Кіріспе
Фрэнсис Хойт Грегори (1789 жылғы 9 қазан – 1866 жылғы 4 қазан) – 1812 жылғы соғыстан бастап Азамат соғысына дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері, кейін контр-адмирал шеніне жетті.
Francis Hoyt Gregory (October 9, 1789 – October 4, 1866) was an officer in the United States Navy during the War of 1812 through to the Civil War, serving then as a rear admiral.
Ерте өмір
Грегори Коннектикут штатының Норвок қаласында Мозес Грегори мен Эстер Хойттың ұлы болып дүниеге келді. Ол Норвок қаласын негіздеген Джон Грегоридің үшінші буын шөбересі болды. Америка сауда флотында қызмет еткен кезде, ол 1812 жылғы соғыстың бастауына себеп болған жағдайлардың бірінен британдықтарға тұтқынға алынды. Қашып құтылғаннан кейін Грегори 1809 жылдың 16 қаңтарында президент Джефферсон тарапынан мичман қызметіне тағайындалды және Оливер Хазард Перри басқаратын "Азалау" кемесіне баяндады.
Пираттыққа қарсы іс-қимыл
1809 жылдың наурыз айында Грегори Нью-Орлеандағы (Луизиана штаты) Персид шығанағы эскадрильясына ауыстырылды. 1811 жылы «Везувий» кемесінде қызмет етіп, 162-ші канонерлік қайықтың міндетін атқарушы капитаны болып тұрғанда Грегори үш маңызды оқиғаға қатысты. 7 тамызда Пенсакола жанында мичман Грегори «Ла Франшиза» пираттық шхунасына шабуыл жасап, оны іс жүзінде қолдан келмейтін жағдайға жеткізді. 10 тамызда Мобилден тыс жерде ол «Санта-Мария» пираттық шхунасына шабуыл жасап, оны тұтқынға алды. 11 қыркүйекте Луизиана штатының Брасса мен Баратариа арасында мичман Грегори мен оның экипажы «La Divina» пираттық кемесін, сондай-ақ «La Sophie» және «Le Vengeance» шхуналарын басып алды.
1812 жылғы соғыс
1812 жылғы Америка мен Ұлыбритания арасындағы соғыс барысында Грегори британдықтарға қарсы теңіз шабуылдарын жүргізді.
Қара жыланға шабуыл жасау
1814 жылдың 15 маусымында Фрэнсис Грегори және оның американдық теңізшілері 3 катермен (гиг) жолға шықты. Америкалықтар Тар аралына қонды және қайықтарын қалың бұталардың арасына жасырды. Грегори мен оның сораттары жасырынған жерлерінен бақылады. Таңертең Грегори 20 Корольдік теңіз жауынгері мен канадалық милициядан тұратын "Black Snaked" (Қара жылан) атты британдық кемені көрді. Америкалықтар кемеге өз катерлерімен жақындады. Британдық экипаж катерлерді байқады. Америкалық шабуылшылар өздерін британдық теңізшілердей көрсетіп, оларға достықпен қол бұлғады. Британдық экипаж бұл британдық конвойға жататын достық кеме деп ойлап, американдық катерлердің жақындауына рұқсат берді. Грегоридің сигналы бойынша американдықтар "Қара жыланға" шабуыл жасап, барлық 20 британдық теңізші мен канадалық милицияны тұтқынға алды. Бір британдық теңізші ауыр жарақат алды. Америкалықтардан ешкім зардап шекпеді. Американдықтар тұтқындарды және "Қара жылан" кемесін катерлерімен тасымалдап бара жатқанда, кемені қайтадан басып алуға тырысқан 150 қаруланған британдық теңізшінің екі канонерлік қайығы жетіп келді. Грегори 150 британдық теңізшінің канонерлік қайықтары оларды қуып жететінін түсінді. Сондықтан Грегори барлық тұтқындарды өз катерлеріне көшіріп, "Қара жыланды" батырды. "Қара жылан" тез батып, суға батқан кемені құтқаруға тырысқан британдықтарды баяулатты, ал американдық шабуылшылар қашып үлкерді. Америкалық шабуылшылар келесі күні таңертең 20 тұтқынмен бірге Сакетс-Харборға аман-есен жетті. 1834 жылдың 4 мамырында Грегори мен оның сораттарына АҚШ үкіметі осы сәтті теңіз партизандық шабуыл үшін 3000 доллар сыйлық берді.
