Кіріспе
Суреттің контурлары толтырылған. Силуэт (//lang//,//s//I//l//u//'//E//t/, silwɛt) – адам, жануар, нысан немесе көріністің бір түспен, әдетте қарамен бейнеленген қатты пішіндегі кескіні, оның жиектері нысанның контурымен сәйкес келеді. Силуэттің ішкі жағы ешқандай ерекшеліксіз болып келеді және әдетте ақ немесе фонсыз жарық түске қарсы ұсынылады. Силуэт – нысанның шетін сызықтық түрде бейнелейтін контурдан өзгеше, ол қатты пішін ретінде көрінеді. Силуэттерді жасауға кез келген көркемдік орта қолданылуы мүмкін, бірақ бұл термин алғаш рет кесілген қағаз бөлшектерін сипаттау үшін пайдаланылды, олар кейін контрастты түсті фонға жабыстырылып, көбінесе жақтауға орналастырылды. 18-шы ғасырдың ортасынан бастап қара картондан портреттерді кесу кең таралды, бірақ «силуэт» термині 19-шы ғасырдың басына дейін сирек қолданылды, ал дәстүр 21-шы ғасырға дейін осы атпен жалғасты. Олар портрет миниатюрасына арзан, бірақ тиімді балама болды, ал шебер суретшілер көзбен жұмыс істеп, бірнеше минуттың ішінде жоғары сапалы бюст портретін, ең көп таралған стильді кесе алатын. Басқа суретшілер, әсіресе 1790-жылдан бастап, қағазға контур салып, сосын оны бояп шығаратын, бұл да осылай тез болатын. Алғашқы графикалық мағынасынан бастап, «силуэт» термині арт жарықтандырылып, ашық фонға қараңғы түсте көрінетін адам, нысан немесе көріністің бейнесін сипаттау үшін қолданылатын болды. Мысалы, есік алдында арт жарыққа тұрған адамның пішінін «силуэтте» деп сипаттауға болады. Силуэт контурды баса көрсеткендіктен, бұл сөз сән, фитнес және концептуалды өнер сияқты салаларда адам денесінің пішінін немесе белгілі бір стильдегі немесе кезеңдегі киім кию арқылы жасалған пішінді сипаттау үшін де қолданылады.
A silhouette (/lang//,//s//I//l//u//'//E//t/, silwɛt) is the image of a person, animal, object or scene represented as a solid shape of a single colour, usually black, with its edges matching the outline of the subject. The interior of a silhouette is featureless, and the silhouette is usually presented on a light background, usually white, or none at all. The silhouette differs from an outline, which depicts the edge of an object in a linear form, while a silhouette appears as a solid shape. Silhouette images may be created in any visual artistic medium, but were first used to describe pieces of cut paper, which were then stuck to a backing in a contrasting colour, and often framed. Cutting portraits, generally in profile, from black card became popular in the mid 18th century, though the term silhouette was seldom used until the early decades of the 19th century, and the tradition has continued under this name into the 21st century. They represented a cheap but effective alternative to the portrait miniature, and skilled specialist artists could cut a high quality bust portrait, by far the most common style, in a matter of minutes, working purely by eye. Other artists, especially from about 1790, drew an outline on paper, then painted it in, which could be equally quick. From its original graphic meaning, the term silhouette has been extended to describe the sight or representation of a person, object or scene that is backlit and appears dark against a lighter background. Anything that appears this way, for example, a figure standing backlit in a doorway, may be described as "in silhouette". Because a silhouette emphasises the outline, the word has also been used in fields such as fashion, fitness, and concept art to describe the shape of a person's body or the shape created by wearing clothing of a particular style or period.
Профильдік суреттер
Портреттерді бейнелеу үшін профильдік сурет, көптеген жағдайларда толық бет суретіне қарағанда айқын артықшылыққа ие, себебі ол беттің сүйектік құрылымдарының (маңдай, мұрын және иек) пропорциялары мен қатынасына тікелей байланысты, бұл суретті анық әрі қарапайым етеді. Осы себепті, бейнелі суреттер рим дәуірінен бері монеталарға қолданылып келеді. Кейінгі Ренессанс кезеңінде суреттелген профильдік портреттерге сұраныс болды және Федерико да Монтефельтро мен Людовико Сфорца сияқты тұлғалар профильдік портреттерде бейнеленді. Профильдік портрет, силуэтпен тығыз байланысты. Стэнфорд университетіндегі соңғы зерттеулер көрсеткендей, бұрынғы бетті тану зерттеулері алдыңғы көрініске негізделген болса, силуэттермен жүргізілген зерттеулер адамдардың тек силуэт арқылы да жыныс және жас туралы нақты ақпаратты анықтай алатынын көрсетті. Бұл, визуалды медиа үшін кейіпкерлерді құрастыратын суретшілер үшін маңызды концепция, өйткені силуэт – кейіпкердің ең тез танылатын және анықталатын пішіні болып табылады.
