Кіріспе

Бокау муниципалитеті, ресми түрде Бокау муниципалитеті, Филиппиннің Булакан провинциясындағы бірінші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 141 412 адамды құрайды. Метро Маниланың үздірімсіз кеңеюіне байланысты Бокау Маниланың құрылыс аймағының бір бөлігі болып табылады, ол солтүстігінде Сан-Ильдефонсоға дейін созылады. Бокау өзені муниципалитеттің көп бөлігі арқылы ағып өтеді. Оның туристік тартымдарының қатарында муниципалитет орталығына жақын жерде орналасқан қалалық мұражай және әр шілде айының бірінші жексенбісінде тойланатын қалалық өзен фестивалі бар. Өзен фестивалі Ваваның қасиетті кресіне арналған, қаланың басым көпшілігі католик дінін ұстанатындары оны керемет деп санайды.

Этимология

Қаланың атауы ежелгі тагалог тіліндегі "Букаве" сөзінен шыққан, ол ұзын бамбук түрінің (Schyzostachyum lima) атауын білдіреді.

Тарих

Бокау алғаш рет 1582 жылы францискан миссионерлерімен Мейкауаянның бариосы және визитесі ретінде құрылды, ал 1606 жылдың 11 сәуірінде Сан-Мартин де Турс покровительствосымен қала статусын алды. Бұл, қазіргі Мейкауаян қаласы, Марилао, Санта-Мария, Сан-Хосе-дель-Монте қаласы, Обандо және Валенсуэла қалаларының аумақтарын қамтитын, аса ірі Мейкауаян қаласынан тәуелсіздік алған алғашқы қала болды. Филиппин-американ соғысынан кейін Филиппин комиссиясы құрылды, оның міндеттерінің бірі Филиппин муниципалитеттері мен провинцияларын қайта ұйымдастыру еді. 1903 жылы Булакан провинциясы қалалар санын 26-дан 19-ға дейін азайтты. Балагтас қаласы Бокаумен бірікті, бұрынғысы 8 қазаннан 20 қарашаға дейін үкімет орталығы қызметін атқарды, содан кейін ол қызмет қайтадан Бокауға берілді. Кейін Бокау тәуелсіздігін қайта алып, 1911 жылы қала ретінде жаңадан құрылды. 1993 жылдың 2 шілдесінде Бокау өзенінде өткен фестиваль кезінде шамамен 500 адам "жүзбелі пагодаға" мініп, қайықтың көтергіштік шегінен асып кетті, нәтижесінде екі жүзден астам адам қаза тапты. Қайғылы оқиғаға қарамастан, ешкім жауапкершілікке тартылмады. Бұл оқиға Бокау пагодасы трагедиясы деп танылды. 2007 жылдың 31 желтоқсанында таңертең Туро ауылында он фейерверк дүкені өртеніп, аумақта бірнеше жарылыс болды, нәтижесінде 7 адам жарақат алды.

География

Бокау Маниладан солтүстік-шығысқа қарай Макартур тас жолымен, ал Малолос қаласынан оңтүстікке қарай орналасқан. Бұл Булакан облысының оңтүстік-батыс бөлігінде жатыр. Оның жер ауданы 3187 гектар немесе 31,87 км² (12,31 шаршы миль) құрайды. Қаланың солтүстік шекарасында Балагтас муниципалитетінің және Санта-Мария муниципалитетінің бір бөлігі орналасқан; оңтүстігінде Марилао және Обандо муниципалитеттерімен; шығысында Санта-Марияның үлкен бөлігімен; оңтүстік-батыс жағында Булакан муниципалитетінің бір бөлігімен; ал батыс жағында Балагтас муниципалитетімен шектеседі. Бокау арқылы Бокау өзені ағып өтеді, ол Санта-Мария және Сан-Хосе өзендерінің қосылған жерінен бастау алады, сондай-ақ бірнеше шағын өзендер мен арналар бар, олардың барлығы Ангат су алабының салалары болып табылады. Ангат өзенінің және Ангат су алабының, сондай-ақ олардың салаларының негізгі көзі – Сьерра-Мадре таулары. Бұл өзендердің бойында балық шаруашылығы үшін, мысалы, балық пен тилапия өсіруге арналған көптеген жасалма балық көлдері орналасқан. Бокау, Балагтас, Гигуинто және Панди қалалары бір кезде Булакан облысының 2-ауданы деп белгілі болған. Кейіннен бұл топ Булакан облысының 5-ауданы деп аталды.

