Кіріспе

Стерджен класының USS Sturgeon (SSN 637) – ядролық қуатпен жүретін шабуылдық суасты қайықтарының бас кемесі. Бұл Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштерінде стерджен балығының атымен аталған үшінші кеме болды.

Құрылыс және іске қосу

"Стерджен" кемесін салуға арналған келісімшарт 1961 жылғы 30 қарашада Коннектикут штатының Гротон қаласында General Dynamics корпорациясының Electric Boat бөлімшесіне тапсырылды. Оның шағылы 1963 жылғы 10 тамызда сонда қаланды, 1966 жылғы 26 ақпанда суға түсірілді, осы шараны Иллинойс штатынан АҚШ сенаторы Эверетт Дирксеннің әйелі Луэлла Карвер қолдады, ал 1967 жылғы 3 наурызда құрамына қабылданып, қызметке кірісті.

1968-1970 жылдар

Стерджон бір ай бойы қайта даярлау курстарын өткізді, содан кейін 3 сәуірде 1967 жылы АҚШ-тың шығыс жағалауы мен Пуэрто-Рикоға қарай сынақ сапарын бастады. 1967 жылы 18 қыркүйекке дейін жөндеу, өзгерістер енгізу, техникалық қызмет көрсету және оқу үшін Гротонға оралды. 1967 жылы 2 қазанда портқа оралды, ал кейін Субмариналық дамыту тобы 2-ге берілді. 1968 жылы 22 қаңтарда бес апталық су асты кемелеріне қарсы соғыс (САКС) жаттығуларын бастады, мақсаты – шабуылдау және қорғаныс су асты кемелерінің тиімділігін бағалау болды. Стерджон 3 наурызда 1968 жылы үш айлық сынақтан кейінгі жөндеу және өзгерістер енгізу кезеңін бастады. 1968 жылы маусымда кеме жасау жұмыстары аяқталғаннан кейін, ол Азор аралдары маңында жоғалған Scorpion шабуылдау су асты кемесін іздеуге қатысты. 1968 жылдың шілде және тамыз айларында ол шетелге жіберілуге дайындалды, содан кейін 1968 жылдың қыркүйегінен қараша айының басына дейін теңізге жіберілді. 1968 жылдың желтоқсанынан 1969 жылдың ақпанына дейін жаңа гидролокациялық детекция құрылымын сынақтан өткізуге және бағалауға қатысты. 1969 жылы наурыз айында Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы АҚШ Әскери-теңіз академиясын аралады, содан кейін мамырдан шілдеге дейін теңізге шығар алдында экипажы үшін қарқынды оқу кезеңін өткізді. 1969 жылы сәуірде ол 1968 жылғы ерекше қызметі үшін «Құрметті бөлім» мақтау қағазымен марапатталды. 1969 жылдың тамыз және қыркүйек айларында флоттың су асты кемелерімен жаттығуларға, сондай-ақ 1969 жылдың 29 қыркүйегінен 31 қазанына дейін Әскери-теңіз операциялары бастығының жобасына қатысты. 1969 жылдың желтоқсан айында ол 1969 жылдың басындағы қызметі үшін екінші «Құрмет белгісімен» марапатталды. Келесі теңіз сапарына дайындық үшін оқудан өткен соң, ол 1970 жылдың 29 қаңтарынан 8 сәуіріне дейін теңізге шықты. 1970 жылдың мамыр және маусым айларында ол ұшақтардың су асты кемелеріне қарсы соғыс тактикасы мен жабдықтарын бағалауға көмектесті. 1970 жылдың 1 шілдесінен 26 шілдесіне дейін су асты кемелері жаттығуларында, ал 15 тамыздан 1 қыркүйекке дейін дыбыстық сынақтарда болды. 1970 жылы 5 қазанда ол Гротон қаласында күрделі жөндеу жұмыстарын бастады, ол 1971 жылдың 5 қазанына дейін жалғасты. 1970 жылдың желтоқсанында кемелер жасақтауда болған кезде Стерджон сол жылдың басындағы ерекше еңбегі үшін Әскери-теңіз жасағының мақтау белгісімен марапатталды.

