Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыкалық композиция немесе орындау. Музыкалық форма.
Musical composition or performance
the musical form
Музыкада серенада (,/s//ɛr//ə/'/n//eɪ//d/; кейде итальян тілінен серената деп те аталады) – біреудің немесе бір нәрсенің құрметіне арналған музыкалық композиция немесе орындау. Серенадалар көбінесе тыныш, жеңіл музыка туындылары болып табылады. Бұл термин итальян сөзінен шыққан, ол латын тіліндегі sera ("кеш") сөзінен, ал sera сөзі serus ("кешіккен") сөзінің женіс жағынан туындаған.
In music, a serenade (,/s//ɛr//ə/'/n//eɪ//d/; also sometimes called a serenata, from the Italian) is a musical composition or performance delivered in honour of someone or something. Serenades are typically calm, light pieces of music. The term comes from the Italian word , which itself derives from the Latin Sense influenced by Italian sera "evening", from Latin sera, fem. of serus "late".
Ертедегі серенадалық музыка
Ең ежелгі қолданысында, бүгінге дейін бейресми түрде сақталған серенада – бұл сүйіктіге, досқа, жоғары лауазымды тұлғаға немесе құрмет көрсетілген басқа адамға арналған музыкалық құттықтау. Классикалық жағдайда, ғашық әйеліне терезеден арнап орындауы мүмкін. Бұл тыныш және жағымды кештерде орындалатын кешкі туынды саналды, ал таңертең орындалатын аубададан өзгеше. Серенада айту дәстүрі орта ғасырларда басталып, қазіргі ағылшын тілінде жиі қолданылатын "серенада" сөзі осы дәстүрмен байланысты. Орындалған музыка нақты бір формаға бағынбады, бірақ көбінесе бір адам портативті аспап, әсіресе гитара, лютня немесе басқа да тартылатын аспаптармен өзіне серіктес болатын. Осы сипаттағы туындылар кейінгі дәуірлерде де кездесті, бірақ көбінесе бұрынғы уақытқа сілтеме жасайтын, мысалы операдағы ариялар (Моцарттың «Дон Жуан» операсындағы белгілі бір мысал бар). Карл Мария фон Вебер 1809 жылы «Тыныш тұр, жаным!» («Horch'! Leise horch', Geliebte!») деген гитара мен дауысқа арналған серенадасын жазды.
In the oldest usage, which survives in informal form to the present day, a serenade is a musical greeting performed for a lover, friend, person of rank or other person to be honored. The classic usage would be from a lover to his lady love through a window. It was considered an evening piece, one to be performed on a quiet and pleasant evening, as opposed to an aubade, which would be performed in the morning. The custom of serenading in this manner began in the Medieval era, and the word "serenade" as commonly used in current English is related to this custom. Music performed followed no one particular form, except that it was typically sung by one person accompanying himself on a portable instrument, most likely a guitar, lute or other plucked instrument. Works of this type also appeared in later eras, but usually in a context that referred specifically to a past time, such as arias in an opera (there is a famous example in Mozart's Don Giovanni). Carl Maria von Weber composed his serenade for voice and guitar, "Horch'! Leise horch', Geliebte!" (1809).
Барокко дәуірі
Барокко дәуірінде серенада – бұл форма Италияда және Венада жиі кездесетіндіктен – әдетте екі немесе одан да көп әнші мен оркестрге арналған мерекелік немесе мақтауға толы драмалық кантата болып табылды, ол кешке ашық ауада жасалма жарықпен орындалған. Осы типтегі серенаданың авторларының арасында Алессандро Страделла, Алессандро Скарлатти, Иоганн Иозеф Фукс, Иоганн Маттесон және Антонио Кальдара бар. Көбінесе бұл ірі көлемді туындылар, минималды сахналық қойылыммен орындалған, кантата мен операның арасындағы кезеңдік форма. 1700 жыл шамасында кантата мен серенаданың арасындағы басты айырмашылық – серенада ашық ауада орындалғандықтан, кішкентай бөлмеде тым шулы боларлық аспаптарды (мысалы, трубалар, валторналар және барабандар) пайдалану мүмкіндігі болды.
