Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аяқ білезіктері – адамның аяқтарына кигізілетін физикалық шектеу құралы, жүруді шектеулі қадаммен ғана мүмкін етеді, сондай-ақ қашу мен қарсылық көрсетуді болдырмайды. Көбінесе қолданылатын балама атаулар – аяқ бұғаулары, (аяқ/тобық) шынжырлары, аяқ кісендері, кісендер немесе аяқ темірлері. "Кісен" сөзі "аяқ" сөзімен ортақ түбірге ие. Кісендер көбінесе тұтқындар мен құлдарға қолданылады. Аяқ кісендері зымырандық топтарды бірге ұстау үшін де пайдаланылады. Мағыналық тұрғыдан, кісен – кез келген нәрсені шектейтін немесе ұстап тұратын нәрсе болуы мүмкін, сондықтан "еркіндікке шығу" деген сөз қолданылады.
Physical restraints used on the ankles
physical fetters used as restraints
Legcuffs are physical restraints used on the ankles of a person to allow walking only with a restricted stride and to prevent running and effective physical resistance. Frequently used alternative terms are leg cuffs, (leg/ankle) shackles, footcuffs, fetters or leg irons. The term "fetter" shares a root with the word "foot". Shackles are typically used on prisoners and slaves. Leg shackles also are used for chain gangs to keep them together. Metaphorically, a fetter may be anything that restricts or restrains in any way, hence the word "unfettered".
Тарих
Археологиялық қазбалардан табылған ең көне кісендер тарихқа дейінгі дәуірге жатады және көбінесе жұмбақ құлып түрінде болады. Кісендер туралы еске алулар ежелгі заманда, Киелі кітапта да кездеседі.
The earliest fetters found in archaeological excavations date from the prehistoric age and are mostly of the puzzle lock type. Fetters are also referenced in ancient times in the Bible (, , )
Рим дәуірінде әртүрлі шектеу түрлері болған. Осы кезеңде кесе құлыптарының алғашқы үлгілері де пайда болды. Олар орта ғасырларда кеңінен қолданылды, бірақ жаппай өндіріс арқасында құлыптары ішіне орнатылған кісендер қолжетімді болғанда қолданылуы азайды. Қарапайым кісендердің түрлері қолданыла берді, мысалы, құлдарға арналған жұмбақ құлыпты кісендер немесе теңіз арқылы түрме лагерлеріне тасымалданатын тұтқындарға арналған жабылатын кісендер. Алғашқы құлыптар қарапайым бұрандалы типтегі болды, бірақ көп ұзамай "Дарби" типіне жетілді. Еуропада олар 20-ғасырдың ортасына дейін қолданылып келді, ал АҚШ-та 19-ғасырдың соңынан бастап көптеген жаңа үлгілер ойлап табылып, өндірілді, содан кейін бірнеше он жылдардан кейін Peerless типіндегі қол және аяқ кісендері стандартқа айналды. 1866 жылы Орегон штатының түрмесінің бастығы Дж. К. Гарднер "Орегон буттары" немесе "Гарднер кісендері" деп аталатын кісендердің бір түрін патенттеді. Кісендер тұтқындардың аяғына дейін жететін темір лентадан тұрды. Кісендердің салмағы тұтқындардың қашуына кедергі келтірді, ал ұзақ уақыт киюге келгенде, ауыр жарақаттарға әкелуі мүмкін еді. Осы типтегі кісендердің қолданылуы 20-ғасырдың ортасында тоқтатылды.
A variety of restraint types already existed in Roman times. Some early versions of cup lock shackles existed at this time. These were widely used in medieval times, but their use declined when mass production made the manufacture of locks built into restraints affordable. Simple fetter types continue to be used, like puzzle lock shackles as the typical slave iron, or irons riveted shut for prisoners being transported to overseas prison camps. The first built in locks often were of a simple screw type, but soon developed into the "Darby" type. In Europe these continued to be used into the middle of the 20th century, whereas in the U. S. from the late 19th century onwards many new designs were invented and produced before handcuffs and leg irons of the Peerless type became the standard several decades ago. One type of shackle, called an "Oregon Boot" or "Gardner Shackle", was patented in 1866 by the warden of the Oregon State Penitentiary, J. C. Gardner. The shackle consisted of an iron band supported by braces which went down and under the prisoner's foot. The shackle's weight hobbled the prisoner's movements to prevent escape, and long term use would cause severe injury to the wearer. Use of this type of shackle was ended by the mid 20th century.
Қайшылықты пайдалану
Қолға бұғау салыстырғанда, аяқ темірін кию кемері шектеулі болып көрінуі мүмкін. Сондықтан, бірнеше елдегі түрме әкімшілігі оларды ұзақ мерзімді қолдануды қалыпты деп санайды. Осы даулы практиканы мақұлдамау үшін, Еуропалық Одақ елдері Еуропалық Одаққа кірмейтін елдерге аяқ темірлерін экспорттауға тыйым салды. Қазіргі уақытта тұтқындарды ұзақ мерзімге шынжырмен ұстап жүретін елдер өздерінің шектеу құралдарын өндіруге бейім.
In comparison to handcuffs, the wearing of leg irons may be found less restrictive. Thus, the prison authorities in several countries deem their long term use acceptable. To avoid condoning this controversial practice, the countries of the European Union have banned exporting leg irons into non EU countries. The countries that continue to make prisoners wear fetters long term now tend to manufacture their own restraints.