Кіріспе

Айға түскен кратер

Айткен /'//eɪ//t//k//ᵻ//n/ – Айдың шалқа жағында орналасқан үлкен ай кратері. Оның аты екіжұлдыз жүйелерін зерттеген американдық астроном Роберт Грант Айткеннің құрметіне берілген. Кратер Хевисайд кратерінің оңтүстік-шығысында және Ван де Граффтың ерекше құрылымының солтүстігінде жатыр. Оңтүстік-батыс жиегіне Вертрегт тіркелген. Оңтүстік-шығысында кішкентай Бергстрант орналасқан. Айткеннің ішкі қабырғасы сатылы және ені оңтүстік-батыстағы ең тар бөлігінде едәуір өзгереді. Айткен Z кратері ішкі солтүстік қабырғасының арғы бетінде орналасқан. Жиегінің солтүстігінде Айткен деген шағын кратер бар, ол ақшыл альбедолы материалдан құралған шығарылым қоршауымен оралған. Ішкі төбесінің беті бұрын қараңғы лава ағынымен, әсіресе оңтүстік жартысында жаңартылған. Шығыс төбесінде де бірнеше кішкентай кратерлердің іздері, орталық нүктеден шығысқа қарай иілісқан орталық қырлы жол және батыс жартысындағы кішкентай қырлардың тізбегі бар. Бұл кратер Айткен бассейнінің солтүстік жиегінде орналасқан, ол осы кратердің атымен аталып, Айдың оңтүстік полюсі – бассейнің екі шеткі нүктесі болып табылады. Айткен Аполлон-17 бақылауларының нысаны болды, өйткені командалық модульдің орбитасы тікелей оның үстінен өтті.

Спутник кратерлері

Әдет бойынша, бұл ерекшеліктер Ай карталарында кратер ортасының Айткенге ең жақын жағына әріптерді орналастыру арқылы анықталады. АйткенЕндікБойлықДиаметрA14.0° Оңт.173.7° Шығ.13 кмC14.0° Оңт.175.8° Шығ.74 кмG16.8° Оңт.174.2° Шығ.7 кмN17.7° Оңт.172.7° Шығ.7 кмY12.0° Оңт.173.2° Шығ.35 кмZ15.1° Оңт.173.3° Шығ.33 км