Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық химик (1898–1980)
American chemist (1898–1980)
Рейчел Фуллер Браун (23 қараша 1898 – 14 қаңтар 1980) – американдық химик, ол Нью-Йорк штатының Денсаулық сақтау департаментінің Зертханалар және зерттеулер бөлімінде жұмыс істеген кезде микробиолог Элизабет Ли Хейзенмен бірлесіп алғашқы тиімді антигрибковый антибиотик – нистатинді жасағанымен танымал. Браун Маунт Холиок колледжіндегі бакалавр және Чикаго университетіндегі докторлық дәрежесін алды. 1994 жылы ол Ұлттық өнертапқыштар залына енгізілді. Нистатин, бүгінгі күнге дейін әртүрлі сауда маркаларымен шығарылады, түрлі қауіпті саңырауқұлақ инфекцияларын емдеуге ғана емес, сонымен қатар ағаштардағы голландтық шақпақ ауруымен күресуге және су мен саңырауқұлақтың зақымдаған өнер туындыларын қалпына келтіруге де қолданылады.
Rachel Fuller Brown (November 23, 1898 – January 14, 1980) was an American chemist best known for her long distance collaboration with microbiologist Elizabeth Lee Hazen in developing the first useful antifungal antibiotic, nystatin, while doing research for the Division of Laboratories and Research of the New York State Department of Health. Brown received her B. A. from Mount Holyoke College and her Ph. D from the University of Chicago. She was inducted into the National Inventors Hall of Fame in 1994. Nystatin, still produced today under various trade names, not only cures a variety of potentially devastating fungal infections, but has also been used to combat Dutch Elm disease in trees and to restore artwork damaged by water and mold.
Өмір
1898 жылдың 23 қарашасында Рейчел Фуллер Браун Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында дүниеге келді. Рейчел 14 жасқа келгенде, әкесі отбасын тастап кетті. Рейчел коммерциялық орта мектепке барып, кейін анасының тілегімен орталық орта мектепке ауысты. Рейчелдің әжесінің досы Генриетта Ф. Декстер Рейчелдің жоғары білім алуға деген құлшынысын байқап, оның Маунт-Холиоке колледжінде оқуына қаржылай көмектесті. Ол химия мамандығы бойынша білім алып, 1920 жылы химия және тарих пәндерінен «B.A.» академиялық дәрежесін алды. Кейін Чикаго университетінде органикалық химиядан «М.S.» магистр дәрежесін аяқтады. Гарвардта бірнеше курстардан өткен соң Браун аспирантураны жалғастыру үшін Чикаго университетіне оралды. Ол докторлық диссертациясын қорғады, бірақ туындаған қиындықтарға байланысты докторлық ғылым кандидаты атағынсыз Чикагодан кетуге мәжбүр болды. Нью-Йорктегі Зертханалар және Зерттеулер бөлімінде жұмысқа орналасты. Бұл бөлім вакциналар мен антисеромдар жасау саласындағы зерттеулерімен танымал болды. Браун 7 жыл бойы сол жерде жұмыс істеп, содан кейін докторлық дәрежесін алу үшін Чикагоға қайтып оралды.
On November 23, 1898, Rachel Fuller Brown was born in Springfield, Massachusetts. When Rachel was 14 years old, her father left her family. Rachel went to Commercial High School, but later switched to Central High School because her mother wanted her to have a more traditional education. Henriette F. Dexter, a friend of Rachel’s grandmother, saw how determined Rachel was to go to college and paid for her to attend Mount Holyoke College. She majored in chemistry and earned her B. A. in chemistry and history in 1920. Eventually, she earned an M. S. in organic chemistry from the University of Chicago. After taking some courses at Harvard, Brown came back to the University of Chicago for more graduate work. She submitted her Ph. D thesis, but there were complications and she had to leave Chicago without a Ph. D. She found a job at the Division of Laboratories and Research in New York. The Division of Laboratories and Research was known for its research in creating vaccines and antiserums. Brown worked there for 7 years and then returned to Chicago to receive her Ph. D.
