Кіріспе

Барселонадағы Антони Гаудидің салған ғимараты, Испания.

Каса Батльо – Испанияның Барселона қаласының орталығында орналасқан ғимарат. Оны Антони Гауди жобалаған және оның шедеврлерінің бірі саналады. Бұрын салынған үйдің жаңартылуы, ол 1904 жылы Гаудидің қайта жобалауымен жүзеге асты және содан кейін бірнеше рет жөнделді. Гаудидің көмекшілері – Доменек Суграньес и Грас, Жозеп Каналета және Жоан Рубио да жаңарту жобасына үлес қосты. Ғимараттың жергілікті атауы – Каса делс Осcос ("Сүйектер үйі"), себебі оның сыртқы келбеті тірі организмге ұқсас, сүйектен жасалғандай сезім тудырады. Ол Эшампле ауданындағы Пасео де Грасия көшесінде орналасқан және "Даулы блок" (Illa de la Discòrdia немесе Mansana de la Discòrdia) деп аталатын үйлер қатарының бір бөлігін құрайды. Бұл қатарда Барселонаның көрнекті Модернизмі сәулетшілерінің төрт ғимараты бар. Гауди жобалаған барлық ғимараттар сияқты, Каса Батльо да кең мағынада Модернизм стилінде салынған. Әсіресе, бірінші қабатта ерекше ою-өрнектер, иркіліссіз дөңгелек терезелер және тасқа қашалған мүсіндер бар. Фасадтың көп бөлігі сындырылған керамикалық плиткалардан жасалған түрлі-түсті мозаикамен (тренкадис) безендірілген. Шатыры қабақша тәрізді, оны айдаһардың немесе динозаврдың арқасына теңеуге болады. Ғимарат туралы кең таралған теорияға сәйкес, ортасынан сол жаққа қарай домалақ келген бөлігі, жоғарғы жағында мұнара мен крестпен аяқталады, ол Каталонияның қасиетті покровительі Сент-Джорджтың (Гаудидің туған жері) айдаһардың арқасына шаншып жіберген найзасын бейнелейді. 2005 жылы Каса Батльо Антони Гаудидің басқа да туындыларымен бірге ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енді және бүкіл әлемнен келген қонақтарға есігін ашып тұр.

Бастапқы құрылыс (1877)

Қазіргі Каса Батлло ғимараты 1877 жылы Ллуис Сала Санчес тапсырысымен салынған. Бұл 19 ғасырдың соңындағы эклектизм дәстүріндегі ерекше ерекшеліктері жоқ классикалық ғимарат болатын. Ғимаратта жертөле, бірінші қабат, тағы төрт қабат және арт жағында бақша болған.

Батлло отбасы

Үйді 1903 жылы Жозеп Батло сатып алған. Үйдің дизайны сатып алушыларға ұнамай, оны сату қиын болды, бірақ Батлло отбасы оның орталық орналасқан жеріне байланысты оны сатып алуға бекінді. Ол 20-ғасырдың басында өте беделді және сәнді аймақ ретінде танымал болған Пассейж де Грасияның ортасында орналасқан. Бұл аймақ атақты отбасыларға өздеріне назар аударуға мүмкіндік берді.

Қайта жаңарту (1904-1906)

1904 жылы Жозеп Батлло Гаудиге үйін жобалауды тапсырды; бастапқыда оның жоспары ғимаратты бұзып, толығымен жаңа үй салу еді. Гауди Жозепті ғимаратты жаңарту жеткілікті екеніне көндірді және сол жылы жобалауға қатысты өтінішті ұсынды. Ғимарат 1906 жылы аяқталып, жаңартылды. Ол Батлло отбасының тұрағына айналған басты пәтерді толығымен өзгертіп, ғимараттың бәрін жарықпен қамтамасыз ету үшін орталық құдықты кеңейтті және жаңа қабаттар қосты. Сол жылы Барселона қалалық кеңесі үйді сол жылғы ең жақсы ғимарат сыйлығының үміткері деп таңдады. Гаудидің жобасына қарамастан, сол жылы бұл сыйлық басқа сәулетшіге берілді.

