Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1967 жылы Атлантика мұхитындағы 5 санатты дауыл
Category 5 Atlantic hurricane in 1967
Беула даулы 1967 жылдың қыркүйегінде Ұлы Антиль аралдарына, Мексикаға және Техас штатына әсер еткен күшті 5 санатты дауыл болды. 1967 жылғы Атлантика дауыл маусымындағы екінші тропикалық дауыл, екінші дауыл, жалғыз ірі дауыл және ең күшті дауыл саналатын Беула Кариб теңізі арқылы жылжып, Мексиканың Юкатан түбегіне ірі дауыл ретінде соқты, содан кейін батыс-солтүстікке қарай Мексика шығанағына қарай жылжыды, қысқа мерзімге 5 санатты дауылға айналды. Дауыл Рио-Гранде өзенінің сағасының солтүстігінде 3 санатты дауыл ретінде құрлыққа шықты. Ол Техас штатында 115 торнадо тудырды, бұл тропикалық циклоннан пайда болған торнадо саны бойынша жаңа рекордты орнатты. Техас үстінен баяу жылжуының нәтижесінде Беула су тасқынына әкелді. Оның жолында кем дегенде 59 адам қаза тауып, жалпы зиян 234,6 миллион долларға (1967 жылғы АҚШ доллары) жетті, оның 200 миллионы АҚШ-та, 26,9 миллионы Мексикада және 7,65 миллионы Шығыс Кариб бассейнінде тіркелді.
Hurricane Beulah was an intense Category 5 hurricane which impacted the Greater Antilles, Mexico, and Texas in September 1967. The second tropical storm, second hurricane, only major hurricane, and strongest storm in the 1967 Atlantic hurricane season, Beulah tracked through the Caribbean, struck the Yucatán Peninsula of Mexico as a major hurricane, and moved west northwestward into the Gulf of Mexico, briefly becoming a Category 5 hurricane. The hurricane made landfall just north of the mouth of the Rio Grande as a Category 3 hurricane. It spawned 115 tornadoes across Texas, which established a new record for the highest amount of tornadoes produced by a tropical cyclone. Due to its slow movement over Texas, Beulah led to significant flooding. Throughout its path, at least 59 people were killed and total damage reached $234.6 million (1967 USD), of which $200 million occurred in the United States, $26.9 million occurred in Mexico, and $7.65 million occurred in the eastern Caribbean.
Метеорологиялық тарих
1967 жылғы 22 тамызда ESSA 5 спутнигі түсірген суретте Камерунның Батыс жотасынан шығысқа қарай, Африканың орталық бөлігінде конвекцияның және нөсерлі жаңбырлар мен дауылдың күшеюі бейнеленген. Екі күннен кейін таудың батыс беткейіне жеткен тропикалық толқын өзінің осі бойында бұлттардың жиналуымен бірікті. Батыс Африка үстінен өте келе, жер бетінен 610 метр биіктікте циклондық айналым байқалды. 1969 жылы жарияланған зерттеу жұмысында бұл бұзылыс Африканың батыс жағалауына жақындағанда тропикалық депрессия деп сипатталған; Су үстіне шыққаннан кейін жүйе Интертропикалық конвергенция аймағымен әрекеттесіп, ұйымдаспаған күйде батысқа қарай жалғасты. 4 қыркүйекте АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ауа райын зерттеу ұшағы Кіші Антиль аралдарының шығысында орналасқанда бұл бұзылысқа кіргенде ғана даму белгілері көрінді. 5 қыркүйекте аймақтағы кемелерден алынған мәліметтер 1010 мбар (hPa) төмен қысым аймағының бар екенін растады. Осыған байланысты, бұл бұзылыс сол күні сағат 12:00 UTC бойынша тропикалық депрессия деп жіктеліп, орталығы Барбадостан шамамен 175 миль (282 км) шығыс-солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Аталған батысқа қарай бұрылу Доминикан Республикасын қауіпті аймаққа қойды, ол бір жыл бұрын болған "Инес" даулының салдарынан әлі де қалпына келмей жатқан еді. Алайда, дауыл Барахона түбегіне жақындағанда күтпеген жерден әлсіреп, аймақты сағат 18:00 UTC шамасында 1-санатты дауыл ретінде шағын әлсіреген, бірақ маңызды күшпен соқты. Климаттық жағдайы қолайлы Батыс Кариб теңізі арқылы қозғалған "Беула" баяу, тұрақсыз және иінді жолмен жылды. Құрлыққа жақындағанда біраз әлсіреу байқалды және "Беула" 20 қыркүйекте сағат 13:00 шамасында Рио-Гранде сағасының жанында, Техас штатының Браунсвилл қаласының оңтүстігіне соңғы рет құрлыққа шықты. Дауыл құрлыққа келгенде оның орталық бөлігінде тікелей өлшемдер алынбады; алайда, Браунсвиллдегі ең төменгі қысым 951 мбар (hPa) болғандықтан, дауыл осы көрсеткіштен төмен орталық қысыммен құрлыққа соққан болуы мүмкін. Бірақ 2020 жылы Атлант мұхитындағы дауылдарды қайта талдау жобасы аясында жүргізілген қайта бағалау нәтижесінде бұл көрсеткіш 940 мбарға дейін төмендетілді. Құрлыққа шыққаннан кейін дауыл жағалауға жақын болғандықтан баяу әлсіреп, 21 қыркүйекте желдің күші дауылдық деңгейден төмендеді, яғни құрлыққа шыққаннан кейін 24 сағат өткен соң. Содан кейін жүйе Техас штатының Элис қаласының маңында тоқталып, оңтүстік-батысқа бұрылды.