Британдық шхунаны саботаждау
Грегоридің келесі теңіз партизандық операциясында, оған және оның шабуылшыларына 14 зеңбірекке арналған британдық шхунаны саботаж жасап, жоюға бұйрық берілді. 1814 жылдың 1 шілдесінде Грегори өзге шабуылшылармен бірге жолға шықты. Америкалық шабуылшылар көзден таса кеткеннен кейін, олар үйлермен қоршалған британдық шхунаның құрылыс алаңына қарай ескектермен жүрді. Америкалықтар қараңғы портына кіріп, ешкім байқамай жағаға қонды. Грегори жақын үйлердің шетіне барлаушыларды орналастырып, қалған күшін шхунаның астына өртеуге жіберді. Грегоридің шабуылшылары кемеге жарылғыш заттарды орналастырып, оларды жаққанда тексеріп отырды. Шхуна құрылысы аяқталғаннан кейін екі апта ішінде теңізге жіберуге дайын тұрғандай көрінді. Америкалық шабуылшылар қайықтарына қайтып келді, ал жанғыш жарылғыш заттардың алауы шхунаны жалмап, жойды. Сонымен қатар, кеме құрылысы үшін қажетті жабдықтар сақталған қойма да өртенді. Америкалық шабуылшылар Сакетс-Харборға аман-есен оралды.
Тұтқындалғанға дейін ағаштарды жарып, жойып жіберген
1814 жылдың 26 тамызында Грегори мен оның серіктері тағы бір теңіз партизандық операциясына шықты. Грегори және оның серіктері үнсіз ескек соғып келе жатты. Олар британдық азаматтың ағаш тасымалдап бара жатқанын көрді. Грегори осы мүмкіндікті қалыс қалдырмады және британдық теңізшіні күтпеген шабуылға ұшыратты. Грегоридің серіктері британдық теңізшіні тұтқынға алып, ағаш рафтын өртеп жіберді. Америкалық партизандар жасырын британдық кемелердегі қарулы теңізшілер оларды байқамай тұрып, мүмкіндігінше тымсылдап жүріп кетті. Британдықтар оларды қуа жөнелді. Грегори британдықтардың батып бара жатқан британдық теңізшілерді немесе кемелерді құтқаруға әрқашан күш салатынын білгендіктен, бір амал ойластырды. Грегори қуушылардың назарын аудару үшін тұтқынға алған британдықты суға лақтырып жіберді. Британдық теңізшілер бұл алдауды түсініп, теңізшіге суып кетпеу үшін ескіргенді лақтырып, партизандарды қуалауын жалғастырды. Британдық теңізшілер қашып бара жатқан американдық шабуылшыларға мылтықпен дәл атып, төртіншісін жаралады, ал біреуін өлтірді. Грегори қашуға ешқандай үміт болмайтынын көріп, бас берді. Барлық американдық партизандар тұтқынға алынды. Грегори британдықтардың қамауында болды және шартты түрде босатудан бас тартты.
Соғыстың аяқталуы және босату
Англияға жіберілгеннен кейін, Григорий жаулық аяқталғаннан кейінгі айларда, 1815 жылдың маусым айына дейін сонда болды. Соңында ол босатылды.