Жаңартулар

Жозеп Батло 1934 жылы қайтыс болды, ал үйді оның әйелі 1940 жылы қайтыс болғанға дейін күтіп ұстады. Екі ата-анасы қайтыс болғаннан кейін, үйді 1954 жылға дейін балалары сақтап, басқарды. 1954 жылы "Сегурос Иберия" атты сақтандыру компаниясы Каса Батллоны сатып алып, онда кеңселер ашты. 1970 жылы үйдің ішкі бөлмелерінде негізгі жөндеу жұмыстары жүргізілді. 1983 жылы сыртқы балкондар бастапқы түсіне келтірілді, ал бір жыл өткен соң сыртқы қасбеті Ла Мерсе мерекесінде жарықтандырылды.

Көп түрлі пайдалану

1993 жылы Каса Батллоның қазіргі иелері үйді сатып алып, бүкіл ғимаратта жөндеу жұмыстарын жалғастырды. Екі жыл өткен соң, 1995 жылы, Каса Батлло әртүрлі шаралар өткізу үшін ғимараттағы кеңістіктерін жалға беруге кірісті. Ғимараттың ішіндегі 2500 шаршы метрден астам бөлмелер түрлі мақсаттарға жалдалды. Ғимараттың орналасқан жерінің қолайлылығы мен жалға берілетін кеңістіктердің әсемдігіне байланысты Каса Батлло бөлмелеріне үлкен сұраныс болды және қала үшін көптеген маңызды іс-шаралар осы жерде ұйымдастырылды.

Шолу

Ғимараттың жергілікті атауы – Каса делс оссос (Сүйектер үйі), себебі оның тірідей сезілетін, қаңқа тәрізді органикалық ерекшеліктері бар. Ғимарат өте керемет көрінеді – Гауди жасаған барлық нәрсе сияқты, оны ең жалпы мағынада модернизм немесе модерн деп айтуға болады. Әсіресе, бірінші қабаттағы ою-өрнектері, ерекше, овал тәрізді терезелері және ағынмен құйылған тас жұмыстары таң қалдырады. Дизайнердің мақсаты тік сызықтардан толығымен бас тарту болған сияқты. Фасадтың көп бөлігі сынған керамикалық плиткалардан (trencadís) жасалған мозаикамен әсемделген, ол алтын-сары түстерден басталып, жасыл-көк түске ауысады. Шатыры қабақша тәрізді және оны айдаһардың немесе динозаврдың арқасына теңеуге болады. Ғимарат туралы кең таралған пікір – ортасынан солға қарай дөңгелектелген ерекшелік, жоғары жағында мұнара мен крестпен аяқталады, ол Каталонияның қамқоршысы және Гаудидің туған жері – Сент-Джорджтың айдаһардың арқасына шаншып жіберген найзасын бейнелейді.

Төбе

Бұл шатырлы кеңістік ең ерекше орындардың бірі саналады. Бұрын ол ғимараттағы әртүрлі пәтерлердің тұрғындарына қызмет ететін, кір жуу және қойма бөлмелері орналасқан қосалқы аймақ болған. Ол қарапайым пішіндерімен және қабырғаларда ақ түс қолдану арқылы Жерорта теңізінің ықпалымен танымал. Онда жануардың қабырғасын бейнелейтін кеңістік құратын 60 катенерлік аркалар тізбегі бар. Кейбір адамдар аркалардың «қабырға» дизайны төбеде бейнеленген айдаһардың омыртқасын құрайды деп санайды.