Профильдік портрет техникасы
Силуэт портреті суретпен немесе сызба түрінде жасалуы мүмкін. Дегенмен, силуэт портреттерін жасаудың дәстүрлі тәсілі – оларды жеңіл қара картоннан кесіп, ақшыл (көбінесе ақ) фонға орнату еді. Бұл жұмыс мамандандырылған суретшілердің қолынан келетін, көбінесе жәрмеңкелер мен базарлардағы стендтерде жұмыс істейтін, байлардың қамқорлығын көрген қымбат миниатюра шеберлерімен бәсекелес болған кәсіп еді. Дәстүрлі силуэт суретшісі бірнеше минуттың ішінде адамның келбетін қолмен кесіп шығаратын. Кейбір қазіргі заманғы суретшілер де адамдардың профильден түсірілген фотосуреттерінен силуэт портреттерін жасайды. Мұндай профильдік суреттер көбінесе бас пен иық деңгейінде (бюст) болады, бірақ толық бой суреті де мүмкін.
XIX ғасырдағы танымалдылығы мен дамуы
Физиогномист Иоганн Каспар Лаватердің жұмысы, ол бет-кейіптерді талдау үшін силуэттерді қолданған, бұл өнерді дамытуға ықпал еткен деп саналады. 18 ғасырдағы силуэт суретшісі Август Эдуар мыңдаған портретті екі данадан кесті. Оның клиенттері француз және британдық ақсүйектері, АҚШ президенттері болды. Оның жеке коллекциясының көп бөлігі кеме апатында жоғалды. Англияда ең танымал силуэт суретшісі, кескіш емес, суретші Джон Майерс болды, ол түрлі қалаларда саяхаттап жұмыс істеді, бірақ Лондондағы Страндта студиясы болды. Ол "үш минут отыруға" шақырып, 1800 жыл шамасында төлем жарты кронаға дейін болуы мүмкін еді. Майерстің жоғары сапалы туындылары күлгіреу түсті болуы мүмкін, алтын немесе сары түсті нәзік сызулармен, ал кейбір үлгілер әртүрлі негіздерге, мысалы, гипс, шыны немесе азуға боялған. Көлемі әдетте кішкентай болды, көптегендер медальонға сыйымды, бірақ басқа жағдайда 3-5 дюйм биіктігіндегі кеуде суреті, жартылай немесе толық бой суреттері пропорционалды түрде үлкен болды. Америкада силуэттер шамамен 1790 жылдан 1840 жылға дейін өте танымал болды. Француз Жиль Луи Критиен 1783-84 жылдары ойлап тапқан физионотрас аппараты, пантографтың механикасын пайдаланып, суреттің бет-кейіп силуетін гравировкалық тақтадағы тікелей қозғалатын инеге беру арқылы силуэт портреттерін жасауды жеңілдетті, содан кейін көптеген портреттік көшірмелерді басуға болады. Фотографияның пайда болуы силуэттің портреттік өнердің кең таралған түрі ретінде аяқталуын білдірді. Англияда белсенді силуэт суретшілерінің тобы бар. Австралияда С. Джон Росс 2008 жылы қайтыс болғанға дейін 60 жыл бойы ауыл шаруашылығы көрмелерінде қайшымен жұмыс істеді. Дуглас Карпентер сияқты басқа суретшілер қалам мен сияны қолдана отырып, силуэт суреттерін жасайды.