1948 жылы Браун саңырауқұлақтар мен бактерияларды зерттеген Элизабет Ли Хейзенмен бірлесіп жоба бастады. Бұл жоба екі ғалымның саңырауқұлақ инфекцияларына қарсы антибиотик ашуына әкелді. 1930 жылдары бактериялармен күресу үшін антибиотиктер кеңінен қолданыла бастады, бірақ олардың жанама әсері ретінде саңырауқұлақтардың өсуі байқалды. Антибиотиктердің күшті әсерінен барлық бактериялар, тіпті пайдалы бактериялар да өлтіріліп, саңырауқұлақты тежеуге ешқандай бактерия қалмады. Саңырауқұлақ ауыз қуысын немесе асқазанды зақымдады. Кейбір саңырауқұлақтар орталық нерв жүйесіне шабуылдап, тері ауруларына (теңеу және атлет аяғы) себеп болды. Алайда саңырауқұлақ ауруларына қарсы тиімді дәрілер жоқ еді. Элизабет топырақтан организмдерді өсіріп, олардың саңырауқұлаққа қарсы белсенділігін сынақтан өткізді. Жақсы нәтижелер байқалса, оларды Рейчелге шыны ыдыста жіберді. Браун мәдениеттен белсенді затты бөліп алып, оны саңырауқұлақ ауруларын емдеу үшін пайдаланды. Жануарлар үшін өте улы және адамдар үшін қауіпті болған жүздеген топырақ үлгілерін сынағаннан кейін, екі ғалым жануарларға тиімді келетін мәдениетті тапты. Олар бұл микроорганизмнің екі түрлі саңырауқұлаққа қарсы зат шығаратынын анықтады. Олардың бірі сынақ жануарлары үшін тым улы болды, ал екіншісі перспективалы көрінді. Олар препаратты жасап, оны Нистатин деп атады. Нистатин – адамдарға қауіпсіз алғашқы антигрибковый антибиотик. Оны антибактериялық препараттармен бірге қолдану арқылы жанама әсерлерді азайтуға болады. Нистатин Италиядағы су тасқынынан зақымдалған өнер туындыларындағы саңырауқұлақтың өсуін тоқтатуға да тиімді болды. 1950 жылы Браун мен Хейзен өздерінің жұмыстарын Ұлттық ғылым академиясында таныстырды, ал 1954 жылы препарат адамдарды емдеу үшін қолдануға рұхсат етілді.
In 1948, Brown began a project with Elizabeth Lee Hazen, who was researching fungus and bacteria. This project led to these two women to discover an antibiotic that fought fungal infections. In the 1930s, antibiotics were becoming more popular to fight bacteria, but a side effect was that the antibiotics caused fungus to grow. The antibiotics were so strong, they killed all the bacteria, including the healthy bacteria; this left no bacteria to control the fungus. The fungus caused sore mouths or stomach pain. Other fungi attacked the central nervous system and caused ringworm and athlete’s foot. However, there were no medications to fight fungal diseases. Elizabeth cultured organisms found in soil and tested them to fight against fungi. If there was good activity, she would send it to Rachel in a mason jar. Brown would isolate the active agent in the culture, which could be used to cure fungal diseases. After testing hundreds of soil samples that were highly toxic to animals and not safe for humans, the two women found a culture that could work for animals. They discovered that this microorganism produced two antifungal substances. One of these was too toxic for test animals, but the other one was promising. They created and named the drug Nystatin. Nystatin was the first antifungal antibiotic that was safe for human disease. It could be combined with antibacterial drugs to help with side effects. Nystatin was also effective in stopping growth of fungi on works of art in Italy that were damaged by flooding. In 1950, Brown and Hazen showed their work at the National Academy of Sciences, and in 1954 the drug was made for human use.
Кейінгі жылдар
1951 жылы Денсаулық сақтау және зертханалар департаменті Браунды қауымдас биохимик қызметіне тағайындады. Браун мен Хейзен зерттеулерін жалғастыра отырып, фальмицин және капацидин деп аталатын екі қосымша антибиотик ашты. Олар зейнеткерлікке шыққанға дейін бактериология саласындағы шағын үлестерін енгізуде тығыз байланыста жұмыс істеді. Браун 1980 жылдың 14 қаңтарында Нью-Йорк штатының Олбэни қаласында 81 жасында қайтыс болды.
In 1951, the Department of Health and Laboratories promoted Brown to associate biochemist. Brown and Hazen, in continuing their research, discovered two additional antibiotics—phalmycin and capacidin. The two continued to work closely together in making additional minor contributions to the field of bacteriology until their retirement. Brown died on January 14, 1980, at the age of 81 in Albany, New York.
