güell and Gaudí conceived this park, situated within a natural park. They imagined an organized grouping of high quality homes, decked out with all the latest technological advancements to ensure maximum comfort, finished off with an artistic touch. They also envisioned a community strongly influenced by symbolism, since, in the common elements of the park, they were trying to synthesize many of the political and religious ideals shared by both the patron and the architect: therefore there are noticeable concepts originating from political Catalanism – especially in the entrance stairway where the Catalan countries are represented – and from Catholicism – the Monumento al Calvario, originally designed to be a chapel. The mythological elements are so important: apparently Güell and Gaudí's conception of the park was also inspired by the Temple of Apollo of Delphi. On the other hand, many experts have tried to link the park to various symbols because of the complex iconography that Gaudí applied to the urban project. Such references go from political vindication to religious exaltation, passing through mythology, history and philosophy. Specifically, many studies claim to see references to Freemasonry, despite the deep religious beliefs of both Gaudí and Count Güell. These references have not been proven in the historiography of the modern architect. The multiplicity of symbols found in Park Güell is, as previously mentioned, associated with political and religious signs, with a touch of mystery according to the preferences of that time for enigmas and puzzles.

Тұрғын үй құрылысы ретінде пайда болуы

Парк бастапқыда коммерциялық тұрғыдан сәтті болмаған тұрғын үй алаңының бір бөлігі болды, бұл идея граф Эусеби Гюэллге тиесілі, оның атымен парк аталған. Ол ағылшын бақ-қала қозғалысынан шабыттанды; бастапқы ағылшын тіліндегі атауы Park (каталон тілінде "Parc Güell"; испан тілінде "Parque Güell"). Бұл жер Мунтания Пелада (Жылаңаш тау) деп аталатын, өсімдігі аз, ағаштары сирек тасты төбе болды. Онда бұрыннан Ларрард үйі немесе Мунтанер де Дальт үйі деп аталатын үлкен шаруа үйі орналасқан және Ла Салут (Денсаулық) деп аталатын жоғарғы сынып үйлеріне жақын болды. Мақсат – таза ауаны (қоқыс шығаратын зауыттардан алыс) және осы жерден ашылатын әдемі көріністерді пайдалану болды, сонымен қатар сәнді үйлер үшін жиырма алты үшбұрышты учаске қарастырылған. 1906 жылы граф Эусеби Гюэлл Ларрард үйіне көшіп келу арқылы жобаның мәртебесін арттырды. Нәтижесінде, бар болғаны екі үй салынды, екеуі де Гаудидің жобасы емес. Бір үйді көрме үйі ретінде пайдалану жоспарланған, бірақ 1904 жылы құрылысы аяқталғаннан кейін сатылымға қойылды. Бірақ сатып алушы табылмағандықтан, Гауди Гюэллдің ұсынысымен оны жинаған ақшасына сатып алып, 1906 жылы отбасымен және әкесімен бірге көшіп келді. Гауди 1906 жылдан 1926 жылға дейін (өлгенге дейін) өмір сүрген бұл үйді Франческ Беренгер 1904 жылы салған. Онда Гауди мен оның бірнеше серіктестерінің түпнұсқа жұмыстары сақталған. 1963 жылдан бері Гауди үйі мұражайы (Casa Museu Gaudí) ретінде танылған. 1969 жылы ол ұлттық маңызы бар тарихи-көркем ескерткіш деп жарияланды.

