Кіріспе
Аргентиналық-канад жазушысы және аудармашы Альберто Мангуэль (13 наурыз 1948 жылы Буэнос-Айресте туған) – аргентиналық-канад антологиясын жасаушы, аудармашы, очеркші, романист, редактор және Аргентина Ұлттық кітапханасының бұрынғы директоры. Ол – ғаламдық көзқарастағы, көп тіл білетін ғалым, ағылшын, испан, неміс, француз тілдерін, сондай-ақ итальян және португал тілдерін өте жақсы меңгерген. Мангуэль 1968 жылы, жиырма жасында Аргентинадан кетіп қалды. Ол Израильде (Тель-Авив, 1948-1955), Аргентинада (Буэнос-Айрес, 1955-1968), Францияда (Париж, 1968-1971, Пуату-Шарентес, 2000-2015), Ұлыбританияда (Лондон, 1972), Италияда (Милан, 1974-1979), Француз Полинезиясында (Таити, 1973-1974), Канадада (Торонто, 1980-2000), АҚШ-та (Нью-Йорк; 2015-2020) және Португалияда (Лиссабон, 2021 жылдан бері) тұрды. 2021 жылдан бері ол Лиссабондағы халықаралық оқу зерттеулер орталығына жетекшілік етеді, ол 2023 жылы Espaço Atlântida деп аталды; орталық веб-сайтындағы өмірбаяннан: «Ол Канада азаматы болды және өзінің ұлтын ең алдымен канадалық деп санайды». Ол «Қиялдан туған жерлер сөздігі» (1980 жылы Джанни Гвадалупимен бірге жазылған), «Оқу тарихы» (1996), «Түнгі кітапхана» (2007) және «Гомердің «Илиада» және «Одиссея»: өмірбаян» (2008) сияқты көптеген ғылыми еңбектердің, сондай-ақ «Шетелден келген хабар» (1991) сияқты романдардың авторы. Мангуэльдің көптеген кітаптары ағылшын тілінде жазылған болса да, оның екі романы («El regreso» және «Todos los hombres son mentirosos») испан тілінде жазылған, ал «El regreso» әлі ағылшын тіліне аударылмаған. Мангуэль «Франкенштейннің жартысы» (1997) және «Көзілдірмек ағашқа» (1998) сияқты киносын да жазған, сонымен қатар эсселер жинағын да шығарған. 2007 жылы Мангуэль беделді Масси лекцияларын оқуға шақырылды. 2021 жылы Льюис Кэрролл қоғамына Льюис Кэрроллдың «Алиса» әңгімелеріне деген сүйіспеншілігі туралы Роджер Ланселин Грин лекциясын оқыды. Мангуэль жиырма жылдан астам уақыт бойы эротика мен гей-хикаялардан фантастикалық және детективтік жанрларға дейінгі әртүрлі тақырыптар мен жанрларды қамтитын әдеби антологияларды редакциялап келді.
Alberto Manguel (born March 13, 1948, in Buenos Aires) is an Argentine Canadian anthologist, translator, essayist, novelist, editor, and a former Director of the National Library of Argentina. He is a cosmopolitan and polyglot scholar, speaking English, Spanish, German, French and, fluently, also Italian and Portuguese at a very advanced level. He left Argentina at the age of twenty, in 1968. He has lived in Israel (Tel Aviv, 1948 1955), Argentina (Buenos Aires, 1955 1968), France (Paris, 1968 1971, and Poitou Charentes, 2000 2015), United Kingdom (London, 1972), Italy (Milan, 1974 1979), French Polynesia (Tahiti, 1973 1974), Canada (Toronto, 1980 2000), United States (New York; 2015 2020) and Portugal (Lisbon, since 2021). Since 2021 he has directed an international center for reading studies in Lisbon, baptized in 2023 as Espaço Atlântida; In the biography of the center's website you can read: "He became a Canadian citizen and continues to identify his nationality as first and foremost Canadian." He is the author of numerous non fiction books such as The Dictionary of Imaginary Places (co written with Gianni Guadalupi in 1980), A History of Reading (1996), The Library at Night (2007) and Homer's Iliad and Odyssey: A Biography (2008); and novels such as News From a Foreign Country Came (1991). Though almost all of Manguel's books were written in English, two of his novels (El regreso and Todos los hombres son mentirosos) were written in Spanish, and El regreso has not yet been published in English. Manguel has also written film criticism such as Bride of Frankenstein (1997) and collections of essays such as Into the Looking Glass Wood (1998). In 2007, Manguel was selected to be that year's annual lecturer for the prestigious Massey Lectures. in 2021, he gave the Roger Lancelyn Green lecture to the Lewis Carroll Society on his love of the 'Alice' stories from Lewis Carroll. For more than twenty years, Manguel has edited a number of literary anthologies on a variety of themes or genres ranging from erotica and gay stories to fantastic literature and mysteries.