Өнерде, медиада және иллюстрацияларда
18 ғасырдың соңынан бастап силуэт суретшілері картондан қиылған шағын көріністерді де, портреттер сияқты, контрастты фонға орналастырды. Бұл суреттер, "қағаз кескіндері" деп аталады, көбінесе, бірақ міндетті түрде емес, силуэт суреттері болды. Еуропалық қағаз кесулер дәстүрлі түрде азиялық қағаз кесулерден ерекшеленеді, олар көбінесе түрлі-түсті және өрнекті қағаздардың бірнеше қабатынан жасалады, гүл жапырақтары сияқты көптеген формальды сәндік элементтері бар. 19 ғасыр суретшілерінің қағаз кесумен жұмыс істегендерінің арасында жазушы Ханс Кристиан Андерсен де болды. Заманауи суретші Роберт Райан осы техниканы қолданып күрделі суреттер жасайды, кейде оларды жібек экранға басып шығару үшін пайдаланады. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында бірнеше иллюстраторлар кітап суреттерін жасау үшін ұқсас стильдегі суреттерді қолданды. Силуэт суреттерін қара-ақ суреттерге қарағанда арзанға және ұзаққа сақтауға болатын блоктар арқылы оңай басып шығаруға болады. Силуэт суреттері кейде 20 ғасырдың басындағы кітаптарда түсті гравюралармен бірге кездеседі. (Түсті гравюралар жасау қымбатқа түсетін, әрқайсысы қолмен кітапқа жабыстырылатын.) Осы кезеңде силуэт суреттерін жасаған суретшілердің ішінде Артур Рекхэм және Уильям Хит Робинсон бар. Нақты реализмнен бас тартып, Вортицизм, Футуризм және Кубизм ағымдарының суретшілері силуэтті қолданды. 20 ғасырдың соңында силуэтпен жұмыс істеген иллюстраторларға Ян Пьенковский мен Ян Ормерод жатады. 1970-ші жылдардың басында француз суретшісі Филипп Дером қара терілі адамдардың портреттерінде қара кескіш силуэтті пайдаланды. 21 ғасырда американ суретшісі Кара Уокер силуеттің осы қолданысын нәсілдік мәселелерді көрсететін күрделі суреттерде дамытты.
Көлеңкелер театры
Азияда, индонезиялық көлеңке театрлары (ваянг) сияқты дәстүрлерде бастау алған көлеңке ойыны 18-19 ғасырларда Парижде кең таралған ойын-сауыққа айналды. 19 ғасырдың соңында Париждегі көлеңке театры, әсіресе Анри Ривьер суретші болған Le Chat Noir кабаресімен тығыз байланысты болды.
Фильмдер
Лотте Райнигердің үнсіз фильмдерде алғаш рет қолданысынан бері силуэттер көптеген фильмдерде әртүрлі бейнелі, графикалық, эмоционалдық немесе керісінше, қашықтық сезімін тудыратын эффектілер үшін пайдаланылып келеді. Мұндай мысалдарға Джеймс Бонд фильмдерінің көптеген титрлік бөлімдері жатады. "Альфред Хичкок таныстырады" телесериалының ашылу тізбегінде Альфред Хичкок өзінің карикатуралық суретіне енген күйінде бейнеленген, ал оның "Психо" фильмінде душ алатындағы кісі өлтіруші қорқынышты силуэт ретінде көрінеді. "Е.Т." фильмінен толық айдың қарсысында ұшатын велосипедтегі басты кейіпкерлердің силуэті бейнеленген кадр танымал киноплакатқа айналды. "Гарри Поттер және Өлім сыйы – 1-бөлім" фильмінде фильмге енгізілген "Үш бауырдың ертегісі" атты қысқа әңгімені бейнелейтін анимациялық тізбек бар. Бұл тізбекті Фреймстор үшін Бен Хибон жасады, суретшісі – Алексис Лиделл. Силуэттер музыкалық бейнеклиптерде де қолданылған. Мысалы, The Pussycat Dolls тобының "Buttons" әнінің клипінде Николь Шерцингер силуэт түрінде көрінеді. Майкл Джексон сахнада да, "You Rock My World" сияқты бейнеклиптерде де өзінің ерекше силуэтін пайдаланды. Алғашқы iPod жарнамаларында iPod және құлаққаптарын киген бишілердің силуэттері бейнеленген. "Mystery Science Theater 3000" культты телебағдарламасында экранның төменгі жағында үш басты кейіпкер фильмді көруде бейнеленген.
Сәулет
Ғимараттардың немесе оларға түсетін көлеңкелерді зерттейтін сәулет саласы сциография деп аталады. Мың жыл бұрын ғимараттардағы көлеңкелердің ойыны өте танымал болған, оның куәсі – сақталған мұқарналар безендіруінің мысалдары. Мұнда мешіттердің кіреберісіндегі тас қаптамамен жасалған үш өлшемді өрнектердің көлеңкелері суреттер құрайды. Исламда нақты суреттерге тыйым салынғандықтан, мозаикалық өрнектер мен каллиграфиялық суреттерге рұқсат етілген, ал "кездейсоқ" силуэттер шығармашылыққа балама болып табылады.