Барангай

Бокау саяси тұрғыдан 19 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан құралады, ал кейбіреулерінде сайтолар да бар.

Демография

2020 жылғы санақта Булакан облысы Бокау қаласының халқы 141 412 адамды құрады, халық тығыздығы .

Дін

Бокаудің Сент-Мартин-оф-Турс шіркеуі, сондай-ақ Бокау епархиялық қасиетханасы деп белгілі, Булакан провинциясының ең көне шіркеулерінің бірі. Мұнда құрметті Ваваның қасиетті кресі (Mahal na Krus ng Wawa) сақталады. Ваваның қасиетті кресі мерекесі – шілде айының бірінші жексенбісінде тойланатын фестиваль. Бұл мереке Ваваның қасиетті кресіне (Mahal na Krus sa Wawa) құрмет көрсету үшін өткізіледі, оның Бокау өзенінде батып бара жатқан қарт әйелдің өмірін сақтап қалғанына сеніледі. Бұл мерекенің басты ерекшелігі – үлкен банкканың үстінде жүретін, түрлі-түсті безендірілген пагода, ол қала өзенімен әртүрлі әлеуметтік топтан келген адамдарды тасымалдайды. Қаладағы басқа діни ұйымдарға Iglesia ni Cristo, Ехоба куәгерлері, методистер, Аглипаян шіркеуі, адвентистер, баптистер және Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі кіреді. Сонымен қатар, муниципалитетте евангелистік, елуінші күн мерекесі, Құдайдың халықаралық шіркеуінің мүшелері және харизматикалық шіркеулер, миссиялар, бірлестіктер мен топтар да бар. Мусульмандар да муниципалитетте кездеседі.

Экономика

Бокау қаласының орталығы Маниладан солтүстікке қарай 27 шақырым қашықтықта орналасқан. Оған Солтүстік Лусон автожолымен (NLEX) және Бокау шығу орны (Туро ауылында) арқылы жетуге болады. NLEX Пампангадағы Мабалакаттан басталып, Метро Манилаға жылдам көлікті қамтамасыз етеді, ал Бокау – автожолдың орталық бөлігінде жатыр. Қаланың басты өнеркәсібі – фейерверк жасау, осының арқасында ол "Филиппиннің фейерверк астанасы" деген аталымды алған. Бокаудегі белгілі фейерверк сататын дүкендердің бірі – Ромель Эстаквиоға тиесілі Eat Bulaga Fireworks, ол Филиппиндегі ең ұзақ арылы көрсетілетін түскі ойын-сауық бағдарламасы – Eat Bulaga! бағдарламасының атымен аталған.

Белгілі жергілікті тұрғындар

Ұлттық деңгейде танымал Бокауэно өнер қайраткерлерінің қатарында хореограф Франсиска Рейес Акино, телеактриса Жюэл Мише және заманауи суретші Ноли Принсипе Маналанг бар. 1950 жылдардың басынан 1970 жылдардың соңына дейін Premiere Productions компаниясының бұрынғы ардагер актері болған Лауро Дельгадо Бундукан ауылында дүниеге келген.

Спорт және демалыс

Филиппин стадионы, сонымен қатар Жаңа дәуір университетінің стадионы деп те аталады, Булакан провинциясының Бокау және Санта-Мария қалаларында орналасқан 75 гектарлық туризм кәсіпорны аймағы – Сиудад-де-Виктория ішіндегі спорт стадионы. Сыйымдылығы 25 000 адамға дейін жететін бұл стадион құрылысы аяқталғаннан кейін Филиппиндегі ең ірі стадион атанды. Филиппин аренасы – Сиудад-де-Викторияның орталық бөлігі саналатын, көп мақсатты жабық арена, ол Филиппин стадионының жанында орналасқан. 55 000 орындыққа ие болған ол 2014 жылы аяқталғаннан кейін әлемдегі ең үлкен жабық арена болып танылды.

Білім

Бокауэ сонымен қатар Мейкауайан, Марилао, Санта-Мария және Балагтас муниципалитеттері үшін білім беру орталығы болып табылады. Мемлекеттік Булакан политехникалық колледжінің кампусы Бокауэде орналасқан. Жеке колледждер мен университеттердің қатарында Доктор Янга колледждері және Иса Иесі Лорд колледждері қоры бар. Жаңа Эра университеті мен Сент-Пол университеті де муниципалитетте филиалдар ашқан. Муниципалитетте сондай-ақ көптеген бастауыш және орта мектептер бар, олар мемлекеттік және жекеменшік.