Қалалық бақ

Содан бері ол қалалық баққа айналдырылды. Оған жер асты теміржолымен (алайда станциялар Парктен алыс және төбеден әлдеқайда төменде жатыр), қалалық автобустармен немесе туристік автобустармен баруға болады. 2013 жылдың қазан айынан бастап Монументалды аймаққа (негізгі кіреберіс, терраса, виадуктар және мозаикалар орналасқан бөліктер) кіру үшін ақы төленеді, сондықтан Паркке кіру Барселона тұрғындарынан басқа барлығы үшін тегін емес. Билеттердің саны шектеулі және көбінесе олар алдын ала сатылып кетеді. Гаудидің үйі, "la Torre Rosa" – оның өзі жасаған жиһаздарымен бірге – тек қосымша ақы төлеу арқылы қарауға болады. Гаудидің үйін де, Саграда Фамилия шіркеуін де көргісі келетіндерге жеңілдіктер қарастырылған. Парк Гюэль тыныштық пен сабырды сыйлайтын, нағыз саябаққа тән атмосфераны ұстау үшін жоспарланған және құрастырылған. Кіреберістің екі жағындағы ғимараттар, әдемі әрі ерекше пішінді шатырларымен көзге түседі, бірақ саябақты демалыс орны ретінде пайдалануға үйлеседі және Гаудидің басқа ғимараттарының сәнімен салыстырғанда ландшафтта тым байқаусыз көрінеді. Бұл екі ғимарат Портерлер павильонын құрайды. Олардың бірінде шағын бөлме және телефон кабинасы бар. Екіншісі, бұрын портер үйі болған, қазір Барселона Тарих мұражайының (Museu d'Història de Barcelona немесе MUHBA) тұрақты көрмесіне айналдырылған. MUHBA ғимараттың өзіне, саябаққа және қалаға назар аударады. Парктің орталық бөлігі – теңіз жыланының пішіндес үлкен орындықпен қоршалған басты терраса. Жылан орындықтың қисықтары бірнеше шағын алаңдарды құрап, әлеуметтік атмосфераны жасайды. Гауди парктің дизайнына каталондық ұлтшылдықтың мотивтерін, діни мистика мен ежелгі поэзия элементтерін енгізген. Орындықтардың көп бөлігін Гауди емес, оның көбінесе назардан тыс қалған серігі Жозеп Мария Жужол жасаған. Гауди жоспарлаған үйлерге қызмет ететін жолдарды тік беткейден шығып тұратын немесе виадуктармен өтетін құрылымдар ретінде салған, ал олардың астында аркадалармен жаяу жүргіншілерге арналған жолдар жасалған. Бұл жолдардың көзге түсуін азайту үшін Гауди оларды жергілікті таспен қаптаған, осылайша ландшафтқа үйлестірген. Оның құрылыстары табиғи нысандарды еске түсіреді, ағаш діңдері сияқты бағаналар жолдың астындағы тармақталған күмбездерді ұстап тұрады, ал күмбездердің қисықтары мен еңіс бағаналардың орналасуы оның Колония Гюэль шіркеуіндегідей етіп жасалған, сондықтан кері катенерлік аркалар пішіні тамаша сығылу құрылымдарын құрайды. Парктің ең биік нүктесінде үш үлкен айқыш орнатылған платформаға апаратын баспақыштардан тұратын тас төбе бар. Оның ресми атауы – "El Turó de les Tres Creus", бірақ көптеген туристер оны Голгофа деп атайды. Екі айқыш солтүстік-оңтүстік және шығыс-батысқа, ал үшінші, ең биік айқыш – аспанға қарай бағытталған. Бұл қарау орнынан Барселона мен шығанақтың ең толық көрінісін тамашалауға болады. Негізгі қаланы панорамалық түрде көруге болады, алыстан Саграда Фамилия (Антони Гаудидің тағы бір әйгілі туындысы), Агбар мұнарасы және Монжуик аймағы көрінеді. Паркте көптеген жануарлар мекендейді, оның ішінде Барселона аймағында кездесетін бірнеше жергілікті емес попугай түрлері бар. Парктен басқа құстарды да көруге болады, олардың арасында қысқа саусақты бүркіт те бар. Сондай-ақ, паркте көгершін құс көбелектері де кездеседі.

It has since been converted into a municipal garden. It can be reached by underground railway (although the stations are at a distance from the Park and at a much lower level below the hill), by city buses, or by commercial tourist buses. Since October 2013 there is an entrance fee to visit the Monumental Zone (main entrance, terrace, viaducts, and the parts containing mosaics), so the entrance to the Park is no longer free, except for citizens of Barcelona. Limited tickets are available that often sell out in advance. Gaudí's house, "la Torre Rosa," – containing furniture that he designed – can be only visited for another entrance fee. There is a reduced rate for those wishing to see both Gaudí's house and the Sagrada Família Church. Park Güell is designed and composed to bring the peace and calm that one would expect from a park. The buildings flanking the entrance, though very original and remarkable with fantastically shaped roofs with unusual pinnacles, fit in well with the use of the park as pleasure gardens and seem relatively inconspicuous in the landscape when one considers the flamboyance of other buildings designed by Gaudí. These two buildings make up the Porter's Lodge pavilion. One of these buildings contains a small room with a telephone booth. The other, while once being the porter's house, is now a permanent exhibition of the Barcelona City History Museum (Museu d'Història de Barcelona, or MUHBA). MUHBA focused on the building itself, the park and the city. The focal point of the park is the main terrace, surrounded by a long bench in the form of a sea serpent. The curves of the serpent bench form a number of enclaves, creating a more social atmosphere. Gaudí incorporated many motifs of Catalan nationalism, and elements from religious mysticism and ancient poetry, into the Park. Much of the design of the benches was the work not of Gaudí but of his often overlooked collaborator Josep Maria Jujol. Roadways around the park to service the intended houses were designed by Gaudí as structures jutting out from the steep hillside or running on viaducts, with separate footpaths in arcades formed under these structures. This minimized the intrusion of the roads, and Gaudí designed them using local stone in a way that integrates them closely into the landscape. His structures echo natural forms, with columns like tree trunks supporting branching vaulting under the roadway, and the curves of vaulting and alignment of sloping columns designed in a similar way to his Church of Colònia Güell so that the inverted catenary arch shapes form perfect compression structures. At the park's high point, there is a stone hill composed of steps leading up to a platform which holds three large crosses. The official name of this is "El Turó de les Tres Creus," however many tourists choose to call it Calvary. Two of the crosses point north–south and east–west, the third, and tallest cross, points skyward. This lookout offers the most complete view of Barcelona and the bay. It is possible to view the main city in panorama, with the Sagrada Família (another Antoni Guadí's famous creations), the Agbar Tower, and the Montjuïc area visible at a distance. The park supports a wide variety of wildlife, notably several of the non native species of parrot found in the Barcelona area. Other birds can be seen from the park, with records including short toed eagle. The park also supports a population of hummingbird hawk moths.