Атриум (жарық құдығы)

Атриум немесе жарық шұңқыры үйдің орталық бөлігінде орналасқан және үйдің барлық бөлмелеріне ауа мен жарық жеткізеді. Гауди жарыққа және оның белгілі бір беттерден қалай шағылысқанына үлкен қызығушылық танытқан. Атриум қабырғасында әртүрлі көк түстердің нұсқалары, сондай-ақ қабырғалардың барлық жағында ромб тәрізді өрнектер бар. Көк плиткалар барлық қабаттарға жарықты тең таратуға мүмкіндік береді. Шұңқырда терезелер ағаш бөліктерімен жасалған, оларды желдету үшін ашуға және жабуға болады. Гауди шұңқырының түбін теңіздің түбіндей сезінуді қалаған. Люк жарықтың кіріп, керамикалық плиткалардан терезелерге шағылысуына және үйді табиғи түрде жарықтандыруына мүмкіндік береді. Көк плиткалар жоғарыдағы бөлігінде жарық түсімен көбірек боялған, ал төмен қарай түсі солғындап, ақшыл болады. Ромб өрнектері үйдің қалған бөлігінде қолданылған әртүрлі, функционалды пішіндермен үйлеседі.

Асыл қабат және мұражай

Абыройлы қабат жеті жүз шаршы метрден асады. Бұл ғимараттың негізгі қабаты. Абыройлы қабатқа жеке кіреберіс арқылы кіруге болады, онда тасбақа қабығын еске түсіретін қалпақтар мен иісті қабырғалар қолданылған. Абыройлы қабатта ғимараттың көк плиткасын тікелей көруге болатын кең демалыс алаңы бар. Пасео-де-Грасия жағында Батльоның кабинеті, асхана және саңырауқұлақ пішіндес каминімен безендірілген, жас жұбайлар кездесуі үшін арналған тыныш орын орналасқан. Күрделі және жануарларға ұқсас әрлеу абыройлы қабаттың барлық бөлігінде жалғасады. 2002 жылы Гаудидің Халықаралық жылына орай, үй есігін жұртшылыққа ашып, адамдарға абыройлы қабатқа кіруге мүмкіндік берілді. Каса Батльо күтпеген үлкен сәттілікке жетті, ал келушілер үйдің қалған бөлігін көруге құштар болды. Екі жыл өткен соң, Каса Батльо құрылысының басталғанына жүз жыл толуына орай, бесінші қабат жаңартылып, үйдің аумағы шатырға және құдыққа дейін кеңейтілді. 2005 жылы Каса Батльо ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енді.

Шатыр

Шатырдағы терраса – бүкіл үйдің ең танымал ерекшеліктерінің бірі, өйткені оның әйгілі айдаһардың тікені тәрізді дизайны бар. Гауди жануардың омыртқасын бір жағында әртүрлі түсті плиткаларды қолданып бейнелейді. Шатыр төрт түтін шығаратын құрылыммен әсемделген, олардың мақсаты – түтін кері қарай өтуін болдырмау.

Сыртқы қасбеті

Фасад үш ерекше бөліктен тұрады, олар үйлесімді түрде біріктірілген. Негізгі қабат пен екі бірінші қабаттағы галереялары Монжуик құмтасынан салынған, иісті сызықтармен ерекшеленеді. Соңғы қабатқа дейін жететін орталық бөлігі – түрлі-түсті, алға қарай шығып тұрған балкондары бар. Ғимараттың жоғарғы бөлігі – зәулім шатыр сияқты, ол шатыр деңгейінде орналасқан және бұрын су резервуарлары болған бөлмені жасыруға көмектеседі. Бұл бөлме қазір бос. Жоғарғы жағы әртүрлі интерпретацияларға шақыратын керамикалық әшекейлермен безендірілген.