In the Baroque era, a serenata—as the form was called since it occurred most frequently in Italy and Vienna—was a typically celebratory or eulogistic dramatic cantata for two or more singers and orchestra, performed outdoors in the evening by artificial light. Some composers of this type of serenade include Alessandro Stradella, Alessandro Scarlatti, Johann Joseph Fux, Johann Mattheson, and Antonio Caldara. Often these were large scale works performed with minimal staging, intermediate between a cantata and an opera. The main difference between a cantata and a serenata, around 1700, was that the serenata was performed outdoors and therefore could use instruments which would be too loud in a small room (for example, trumpets, horns, and drums).
Классикалық және романтикалық дәуірлер
Музыка тарихындағы серенаданың ең маңызды және кең таралған түрі – дивертиментомен байланысты, көбінесе классикалық және романтикалық кезеңдерде жазылған, бірақ 20-шы ғасырда да бірнеше мысалдары бар туынды. Әдетте, мұндай туындының мінезі үлкен ансамбльге арналған басқа көп бөлімді туындыларға қарағанда жеңіл болады (мысалы, симфония), онда әуенділік тақырыптық дамудан немесе драмалық шиеленістен гөрі маңыздырақ. Мұндай туындылардың көпшілігі Италия, Германия, Австрия және Богемиядан шыққан. 18-шы ғасырдағы Моцарттың серенадалары – осы жанрдың ең танымал мысалдарының бірі, олар әдетте төрттен он бөлімнен тұрады. Оның серенадалары көбінесе арнайы шаралар үшін, мысалы, үйлену тойына арналған туындылар ретінде жазылған. Моцарттың танымал серенадаларының қатарында Хаффнер серенадасы, "Гран-партита" деп белгілі "Серэната ноттурна", сондай-ақ оның ең танымал туындыларының бірі – "Кішігірім түнгі музыка" (Eine Kleine Nachtmusik) бар. Егер олар ғасырдың басында жазылған болса, соңғы екеуі тек қосымша аспаптарды пайдалануымен ерекшеленген болар еді. 19-шы ғасырда серенада концерттік туындыға айналды және құрметті шараларда ашық ауада орындаумен тығыз байланысты болмай қалды. Композиторлар басқа ансамбльдер үшін де серенадалар жаза бастады. Брамстың екі серенадасы жеңіл симфонияларға ұқсайды, мүмкін, сюиталармен байланысты, бірақ олар Моцарт танитын ансамбльді қолданады: шағын оркестр (Сернада No. 2 жағдайында – әуендік аспаптарсыз оркестр). Дворжак, Чайковский, Йозеф Сук, Эдвард Эльгар және басқалар тек қосымша аспаптарға арналған серенадалар жазды, ал Хьюго Вольф қосымша квартетке арналған туынды жазды ("Италиялық серенада"). Романтикалық стильде серенадалар жазған басқа композиторларға Людвиг ван Бетховен, Гектор Берлиоз, Франц Шуберт, Рихард Штраус, Макс Регер, Этель Смит, Вильгельм Стэнхаммар және Жан Сибелиус жатады.
The most important and prevalent type of serenade in music history is a work for large instrumental ensemble in multiple movements, related to the divertimento, and mainly being composed in the Classical and Romantic periods, though a few examples exist from the 20th century. Usually the character of the work is lighter than other multiple movement works for large ensemble (for example the symphony), with tunefulness being more important than thematic development or dramatic intensity. Most of these works are from Italy, Germany, Austria and Bohemia. Among the most famous examples of the serenade from the 18th century are those by Mozart, whose serenades typically comprise between four and ten movements. His serenades were often purely instrumental pieces, written for special occasions such as those commissioned for wedding ceremonies. Famous serenades by Mozart include the Haffner Serenade, Serenade No. 10 for winds commonly known as Gran Partita, the Serenata notturna, and one of his most famous works, Eine Kleine Nachtmusik. The last two of these, had they been written earlier in the century, would have been atypical for using only string instruments. By the 19th century, the serenade had transformed into a concert work, and was less associated with outdoor performance for honorary occasions. Composers began to write serenades for other ensembles. The two serenades by Brahms are rather like light symphonies, perhaps more closely related to suites, except that they use an ensemble such as Mozart would have recognized: a small orchestra (in the case of the Serenade No. 2, an orchestra entirely without violins). Dvořák, Tchaikovsky, Josef Suk, Edward Elgar, and others wrote serenades for strings only, as did Hugo Wolf, who wrote one for string quartet (the Italian Serenade). Other composers to write serenades in a Romantic style include Ludwig van Beethoven, Hector Berlioz, Franz Schubert, Richard Strauss, Max Reger, Ethel Smyth, Wilhelm Stenhammar and Jean Sibelius.
