Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыстан шыққан британдық сатиралық траншеялық журнал.

«Wipers Times» – Бірінші дүниежүзілік соғыста Ипр тұсымында соғысқан британдық сарбаздар шығарған траншеялық журнал. 1916 жылдың басында Бельгиядағы Ипрде майдан желісінде орналасқан 12-ші батальонның «Шервуд орманшылары» тастап кетілген баспаханаға тап болды. Тыныс-белгісіз кезеңде баспагер болған бір сержант оны құтқарып, үлгі бетін басып шығарды. Журналдың аты «Ипр» атауының Томми жаргонындағы айтылуынан алынған.

Жариялану тарихы

Алғашқы басылым "The Wipers Times and Salient News" деген атаумен 1916 жылдың 12 ақпанында жүз дана көлемде жарық көрді. Одан кейін тағы 22 саны жарық көрді, олардың көпшілігі 12 беттен тұрды. Журналдың көлемі мен макеті тұрақты болғанымен, басты атауы бірнеше рет өзгерді. Алдыңғы атаулар субтитрде хронологиялық тәртіппен тізімделген, мысалы: "The B. E. F. Times: with which are incorporated The Wipers Times, The “New Church” Times, The Kemmel Times & The Somme Times". Басты атаудың әрбір өзгеруі жаңа том мен нөмір тізбегін ашты, нәтижесінде "1-том, 1-нөмір" бірнеше рет кездеседі. 1918 жылдың ақпан айынан бастап батыс майданындағы неміс шабуылына байланысты басылым тоқтатылды, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін екі саны "The Better Times" деген атпен жарық көрді. Олардың екіншісі "Xmas, Peace and Final Number" деп таңбаланды.

Қызметкерлер

Газетке қатысқан қызметкерлердің есімдері көбінесе жазылмаған. Редакторы - капитан (кейіннен лейтенант-полковник) Фредерик Джон Робертс, MC, ал редакторының орынбасары - лейтенант (кейіннен лейтенант-полковник) Джон Хескет ("Джек") Пирсон, DSO, MC. Газетке елеулі үлес қосқандардың бірі – артиллерист Гилберт Франкау. Е. Ж. Кузеннің гравюралары да назар аударуға лайық; оның таяғын қысып, "Мен қаншалықты жағымсыз болуым мүмкін?" деп ойлаған, беті жоқ взвод командирінің суреті газеттің символына айналды. Дивизиядан келген көптеген авторлар псевдонимдер қолданды, кейбіреулері қазір ұмытылған, ал кейбіреулері Уильям Бич Томас (Daily Mail) және Илер Беллок сияқты замандас газет сарапшыларын пародиялауға бағытталған, ал кейбіреулері ирониялық болды, мысалы, П. Б. И. (Жаяу әскердің қанды жаралылары).

Мазмұны

Газет өлеңдерден, ой-толғамдардан, еңбек етіп айтылған әзілдерден және дивизияның әскери жағдайына қатысты сықақтардан тұрды. Жалпы, газеттің әзіл-қалжыңға толы, ирониялық стилі бүгінде The Duffel Blog, Private Eye, Le Canard enchaîné және The Onion сияқты сатирикалық журналдарда кездесетін стильмен саяды.

Сөздік

Қазбадағы жауынгерлердің күнделікті алаңдаулары мақалаларда кейде тікелей, кейде сырттан білмейтін адамдарға түсініксіз әзілдер түрінде кездеседі. Оқ-дәрі (жаудан немесе өз тарапынан болсын): журналдың барлық жерінде айтылады. Кейде Minnie (неміс траншеялық минометі) мен Flying Pig (британдық минометі) сияқты шағын жарнамалар шығады, сондай-ақ британдық артиллерия өз қатарларын атып жіберген жайттарға шағымдаған немесе кешірім сұраған түрлі өлеңдер де бар. Жыныстық қатынас: бөлімде "Мунк көркемсурет галереясы" және "Киршнер" деп аталатын порнографиялық жинақтар жиі еске алынады және кейде жарнамаланады, ал жергілікті бордальдар – Фанси, Поплар ағашы және Плаг көшесі туралы да айтылады. Ішімдік: ром мен вискидің үздіксіз жеткізілуі майдандағылардың басты мәселесі болды. Бір тізбектеп жарылған әңгімеде, Нарпу ромы, белгілі бір "Херлок Шомс" Хоуге айналасындағы ром ұрыларын табуға бес нөмір жұмсады. Сондай-ақ, бөлімдегі белгілі бір адамдардың виски тапшылығы туралы қауесеттерден кейін жабдықты үрейлі түрде сатып алуы туралы қысқаша мәліметтер де кездеседі. Тышқандар: олар қазбаларда көптеп көбейді, негізінен мәйіттермен қоректенді, бірақ қазбада қалған кез келген нәрсеге де көз тіккен. Газеттегі бір өлеңде тышқан мен оның әйелі сардина қорабын қалай ашқаны, ішіндегісін жеп, кейін автордың таба алуы үшін қорапты қайтадан жапқандығы айтылады.

Бастапқы шығарылымдар

Бастапқы нөмірлердің сақталған көшірмелерінің саны аз болып көрінеді. Олардың жасалған және таратылған жағдайларын ескерсек, бұл олай болмауы мүмкін емес. Ипр қаласындағы Фландрия далалары мұражайында 1916 жылдың 12 ақпанындағы бірінші нөмірдің түпнұсқасы сақтаулы. Британ кітапханасы бірнеше нөмірдің түпнұсқа көшірмелерін ұстап тұр (1916 жылдың 31 шілдесі; 1916 жылдың 1 желтоқсаны; 1918 жылдың 26 ақпаны).

Факсимильді басылымдар

1918 жылдың басында "Wipers Times" газетінің алғашқы он бес санының көшірмелері бар кітап жарық көрді. 1930 жылы толық серия бір томдық кітап ретінде жарыққа шықты. Ол 1973 жылы және 1988 жылы (кіріспе және түсіндірмелермен) қайта басылды. 2006 жылы одан әрі бір басылым жарық көрді.

Теледидар

2013 жылы BBC Иэн Хислоп пен Ник Ньюман жазған көркем фильмін көрсетті. Капитан Фред Робертс рөлін Бен Чаплин, лейтенант Джек Пирсон рөлін Джулиан Ринд Татт, ал Майкл Пэлин мен Эмилия Фокс екінші рөлдерде ойнады.

Театр

2016 жылдың қыркүйегінде Иан Хислоп пен Ник Ньюманның телеарна сценарийінен сахналық қойылымға бейімдеген "The Wipers Times" пьесасы Ньюберидегі Уотермилл театрында дебют жасады. 2017 жылы қойылым Лондонның Вест-Эндіндегі The Arts Theatre-да маусым бойы (наурыз-мамыр 2017 ж.) көрсетілуі жоспарланған. Еске алу күніне арналған демалыс күндері шоу Глазгодағы Корольдік театрда өтті. 2018 жылдың ақпанында 2018 жылдың тамыз-желтоқсан айларына жоспарланған Ұлыбритания бойынша гастрольдік сапар жарияланды.