On August 22, 1967, an ESSA 5 satellite image depicted an area of enhanced convection—shower and thunderstorm activity—east of the Western High Plateau in Cameroon over central Africa. Reaching the western slopes of the mountains two days later, the tropical wave became more coherent with clouds condensing along its axis. As it moved over west Africa, cyclonic rotation became apparent about 2000 feet (610 m) above the surface. A research paper published in 1969 refers to the disturbance as a depression as it neared the west coast of Africa; Once over water, the system interacted with the Intertropical Convergence Zone and continued westward along an undulating path with no further organization. It was not until a United States Navy weather reconnaissance plane flew into the disturbance on September 4, while it was located east of the Lesser Antilles, that signs of development were apparent. Corresponding observations from ships in the region on September 5 confirmed the existence of a 1010 mbar (hPa; ) low pressure area. In light of this, the disturbance was classified as a tropical depression at 12:00 UTC that day, with its center situated roughly 175 mile (282 km) east northeast of Barbados. The aforementioned westward turn placed the Dominican Republic in the line of danger, an area still reeling from the devastating effects of Hurricane Inez just one year prior. However, the storm unexpectedly collapsed as it approached the Barahona Peninsula and struck the area as a greatly weakened, though still significant, Category 1 hurricane, with estimated winds of around 18:00 UTC on September 11. Moving through the climatologically favorable western Caribbean, Beulah moved along a slowing, erratic, and somewhat cycloidal path. Slight weakening ensued as it neared land and Beulah ultimately made its final landfall south of Brownsville, Texas, near the mouth of the Rio Grande around 13:00 UTC on September 20. No direct measurements exist at the core of the hurricane as it moved ashore; however, based on a minimum pressure of 951 mbar (hPa; ) in Brownsville, the hurricane likely struck land with a central pressure below that value. but a 2020 re evaluation as part of the Atlantic hurricane reanalysis project lowered this to 940 mbar Once over land, the hurricane slowly weakened as it remained relatively close to the coast. Sustained winds dropped below hurricane force on September 21, roughly 24 hours after landfall. The system subsequently stalled near Alice, Texas, before turning to the southwest.
Шығыс Кариб
Беуладан бұрын Кіші Антиль аралдарындағы тұрақтанған тропикалық депрессия бүкіл аймаққа едәуір жаңбыр жаудырып, су тасқынының қаупін тудырды. 18 сағат ішінде аралға мол жауын-шашын жауды. Мартиникадағы су тасқыны салдарынан 15 адам қаза тауып, көптеген үйлер қирады. Форт-де-Франстың бір бөлігі 3 фут (1 метр) суға батты, ал Мартиника халықаралық әуежайы 1 фут (0 метр) су басты. Банан егісіне ауқымды зиян келтірілді. Аралдағы жалпы шығын 4,5 миллион долларды құрады. Сент-Люсиядағы зиян 3 миллион долларға бағаланды, оның көп бөлігі қираған банан егісіне байланысты. Аралда бір адам қаза тауып, зиян 150 мың долларды құрады. Кенеттен су тасқыны Доминикан Республикасы мен Гаитидің оңтүстік жағалауларын қамтыды. Беула тропикалық дауыл ретінде Жамайкаға тиісінше аз әсер етті.
Prior to Beulah, a stationary trough over the Lesser Antilles produced torrential rainfall throughout the region, setting the stage for significant flooding. During an 18‑hour span, fell on the island. Severe flooding claimed 15 lives on Martinique and destroyed many homes. Parts of Fort de France were inundated by 3 feet (1 m) of water while the Martinique International Airport saw 1 feet (0 m) of flooding. The banana crop sustained extensive losses. Damage on the island amounted to $4.5 million. Damage on St. Lucia reached $3 million, mainly stemming from the banana crop which was largely ruined. One person lost their life on the island and damage was a minimal $150,000. Flash flooding affected the southern coasts of both the Dominican Republic and Haiti. Beulah had limited impact on Jamaica as it brushed the island as a weak tropical storm.