20 ғасыр
20-ғасырдағы серенадалардың мысалдарына Бенджамин Бриттеннің тенор, валторна және скрипкаларға арналған серенадасы, Стравинскийдің фортепианоға арналған Ля мажордағы серенадасы, Арнольд Шенбергтің баритон мен септетке арналған, Op. 24 серенадасы, сондай-ақ Шостаковичтің соңғы скрипкалық квартетінің, №15 (1974) "Серенада" деп аталатын бөлігі жатады. Ральф Воан-Уильямс 1938 жылы тұсаукесер өткен Музыкаға серенада (16 жеке дауыс пен оркестр үшін) жазды, ал Леонард Бернштейн 1954 жылы Платонның "Симпозиум" шығармасы бойынша серенадасын (соло скрипка, струнный арфа және соққы аспаптары үшін) жазды. Бұл заманауи серенадалар – серенаданың бастапқы формальды құрылымы мен аспаптық шешімдеріне еркін бейімделулер. Заманауи серенада беру тәсілінің бір түрі – музыка ойнату үшін бумбокс қолдану. Мысалы, 1989 жылғы "Say Anything" фильмінде Джон Кусактың кейіпкері Ллойд өзі ұнаған қыздың ашық терезесінің астында Питер Габриэльдің "In Your Eyes" әнін орындайды. Серенада көбінесе төрттен онға дейін бөлімдерден тұратын көп бөлімді құрылымға ие. Олар әдетте жылдам бастау бөлімімен, одан кейін баяу және жылдам бөлімдер кезектесетін ортаңғы бөлімдермен және жылдам престо немесе аллегро бөлімімен аяқталады. Камералық музыканың ықпалы зор, серенадалар камералық музыка бағдарламасына тым жасырын түрде енгізілуі мүмкін. Серенада – сюита мен симфонияның арасындағы нәрсе деп санауға болады, бірақ көбінесе жеңіл және романтикалық сипатқа ие, бейжай және тым көп драмалық сәттерсіз.
Some examples of serenades in the 20th century include the Serenade for Tenor, Horn and Strings by Benjamin Britten, the Serenade in A for piano by Stravinsky, the Serenade for baritone and septet, Op. 24 by Arnold Schoenberg, and the movement entitled "Serenade" in Shostakovich's last string quartet, No. 15 (1974). Ralph Vaughan Williams wrote a Serenade to Music (for 16 solo voices and orchestra) that premiered in 1938, while Leonard Bernstein composed his Serenade after Plato's "Symposium" (for solo violin, strings harp and percussion) in 1954. These modern serenades are freely explored adaptations to the serenade's original formal layout and instrumentation. A modern play on Serenading is using a Boombox to play music. One notable example is in the 1989 movie Say Anything when John Cusack's character Lloyd plays In Your Eyes by Peter Gabriel under his love interest's open bedroom window. A serenade is commonly of a multi movement structure, ranging anywhere from four to up to ten movements. They usually are constructed with a fast opening movement, followed by middle slow movements that alternate with fast ones and close with a fast presto or allegro movement. There are strong influences from chamber music, and serenades can be subtly inserted into a chamber music program. A serenade can be considered somewhere in between a suite and a symphony, but is usually of a light and romantic nature — casual and without too many overly dramatic moments.