Кіріспе

Анестезия ретінде және ауырсықты басу үшін қолданылатын газ. Қысқа мерзімді қолдануда құсудан басқа, айтарлықтай жанама әсерлері жоқ. Жүктіліктің басында қолдануға кеңес берілмейді. Азот оксиді 1772-1793 жылдар аралығында ашылған, ал 1844 жылы анестезия үшін қолданыла бастады. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті медициналық препараттар тізіміне енген. Көбінесе ол оттегімен 50/50 араласқан күйінде қолданылады. Дамып келе жатқан елдер үшін орнату және күтіп ұстау салыстырмалы түрде қымбат.

Медициналық қолданыстар

Азот оксиді (N2O) өзі активті (ағзада активтену үшін ешқандай өзгерістер қажет етпейді) және оның әсері шамамен өкпе-ми арақатынасы циркуляциясы уақытында басталады. Бұл оның қолдану басталғаннан кейін 30 секундтан соң ең жоғары әсерін білдіреді;

Азот оксиді алкогольдік абстиненцияны емдеуде тиімді және қауіпсіз деп дәлелденген. Азот оксиді оттегі мен азоттан жақсы ерігіш, сондықтан ол денедегі кез келген қуыс кеңістіктерге таралуға бейім. Бұл пневмоторакс немесе жақында су астына сүңгіген науқастарда қолдану үшін қауіпті, сондай-ақ ішек түйілуі бар науқастарда қолдануда сақтық таныту қажет. Оның анальгетикалық әсері күшті (тері астына енгізілген 15 мг морфинге тең) және жылдам басталуымен және аяқталуымен сипатталады, яғни ол өте жылдам әсер етеді және тез тоқтатылады. Басқа анестезиялық газдармен бірге қолданғанда, азот оксиді дозаға байланысты тыныс алу жиілігін арттырады және тыныс көлемін азайтады, нәтижесінде минуттық вентиляция төмендейді. Ұшқыш анестетиктер сияқты, ол миға қан ағымын және ішкі бас қысымын арттырады. Алайда, ұшқыш анестетиктерден айырмашылығы, ол мидың оттегімен метаболизмінің жылдамдығын арттырады.

Қарсы көрсетілімдер

N2O ішек кедергісі, пневмоторакс, ортаңғы құлақ немесе қуыс синустық аурулары бар пациенттерге, сондай-ақ соңғы 24 сағат ішінде су астына сүңгігендерге немесе күйзеліс күйіндегі психикалық науқастарға қолданылмауы тиіс. Жүктіліктің бірінші екі триместрінде және санасы бұзылған пациенттерде де сақтық шаралары сақталуы керек. Бірақ 50% оттегі құрамы мұның алдын алады. Екі газ төмен температурада (<4 °C) бөлініп, гипоксиялық қоспалардың пайда болуына мүмкіндік береді. Сондықтан, газдарды қайта араластыру үшін салқын баллондан шайқамай (әдетте баллонды кері бұрып) беруге болмайды.

Әкімшілік

Газ ауыздық, тістеу блогы немесе бет маскасы арқылы сұраныс клапаны арқылы өздігінен беріледі. Сонымен қатар, ол екі порлы домендік каналдарды белсендіреді. N2O көптеген иондық каналдарға әсер етсе де, оның анестетикалық, галлюциногендік және эйфориялық әсерлері негізінен немесе толығымен NMDA рецепторларымен шақырылған тоқтардың тежелуінен туындайды. Иондық каналдарға әсер етерімнен бөлек, N2O орталық нерв жүйесінде азот оксидін (NO) имитациялауға қабілетті, бұл оның анальгетикалық және анксиолитикалық қасиеттерімен байланысты болуы мүмкін. Таза N2O алғаш рет 1844 жылдың желтоқсанында медициналық анальгетик ретінде қолданылды, ол кезде Хорас Уэллс Хартфордта газбен алғашқы 12-15 тіс операцияларын жасады. Дегенмен, оның кеңінен қабылданған әдіс ретіндегі дебюті 1863 жылы Гарднер Куинси Колтон Нью-Хейвен мен Нью-Йоркте құрған Колтон стоматологиялық қауымдастығының барлық клиникаларында кеңінен таныстырған кезде болды. Тіс дәрігерлігінде газды беруге арналған алғашқы құрылғылар резеңке матадан жасалған қарапайым тыныс алу қаптарынан тұрды. Таза газды тыныс алу көбінесе гипоксияға (оттегінің жетіспеушілігіне) және кейде тұншығудан өлімге әкелді. Соңында тәжірибелі мамандар газдың құрамында кемінде 21% оттегі болу қажеттігін (ауадағыдай пайыздық көрсеткіш) түсінді. Бүгінде азоттық оксид ауруханаларда салыстырмалы анальгезия машинасы арқылы беріледі, ол ағын өлшегіштер мен тұрақты ағын реттегіштері, анестезиялық буландырғыш, медициналық желдеткіш және тазалау жүйесі сияқты бірнеше жақсартуларды қамтиды және дәл дозаланған және тыныспен іске қосылатын азоттық оксидтің оттегімен араластырылған ағынын қамтамасыз етеді. Тіс дәрігерлігінде қолданылатын машина әлдеқайда қарапайым және науқастың толық есікті күйде пайдалануына арналған. Газ мұрын арқылы сұраныс клапаны арқылы беріледі, ол науқас тыныс алғанда ғана газды шығарады.

Қоғам және мәдениет

Nitronox 1966 жылдан 1999 жылға дейін BOC Group компаниясының тіркелген тауар таңбасы болды және 2005 жылдан бері Hs Tm Inc компаниясы оны қайта тіркеді. Ұлыбританияда бұл газ "газ және ауа" деп әдеттегі түрде аталады.

Зерттеу

Зерттеулер N2O-ның антидепрессанттық қолданысқа ие екенін, әсіресе емдеуге бағынбайтын депрессия түрлері үшін, көрсетіп тұр, және ол жылдам әсер етеді.