Мексика
17 қыркүйекте 2-санатты дауыл ретінде Козумель аралы мен Юкатан түбегіне шабуыл жасаған Беула аймақта елеулі зардаптар келтіріп, 11 адамның қазасына себеп болды. Желдің күшті соғуы салдарынан байланыс желілері, электр сымдары үзіліп, ағаштар құлады. Юкатан, Меридада желдің жылдамдығына дейін желіп, түбек бойында бірнеше құрылыстар қирап, алты адам қаза тапты. Плайя-дель-Карменде де төрт адам көз жұмды. Жағалау бойында Беуланың толқыны жағалауға жақын жерлерді су басып, жолдарды жойып, "кемелердің зираты" сияқты көрініс тудырды. Юкатан түбегінде шамамен 5000 адам үйсіз қалды, кем дегенде 30 000 адам дауылдан зардап шекті. Мексика бойынша Беула 19 адамның өмірін қиды. Мексика үкіметі 18 қыркүйекке дейін Юкатан түбегіндегі қиын жағдайдағы аймақтарға тағамдық және медициналық көмектерді әуемен жеткізді. Желдің жылдамдығы 80 шақырымға дейін Мексика шығанағының жағалауынан 50 шақырым қашықтықтағы Мак-Аллен, Эдинбург, Мишн және Фарр қалаларында тіркелді. Беула рекордтық 115 торнадоны тудырды, олар үйлерді, коммерциялық мүлікті қиратып, аймақтың ауыл шаруашылығына ауыр зиян келтірді. Беуланың торнадо бойынша көрсеткіші 2004 жылы Иван дауылы жаңа рекорд орнатқанша сақталды. Атақты "Руби-қызыл" грейпфрут өсіруге негізделген Рио-Гранде аңғарының цитрус өнеркәсібі ерекше зардап шекті. Техастың оңтүстігін құрайтын төрт округтің төменгі Рио-Гранде аңғары су тасқынына ұшырады. 36 сағат ішінде дауыл Техастың Бивилл қаласының жанында шамамен жаңбыр жаудырды. Фальфуриас Беуладан бір жылдың ішінде әдеттегіден көп жаңбыр алды. Ларедо, Сан-Антонио және Матагорданың оңтүстігіндегі аймақтар су тасқынынан кейін бір аптадан астам уақыт бойы оқшауланды. Аймақтағы жануарлар тіршілік ету үшін әртүрлі тәсілдерге жүгінді. Құмырсқалар су тасқынынан аман қалу үшін тірі колонияларға бірігіп, ағыс сумен қауіпсіз жерге жүзіп кетті. Хищті қоңыздардың дернәсілдері бақалар мен кеміргіштерді жеді. Жағажайлардағы шаяндар биік жерге қаша жөнелді. Беула дауылы шамамен 200 миллион АҚШ долларына бағаланған зиян келтірді. Деректер Техаста дауылдан 15 адамның қаза тапқанын көрсетеді. 1971 жылғы маусымда оның орнына Бет деп аталды.
Striking Cozumel Island and the Yucatán Peninsula on September 17 as a Category 2 hurricane, Beulah caused considerable damage and killed 11 people across the region. Wind gusts up to severed communication lines, downed power lines and felled trees. In Mérida, Yucatán, winds were recorded up to Under the force of the powerful winds, several structures collapsed across the Peninsula, resulting in six fatalities. Four people were also killed in Playa del Carmen. Along the coast, Beulah's storm surge flooded areas within of the coastline, washing out roads and leaving "graveyards of boats." Throughout the Yucatán Peninsula, an estimated 5,000 people were left homeless and at least 30,000 were affected by the storm. Throughout Mexico, Beulah killed 19 people. Across the Yucatán Peninsula, the Government of Mexico set up an air lift of food and medical supplies to isolated areas by September 18. Gusts of over were recorded as far inland as the towns of McAllen, Edinburg, Mission, and Pharr, some 50 mile (80 km) from the gulf coast. Beulah spawned a record 115 tornadoes which destroyed homes, commercial property, and inflicted serious damage on the region's agricultural industry. The tornado record from Beulah would survive until Hurricane Ivan set a new record in 2004. The Rio Grande Valley's citrus industry, based on cultivation of the famous "Ruby Red" grapefruit, was particularly hard hit. The lower Rio Grande Valley, the four county region that comprises deep south Texas, was inundated with torrential rains. Within a 36‑hour period, the hurricane dropped over of rain near Beeville, Texas. Falfurrias received more rain from Beulah than it normally records during one year. Areas south of Laredo, San Antonio, and Matagorda were isolated for more than a week due to the resulting flood. Animal life in the region responded in various ways to survive. Ants survived the floods by congregating in spheres of living colonies and floated down streams to safety. Predaceous beetle larvae preyed on frogs and rodents. Crustaceans from the beaches migrated en masse to the protection of high ground. Hurricane Beulah caused an estimated US$200 million in damage. Sources report 15 total deaths in Texas from the storm. It was replaced with Beth for the 1971 season.