Кіріспе
Құбыртқалар тұқымдасы
Dytiscidae – грек тіліндегі dytikos (δυτικός) сөзінен, яғни "суға шомыруға қабілетті" деген мағынадан шыққан. Бұл – хищті суға шомырушы құбыртқалардың тұқымдасы, су құбыртқаларының бір тобы. Олар дүние жүзіндегі барлық тұщы сулы орталарда кездеседі, бірақ кейбір түрлері жапырақ сынықтарының арасында тіршілік етеді. Көптеген ересек құбыртқалардың ұзындығы аралығында болады, бірақ түрлеріне қарай үлкен айырмашылықтар байқалады. Еуропалық Dytiscus latissimus және Бразилиялық Megadytes ducalis ең ірілері болып саналады, олардың ұзындығы сәйкесінше және дейін жетеді. Ал ең кішкентайы – Австралияның жер асты суларында мекендейтін Limbodessus atypicali, оның ұзындығы шамамен ғана болады. Олардың қысқа, бірақ өткір жақ сүйектері бар, тістеген кезде денесіне ас қорыту ферменттерін жіберіп, сұйытылған тіндерін сорып алады. Бұл тұқымдасқа көптеген туыстарға жататын 4000-нан астам сипатталған түр кіреді.
Тіршілік ету ортасы
Суға шомылушы қоңыздар – су ортасындағы ең көп түрлі қоңыздар және оларды шағын тасты тоғандардан бастап үлкен көлдерге дейін, кез келген тұщы су мекенжайында кездестіруге болады. Кейбір дитисцид түрлері тұзды суда да табылған. Суға шомылушы қоңыздар әртүрлі ландшафттардағы су қоймаларында тіршілік етеді, оның ішінде ауыл шаруашылығы және қалалық ландшафттар да бар. Кейбір түрлері, мысалы Agabus uliginosus, ал Oreodytes sanmarkii сияқты түрлері судың ашық жатқан жерлерінде кездеседі.
Ұрықтар мен дамуы
Шөберектер әлі де личинка күйінде болғанда, олардың мөлшері шамамен 1-ден 5 см-ге дейін (0,5-ден 2,0 дюймға дейін) ауысады. Личинкалардың денесі ұзын құйрықты, жұқа түкпен жабылған, жарты ай пішіндес болады. Алты аяғы кеуде бөлігінен шығып тұрады, ал кеуде бөлігінде де осындай жіңішке түктер болады. Басы жалпақ және төртбұрышты, ұзын, ірі қысқыштармен жабдықталған. Аң аулағанда олар шөптерге немесе судың түбіндегі ағаш кесектеріне жабысып, олжасы жақындағанша толыққандай қозғалмай тұрады, содан кейін олжаны алдыңғы аяқтарымен ұстап, қысқыштарымен шайнап алады. Личинкалар сондай-ақ, олжаны жартылай жеп, жанынан өтетін басқа да мүмкін олжа болса, қалдықтарын тастап кетеді. Олардың негізгі жемдері – бунаққұйрықтар, шыны құрттар және басқа да кішкентай су жануарлары. Личинкалар жетілгенде, берік аяқтарымен суданан шығып, топыраққа көміліп, қуыршақтану процесін өткізеді. Шамамен бір аптадан кейін, кейбір түрлерде одан да ұзақ уақыттан соң, олар топырақтан ересек шөберектер ретінде шығады. Ересек шөберектердің бақа шаяндарының ішінде бақа жұмыртқаларына жұмыртқа салып, олардың 24 сағат ішінде шайқалып, жаңадан туған бақа күшіктерін ашкөздікпен жейтіні анықталды.
Тамақ ішуге жарамдылығы
Ересек Dytiscidae қоңыздары, әсіресе Cybister туысы, жеуге жарамды. C. explanatus қалдықтары Невададағы үңгірдегі тарихқа дейінгі адамның нәжірінен (копролиттерінен) табылған, бұл қалдықтар Гумбольдт ойпатынан алынған болуы мүмкін. Мексикада C. explanatus такоспен бірге қуырылып, тұздалған күйінде жейді. Жапонияда C. japonicus Нагано префектурасы сияқты белгілі бір аймақтарда тағам ретінде қолданылған. Қытайдың Гуандун провинциясында осы түрлерден басқа C. bengalensis, C. guerini, C. limbatus, C. sugillatus, C. tripunctatus, сондай-ақ, әйгілі үлкен суға шомылушы қоңыз (D. marginalis) да адамдарға жеу үшін өсіріледі. Бірақ оларды етшілдігіне байланысты өсіру қиын, сонымен қатар олардың дәмі өте жай (бірақ жағымсыз емес) және еті аз болғандықтан, осы шаруашылық азайып барады. Dytiscidae қоңыздарын Тайвань, Таиланд және Жаңа Гвинеяда да жейді деген мәлімет бар.
Суға түсуші бұталарды қорғау
Суға жүзуші қоңыздарға ең үлкен қауіп – адам қызметінің салдарынан олардың мекендеу орындарының нашарлауы және жойылуы. Сондықтан, дитискидтер таралу кезінде жоғары деңгейдегі жыртқыштардың қауіптеріне ұшырауы мүмкін. Дитискидтердің ересектерін көптеген құстар, сүтқоректілер, бауырымен жорғалаушылар және басқа да омыртқалы жануарлар жейді, олардың химиялық қорғаныс құралдарына қарамастан.