Фотография
Көптеген фотографтар суретті силуэт түрінде алу үшін адамдарды, нысандарды немесе ландшафт элементтерін жарыққа қарсы түсіру әдісін қолданады. Фондық жарық табиғи болуы мүмкін, мысалы, бұлтты немесе ашық аспан, тұман, күн батуы немесе ашық есік (контр-жур деп аталатын техника), немесе студияда жасалған болуы мүмкін; қараңыз – төменгі жарықтандыру. Силуэтті түсіру үшін экспозицияны қажетті силуэт элементінде ешқандай бөлшек (төмен экспозиция) болмауы үшін және фонды жарқыратып көрсету үшін (асыра экспозиция) реттеу қажет; сондықтан жарық арақатынасы 16:1 немесе одан да жоғары болуы тиіс. Зоналық жүйе фильмді фотографтарға қажетті экспозиция арақатынастарын алуға көмектесті. Химиялық негіздегі фотосуретке түсіруде әсерді қараңғы бөлмеде күшейту үшін жоғары контрастты пленка, пленканы проявкалауды реттеу және/немесе жоғары контрастты фотоқағаз қолданылуы мүмкін. Цифрлік өңдеу арқылы суреттің контраст қисығын өңдеу арқылы контрастты арттыруға болады.
Графикалық дизайн
Медиада "силуэттеу" термині кескіннің бір бөлігін (мысалы, фонды) бөліп көрсетпеу немесе жасыру процесі үшін қолданылады. Дәстүрлі түрде силуэттер жарнамада, әсіресе плакат дизайнында жиі қолданылады, себебі оларды арзанға және тиімді басып шығаруға болады.
Мода және фитнес
"Силуэт" сөзі, форманың контурын білдіргендіктен, сән мен дене шынықтыру салаларында дене пішінінің белгілі бір бұрыштан көрінетін сыртқы түрін сипаттау үшін қолданылады. Сәнде бұл киім арқылы өзгертілген пішін болса, ал дене шынықтыруда киім киген немесе кимеген күйдегі пішінмен байланысты (мысалы, Powerhouse Museum осылай қолданады). Осы екі саланың жарнамаларында адамдар, әсіресе әйелдер, корсет, диета немесе жаттығу арқылы белгілі бір сыртқы келбетке жетуге шақырылады. Бұл термин 20-ғасырдың басында жарнамада қолданыла бастады. Көптеген спортзалдар мен фитнес-студиялар өздерінің атауларында немесе жарнамаларында "силуэт" сөзін пайдаланады. Киім тарихшылары да әр түрлі кезеңдердегі киімдердің әсерін сипаттағанда осы терминді қолданады, соның арқасында 1860 жылдардың силуэтін 19-ғасырдың басқа онжылдықтарымен салыстырып сипаттауға болады. Ұнамды силуэтке көптеген факторлар әсер ете алады. Кринолиннің болаттан жасалуы 1850-60 жылдары әйелдердің силуэтіне әсер етті. Принцесса Александраның осал дене құрылысы Эдвард дәуіріндегі ағылшын әйелдерінің силуэтіне әсер етті.
Таңбашалар
Силуэттер өте айқын кескін беретіндіктен, затты жылдам анықтау қажет болатын кез келген саласында жиі қолданылады. Силуэттердің көптеген қолданысқа иелігі бар. Олар жол белгілері ретінде пайдаланылады. Олар ескерткіштердің немесе карталардың силуэттері арқылы қалаларды немесе елдерді анықтау үшін қолданылады. Олар ағаштар, жәндіктер және динозаврлар сияқты табиғи нысандарды анықтау үшін қолданылады. Сонымен қатар, олар криминалистика ғылымында қолданылады.
Журналистика
Интервью үшін кейбір адамдар өздерінің сыртқы келбетін жасыру және анонимділігін сақтау үшін силуэт түрінде бейнеге түсірілуді таңдайды, көбінесе дауыстаумен бірге. Бұл адамдар сұхбатқа түскендері белгілі болса, қауіпке ұшырауы мүмкін болғандықтан жасалады.
Кәсіпорын құжаттары
Силуэттер бизнес құжаттары ретінде қолданылатын суреттер жасау үшін де пайдаланылған. Құл иелері өздеріне қарасты адамдардың силуэттерін оларды мүлік ретінде тіркеу үшін және сату шарты сияқты басқа да бизнес құжаттарымен бірге беру үшін жасатқан.
Әскери және атыс қарулары
Кемелердің, ұшақтардың, танктердің және басқа да әскери техниканың силуэттерін сарбаздар мен теңізшілер түрлі техниканы тану үшін пайдаланады.
Фильм
Рейнигер, Лотте: Силуэт фильмін ойлап тапқанға арналған құрмет. Реж. Катя Раганелли. DVD. "Майлстоун" фильмі, 1999 жыл.