1971-1994 жылдар

1971 жылы қазанда «Стерджен» кемесі күрделі жөндеуден өткен соң, Нью-Лондон қаласында орналасқан 10-суасты кемелер эскадрильясына жіберілді. 1971 жылғы 6 қазаннан 15 желтоқсанға дейін қайта даярлау оқуларынан өтіп, сынақ сапарына шықты. 1971 жылдың 16 желтоқсаны мен 1972 жылдың 16 қаңтары аралығы демалыс және техникалық қызмет көрсету кезеңі болды. Содан кейін, 1972 жылдың 6 наурызынан 27 мамырына дейін Groton-ға жөндеуге және өзгерістер енгізуге оралғанға дейін екі ASW (су астына қарсы күрес) жаттығуына қатысты. 1972 жылдың 15 шілдесіне дейін теңізде сынақ жүргізілді, содан кейін желтоқсанның ортасына дейін сонар жүйелерін сынақтан өткізді. «Стерджен» 1973 жылдың 1 қаңтарынан 2 сәуіріне дейін Нарагансет шығанағы маңындағы аймақта жергілікті операцияларды жүргізді. 1973 жылдың 3 сәуірінде Кариб теңізіндегі флоттық қару-жарақ полигонына аттанды. 1973 жылдың 21 мамырында АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Круа маңында қарасып, кеменің мұртына зақым келді. 4 маусымда зақымды жөндеу үшін Groton-ға қайта оралды. «Стерджен» 1973 жылдың 17 шілдесінен 1 қазанына дейін жергілікті операцияларды жүргізу үшін теңізге қайта шықты, содан кейін Мэн штатының Киттери қаласындағы Портсмут теңіз кеме жасақтауына мұртты жөндеу үшін кірді. 1974 жылдың 22 сәуіріне дейін кемежайда болды. Теңізде сынақтан өткеннен кейін, он күндік техникалық қызмет көрсету үшін туған портына, Нью-Лондонға оралды. 1974 жылдың 13 тамызына дейін Нью-Лондоннан жұмыс істеді, содан кейін Атлантикалық дайындық жаттығуына қатысқан басқа флоттық бөлімшелерге қосылу үшін Норфолк, Вирджинияға аттанды. Содан кейін Нью-Лондонға оралып, шетелге аттануға дайындық мақсатында жергілікті оқу-жаттығулар өткізді. «Стерджен» 1974 жылдың 29 қарашасында Жерорта теңізіне жол тартты, АҚШ-тың алтыншы флотымен алты айға жоспарланған кезенге. 1974 жылдың 9 желтоқсанында Жерорта теңізіне жетті. «Стерджен» 1989 жылдың қысқы соңы мен көктемінің басында Арктика аймағында мұзды бұзып шығып, ICEX '89 операциясын жүзеге асырды. 1989 жылдың 21 қыркүйегінде Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында «Хьюго» дауылы болғанда, «Стерджен» Чарльстон теңіз кеме жасақтауында жөндеуден өтіп жатқандықтан, дауыл кезінде портты тастай алмады.

Пайдаланудан шығару және жою

Стерджон 1994 жылғы 1 тамызда қызметтен босатылды және сол күні Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды. Оның бөлшектеу жұмыстары 1995 жылғы 11 желтоқсанда Вашингтон штатының Бремертон қаласындағы Пьюгет Саунд теңіз кемежайында Ядролық қуатпен жүретін кемелер мен су асты кемелерді қайта өңдеу бағдарламасы бойынша аяқталды.

Еске алу

1995 жылдың 15 қыркүйегінде Вашингтон штатының Кипорт қаласындағы Теңіз асты мұражайында «Стерджон» су асты кемесінің корпусы Пьюгет Саунд Теңіз кеме жасау кемежайынан өткізілуі салтанатпен белгіленді. Корпус қазір мұражайдың тұрақ орнында орналасқан. Басқару орталығы қазір Коннектикут штатының Гротон қаласындағы Су асты күштері кітапханасы мен мұражайында қойылған.