Кіріспе

Өмірге қауіп төндірмейтін және ауыртпайтын жағдайларды емдейтін дәрі-дәрмектер. "Өмір салты дәрі-дәрмегі" – бұл шаштың түсуі, әжімдер, эректильді дисфункция немесе безең сияқты өмірге қауіп төндірмейтін және ауыртпайтын жағдайларды емдеуге арналған дәрі-дәрмектерге қолданылатын дәл емес термин. Сөйлеуші мұндай жағдайларды медициналық проблема деп санамайды немесе оларды басқа, ауыр жағдайлармен салыстырғанда аз маңызды деп есептейді. Кейде бұл термин сыни мағынада қолданылады, яғни мұндай препараттарды жасауға жұмсалған медициналық зерттеу ресурстарының жеткіліксіздігін көрсетеді, олар ауыр сырқаттарды емдеуге арналған зерттеулерге бағытталуы мүмкін еді. Дегенмен, жақтаушылары пациенттің жеке өмір сапасын жақсарту медицинаның басты мақсаты екенін айтады және осы препараттар сонымен қатар осы мақсатқа қол жеткізеді деп санайды. Бұл термин бұқаралық ақпарат құралдарында да, ғылыми басылымдарда да кеңінен қолданылады.

Тұжырымдама және қоғамға әсері

Өмір салты препараттарының қоғамға, әсіресе дамушы елдерге тікелей әсері бар. Осы өмір салты препараттарының қолданылу көрсеткіштерін және өнімдерін таңбалаумен байланысты салдарлар әртүрлі болуы мүмкін. Препараттар уақыт өте келе "өмір салты" есебінен "жалпы қолданысқа" ауысуы мүмкін.

Биоэтика және медициналық саясат талқылауы

Бұл терминге қатысты кеңінен қабылданған нақты анықтама немесе критерийлер болмаса да, фармакология және биоэтика салаларында мұндай препараттарды жасаудың дұрыстығына қатысты көптеген пікірталастар болып жатыр, әсіресе Виаграның коммерциялық дебютінен кейін. Германия үкіметінің денсаулық сақтану жүйесі кейбір Lifestyle Medikament ("өмір салты препараттары") үшін сақтандырудан бас тартты, оларды негіссіз деп санайды. Фармацевтикалық фирмаларды сынаушылар олардың белсенді түрде медициналықтандыруға ұмтылатынын айтады; яғни, олар "құралдары" пайдалы саудаға шығарылғанға дейін танылмаған жаңа бұзылыстар мен ауруларды ойлап табу арқылы, бұрын адам өмірінің қалыпты жағдайлары деп есептелген нәрсені патологияға айналдырады. Мұның салдары денсаулыққа қатысты үлкен алаңдаушылықтарға, шектеулі медициналық зерттеу ресурстарының салыстырмалы түрде маңызсыз жағдайларға бұрыс жұмсалуына, көптеген қауіпті аурулар емделмей және қажетсіз денсаулық сақтану шығындарына әкелуі мүмкін. Адам жағдайының кейбір аспектілерін медициналықтандыру, принципті түрде, құндылықтар мен моральға қатысты азаматтық қоғамдағы саяси пікірсайыс немесе диалог мәселесі ретінде маңызды. Әлеуметтік сыншылар сондай-ақ, қатерлі ісік және ЖИТС сияқты әлдеқайда қауіпті аурулар әлі де емделмеген кезде, осы препараттарды жасауға үлкен зерттеу бюджеттерін жұмсаудың дұрыстығына күмән келтіреді. Кейде өмір салтын өзгертетін препараттар медициналық түрде мақұлданған рекреациялық препараттар емес деп айтылады.

Өмір салты бойынша қолданылатын дәрілердің мысалдары

Модафинил (маркетингтік емес қолданысқа немесе сменалық жұмыс үшін қолданылғанда); Модафинил сменалық жұмыс кезіндегі ұйқы бұзылысын емдеу үшін көрсетіледі, кейде бұл жағдай «өмір салтының ерекшелігі» деп аталады. Осы тұрғыдан алғанда, FDA модафинилді өмір салтын жақсартатын препарат ретінде мойындайды. Модафинилдің өнімділікті арттыру мақсатымен маркетингтік емес қолданылуы – оның өмір салтын жақсарту үшін қолданылатын тағы бір мысалы. Модафинил ұзақ және иррегулярлық жұмыс кестесін (мысалы, сменалық жұмыс), күні бойы жиі есте сақтау қажеттілігін (студенттер мен ғалымдар арасында) және шаршамайтын шешім қабылдау қабілетін (модафинил бекітілген «қосымша таблетка» болып табылатын АҚШ Әуе күштерінің ұшқыштары арасында) талап ететін өмір салтын қолдау үшін қолданылады. Басқа өнімділікті арттыратын препараттармен салыстырғанда, осы мақсатта модафинилді қолданушылар көбінесе модафинилге рецепттері бар екенін хабарлайды. Финастерид (шаштың түсуін емдеу үшін қолданылғанда); Финастерид сияқты ДГТ-ны бөгеуге арналған препараттарды қауіпті патологияларды емдеу ниеті болмаса, шаштың түсуін емдеу үшін қолдану – препаратты өмір салтын жақсарту үшін қолдану болып есептелуі мүмкін. Миноксидил; Миноксидилді және басқа да жергілікті қан тамырларын кеңейтетін препараттарды қауіпті патологияларды емдеу ниеті болмаса, шаштың түсуін емдеу үшін қолдануды препаратты өмір салтын жақсарту ретінде қарастыруға болады.