Командалық тапсырмалар, 1820-жылдан 1830-жылдардың басына дейін
Британдықтар босатып жібергеннен кейін Грегори Жерорта теңізі эскадрильясына қосылып, Солтүстік Африка жағалауында 1821 жылға дейін қызмет етті. Сол жылы ол "Грампус" кемесінің капитаны болды және келесі екі жыл бойы Батыс Үндістан аймағында қарақшылықты басу үшін теңізде жүрді. Үндістанда болған кезде Грегори әйгілі "Панчита" қарақшылық бригін тұтқынға алып, бірнеше қарақшы кемелерін жойды. 1824 жылы Грегори маркиз де ла Файетті Францияға қайтаруға арналған "Брандивайн" фрегатын жабдықтады. 1826 жылы Грегори Нью-Йорк қаласының төменгі шығыс жағындағы Кристофер Бергтің кеме жасау шеберханасынан революциялық үкімет үшін Грекияға 64 зеңбірекке ие "HELLAS" фрегатымен аттанды. "Геллас" грек теңіз күштерінің алғашқы флагманы болды және Осман империясынан тәуелсіздік үшін күресті. 1824-1828 жылдары Грегори Нью-Йорк теңіз кемежайында қызмет етті, ал 1831 жылы "Фалмут" кемесімен үш жылдық саяхат үшін Тынық мұхиты станциясына баяндады. Грегори бір жыл станция командирі болып қызмет етті.
Командалық тапсырмалар, 1830-шы жылдардың аяғы мен 1850-ші жылдар
Тынық мұхитынан Грегори 1838 жылы капитан болып тағайындалды және Мексика шығанағына қарай жол тартты, онда «Солтүстік Каролина» мен «Раритан» кемелеріне қолбасшылық етіп, Мексика-Америка соғысы кезінде Мексика жағалауын блокадалауға қатысты. Мексика соғысынан кейін Грегори 1851 жылдың маусымына дейін «Портсмут» флагмандық кемесімен Африка жағалауындағы эскадрильяға басшылық етті. АҚШ-қа оралған соң, 1852 жылдың мамырында Бостон әскери-теңіз базасының командирі болды және 1856 жылдың ақпанына дейін қызмет етті. Осылайша, оның шамамен 50 жылға созылған теңізшілік карьерасы аяқталды.
Азамат соғысы және соңғы жылдары
Азамат соғысы елді шарлағанда Грегори қайтадан теңіз қызметіне оралды, жеке кеме жасаушылықтарда теңіз кемелерін, оның ішінде броненосцтарды салу мен жабдықтауды бақылады. 1862 жылдың 16 шілдесінде дербес адмирал шеніне көтеріліп, соғыстың төрт жылы бойы қызмет етті, сосын тағы зейнетке шықты. Дербес адмирал Грегори 1866 жылдың 4 қазанында Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында қайтыс болды және Коннектикут штатының Нью-Хейвен қаласында жерленді.
Мұра
Оның құрметіне екі кеме USS Gregory деп аталды. 1812 жылғы соғыс кезінде Англияда тұтқындалған адмирал Грегориге қатысты бір ескі отбасылық әңгіме бар. Ол "үй қамауында" болды, онда ол белгілі бір шекарадан асып, қашып кетпеуге келісім берді, оның бірі үлкен тас белгісімен белгіленген. Бір күні, шақырымдай қашықтықтағы басқа шатырда ресми кеш өтті, капитан оған қатысуды қалады, бірақ ол белгіленген шекарадан тыс болды. Кештің қонақтары американдық капитанның келуіне таң қалды және ол белгіні асып, қамауда болу шартын бұзды деген айып тағылды. Капитан күлімсіреп, наразылық білдіргендерді сыртқа шығарды, онда олар үйдің ең шеткі бұрышында тұрған, үлкен тас белгісі салынған арбаны тапты. Адмирал Грегори, ертедегі теңіз командирі және 1-ші Барбарий жағалауы науқанының және 1812 жылғы соғыстың батыры капитан Джон Шоудың қызы Элизабетке үйленді.