Шатырдың плиткасы

Шатырдың доғалы пішіні керамикалық плиткалар қабықшалар үшін айдаһардың омыртқасын еске түсіреді, ал құрылыстың оң жағындағы кішкентай үшбұрышты терезе көзге ұқсайды. Аңыз бойынша, бұрын осы терезеден бір уақытта салынып жатқан Саграда Фамилияны көруге болыпты. 2022 жылдан бастап осы тұстан Саграда Фамилияның жартылай көрінісін тамашалауға болады, оның мұнаралары жаңа ғимараттардың үстінен көрінеді. Плиткаларға монстрдің әртүрлі қабықшаларын бейнелеу үшін металдық жылтыр берілді, түс градиенті оң жақтағы басы басталатын жасылдан басталып, ортасында терең көк және күлгінге, ал ғимараттың сол жағында қызыл және қызғылт түске дейін өтеді.

Мұнара және шам

Фасадтың ең әдемі бөліктерінің бірі – төрт бағытқа қаратылған крестпен әшекейленген мұнара. Бұл өсімдіктердің тамырына ұқсайтын, дөңгелек пішінді құрылым, тіршілікке келген өсімдіктерді еске түсіреді. Таламус гүлін еске түсіретін тағы бір дөңгелек пішінді құрылым бар, ол жаңа гүл ашуды хабарлайтын бүршік тәрізді қолдары бар крестпен бейнеленген. Мұнара Исаның (JHS), Марияның (M герцогтік тәжбен) және Жозефтің (JHP) монограммаларымен әсемделген, олар фасадты жабатын жасыл түстің үстінде алтын түстес керамикалық бөлшектерден жасалған. Бұл белгілер Гаудидің терең діни сенімдерін көрсетеді, ол өз шіркеуінің сол кездегі құрылысынан шабыт алып, киелі отбасы тақырыбын таңдады. Мұнара жеткізілген кезде сындырылыпты, мүмкін тасымалдау барысында. Өндіруші сынған бөліктерді қайта жасауға міндеттенгенімен, Гауди сынған қабырғаның сыртқы түрін ұнатып, бөлшектерді әкпен жабыстырып, мыс сақинамен бекітуді сұрады.

Орталық бөлім

Фасадтың орталық бөлігі көлдің сулы өсімдіктерімен бетін еске салады, бұл Моненің «Нимфеяларына» ұқсас, шыны мен керамикалық мозаикадан туған жұмсақ толқындар мен шағылыстармен. Бұл үлкен, толқынды бет, түсті шыны дискілерінің сынықтарымен жабылған, олармен бірге 330 дөңгелек көп түсті қыш ыдыстар үйлесім табады. Дискілер Гауди мен Джухоль Майоркада болғанда, Пальма соборының қалпына келтіру жұмыстарында сынақтар жүргізіп жатқанда жасаған.

Балкон

Соңында, қасбеттің орталық бөлігінің үстінде тағы бір кішкентай, темірден жасалған балкон орналасқан. Оның сыртқы келбеті жергілікті лилия гүлдеріне ұқсас. Мұнда екі темір иілім орнатылып, олар көтергіш құрылғы арқылы жиһазды жоғары-төмен жылжытуға мүмкіндік береді.

Негізгі қабат

Негізгі қабаттың фасады толығымен құмтастан салынған және екі бағанмен сүйеніп тұр. Дизайнды түрлі-түсті витраждармен жиналған шебер жасалған терезелер аяқтайды. Үлкен терезелердің алдында, күрделі тас құрылымды тіреп тұрғандай, аяқ-қол сүйектерін еске түсіретін алты нәзік баған орналасқан, олардың ортасында көзге көрінетін буын бар; іс жүзінде, бұл гүлдік өрнек. Ашықтардың дөңгелек пішіні және оларды айнала қоршаған тасқа ойылған ернек тәрізді жиектер, толық ашылған ауызға ұқсас келіп, Каса Батллоға "қыңыр үй" деген ат берген. Бұл құрылым бірінші қабатта және галерея құрайтын екі терезенің дизайнында қайталанады, бірақ үлкен орталық терезеде жоғарыда сипатталғандай екі балконы бар.