Марапаттар мен мойындау
Нистатиннен түскен роялтилер 13,4 миллион долларды құрады. Браун мен Хейзен ақшаның ешқайсысын өздеріне алғысы келмегендіктен, қайырымдалық зерттеу корпорациясы жартысын ғылыми зерттеулерді одан әрі дамытуға гранттар беруге, ал қалған жартысын Браун-Хейзен қоры деп аталған қорды қолдауға жұмсады. Браун мен Хейзен екеуі де бірлескен еңбектері үшін көптеген наградалар алды, алғашқы маңызды сыйлық 1955 жылы химиятерапия саласындағы Squibb сыйлығы болды.
Royalties for nystatin totaled $13.4 million. As Brown and Hazen did not want any of the money for themselves, the philanthropic Research Corporation used half for grants to further scientific research and the other half to support what became known as the Brown Hazen Fund. Both Brown and Hazen received many awards for their collaborative work, the first major prize being the Squibb Award in Chemotherapy in 1955.
Қайырымдылық
Браун Олбаниге алғаш келген кезден бастап Әулие Петрдің епископ шіркеуінің мүшесі болды. Сол жерде ол Дороти Уэйкерлимен танысты, ол оның өмір бойындағы досы және серігіне айналды. Олар бір үйде тұрды және сол кездегі көптеген басқа үйленбеген әйелдер сияқты, жылдар бойына үлкен отбасын күткен. Олар Браунның әжесі, анасы, сондай-ақ бірнеше немерелер мен шөберелермен бірге өмір сүрді. Браун сонымен қатар Қытайдан келген бірнеше әйел ғалымдарды шақырды. Зейнетке шыққаннан кейін де Браун белсенді қоғамдық өмірін жалғастырып, епископальдық шіркеуінің алғашқы әйел мүшесі (вестра) болды. Ол сонымен қатар көп жыл бойы жексенбілік мектепте сабақ берді. 1957 және 1978 жылдар аралығында Браун-Хейзен қоры биомедициналық ғылымдардағы оқыту мен зерттеулерді қолдады және әйелдерді ғылымда мансап құруға ынталандырды. Бірнеше жыл бойы бұл қор АҚШ-та медициналық микология үшін федералдық емес қаржыландырудың ең ірі көзі болды. Браун елу жылдан астам уақыт бойы Америка Университет әйелдер қауымдастығының белсенді мүшесі болды және ғылымда әйелдердің қатысуын ынталандырды. Өліміне дейін Браун тек Генриетта Декстерге, оның колледжге түсуіне көмектескен бай әйелге ғана емес, сонымен қатар, авторлық гонорардан тапқан ақшасы оған ғылыми зерттеулер мен стипендиялар үшін жаңа қорлар құруға мүмкіндік берді, осылайша басқа ғалымдарға да тең мүмкіндіктер ұсынды. Ол қайтыс болған айда "Химик" журналында жарияланған мәлімдемесінде "барлық ғалымдар үшін, жынысына қарамастан, тең мүмкіндіктер мен жетістіктер" болашағына үміттенетінін айтты.
Brown was a member of St. Peter’s Episcopal Church since she first arrived in Albany. There she met Dorothy Wakerley, a woman who became her lifelong friend and companion. They shared a house, and like many other unmarried women during their time, they cared for an extended family over the years. They lived with Brown’s grandmother, mother, and various nieces as well as nephews. Brown also invited a succession of visiting women scientists from China. Brown continued her active community life in retirement, becoming the first female vestry, or administrative member, of her Episcopalian church. She also taught Sunday school for many years. Between 1957 and 1978, the Brown Hazen Fund supported training and research in biomedical sciences and encouraged women to take up careers in science. For several years the fund was the largest single source of nonfederal funds for medical mycology in the United States. For over fifty years, Brown was also an active member of the American Association of University Women, strongly supporting the participation of women in science. By her death, Brown had not only paid back Henriette Dexter, the wealthy woman who made it possible for her to attend college, but possibly more important, the money she earned from royalties allowed her to create new funds for scientific research and scholarships to provide other scientists with the same opportunities. In a statement published in the Chemist the month of her death, Brown said she hoped for a future of “equal opportunities and accomplishments for all scientists regardless of sex.”