Мансап
Мангуэль Пабло мен Розалия Мангуэльдің отбасында дүниеге келді. Ол алғашқы жылдарын Израильде өткізді, әкесі Пабло Аргентина елшісі болған жерде, жеті жасында туған еліне оралды. Кейіннен Буэнос-Айресте, Мангуэль әлі жасөспірім кезінде, Буэнос-Айрестегі Пигмалион англо-неміс кітап дүкенінің тұрақты тұтынушысы, жазушы Хорхе Луис Борхеспен танысты. Борхес көзі нашар көргендіктен, басқалардан оқып беруін сұраған, ал Мангуэль 1964 жылдан 1968 жылға дейін аптасына бірнеше рет Борхестің оқырманы болды. Буэнос-Айресте Мангуэль 1961 жылдан 1966 жылға дейін Буэнос-Айрес ұлттық колледжінде оқыды. Оның ұстаздарының арасында тарихшы Альберто Салас, Сервантес зерттеушісі Исаиас Лернер және әдеби сыншы Энрике Пеццони сияқты көрнекті аргентиналық зиялылар болды. Мангуэль 1967 жылы Буэнос-Айрес университетінің Философия және әдебиет факультетінде бір жыл оқыды, бірақ оқуын тастап, жақында құрылған Гильермо Шавельзонның (отыз бес жылдан кейін Барселонада орналасқан, Мангуэльдің әдеби агентіне айналған) «Галерна» баспасында жұмыс істей бастады. 1969 жылы Мангуэль Еуропаға сапар шегіп, түрлі баспаларда оқырман ретінде жұмыс істеді: Парижде Denoël, Gallimard және Les Lettres Nouvelles, ал Лондонда Calder & Boyars.
1970 жылдар
1971 жылы Париж мен Лондонда тұратын Мангуэль әңгімелер жинағы үшін Premio La Nación (Буэнос-Айрес) сыйлығын алды. Бұл сыйлықты жазушы Бернардо Шиаветтамен бөлісті. 1972 жылы Мангуэль Буэнос-Айреске оралып, бір жыл бойы "La Nación" газетінде тілші болып жұмыс істеді. 1974 жылы Миландағы Франко Мария Риччи баспасында шетелдік редактор болып жұмысқа орналасты. Мұнда ол Джанни Гвадалупимен танысып, кейін Гвадалупидің ұсынысымен онымен бірге "Қиял елдерінің сөздігі" атты еңбекті жазды. Кітап – әлем әдебиетіндегі қиял елдері, аралдар, қалалар және басқа да орналасқан жерлерге арналған саяхат жолсілкімі, соның ішінде Руритания, Шангри-Ла, Ксанаду, Атлантида, Л. Франк Баумның Оз елі, Льюис Кэрроллдің Ғажайып елі, Томас Мордың Утопиясы, Эдвин Эбботттің Жалпақ елі, К. С. Льюисдің Нарниясы, сондай-ақ Франсуа Рабле, Джонатан Свифт және Дж. Р. Р. Толкиеннің әлемі кіреді. 1976 жылы Мангуэль Таитиге көшіп, 1977 жылға дейін Les Éditions du Pacifique баспасында редактор болып жұмыс істеді. Содан кейін ол Париждегі сол компанияда бір жыл жұмыс істеді. 1978 жылы Мангуэль Англияның Суррей округіндегі Милфорд қаласына қоныстанып, қысқа ғана мерзімге "Ram Publishing Company" баспасын құрды. 1979 жылы Мангуэль Таитиге қайта оралып, Les Éditions du Pacifique баспасында 1982 жылға дейін қайта жұмыс істеді.
1980-1990 жылдар
1982 жылы Мангуэль Канаданың Онтарио штатының Торонто қаласына көшіп, 2000 жылға дейін (Еуропада қысқа мерзімдік тұрумен) онда тұрды. Одан бері ол Канада азаматы. Ол бұл жерде The Globe and Mail (Торонто), The Times Literary Supplement (Лондон), The Village Voice (Нью-Йорк), The Washington Post, The Sydney Morning Herald, The Australian Review of Books, The New York Times және Svenska Dagbladet (Стокгольм) басылымдарына тұрақты түрде материалдар жазып, Canadian Broadcasting Corporation үшін кітаптар мен пьесаларды рецензиялады. Мангуэльдің Канада туралы алғашқы әсері: «Поезд тоқтағанда, платформадағы тақташадағы атауды көріп, оның бар екенін сезінесің, сосын ол қайтадан жылдамдап кетеді» (Passages: Welcome Home to Canada (2002), Рудиард Гриффитстің алғы сөздерімен). Сонымен қатар, Мангуэль «Канадаға келген кезде, мен алғаш рет жазушы ретінде мемлекеттік істерге белсенді қатыса алатын жерде өмір сүріп жатқанымды сезіндім» деп мәлімдеді. 1983 жылы ол өзінің ең танымал антологиясы – «Қара су: Фантастикалық әдебиеттер жинағы» үшін әңгімелерді іріктеді. Оның «Шетелден келген хабарлар» атты тұңғыш романы 1992 жылы Маккиттерк сыйлығын жеңіп алды. 1997 жылы Мангуэль аргентиналық жазушы Федерико Андахазидің «Анатомист» атты алғашқы романын ағылшын тіліне аударды. 1997-1999 жылдары ол Калгари университетінің Маркин Фланаган атындағы көрнекті жазушылар бағдарламасында қонақ жазушы болып тағайындалды. Мангуэль 1999 жылдың маусымында Бостон университетінде өткен «Шеттегілік және көші-қон» конгресінің ашылу лекциясын оқыды, ал 1997 жылы Times Literary Supplement лекторы болды.
2000 жылдар
2000 жылы Мангуэль Францияның Пуату-Шарентес аймағына көшіп барды, онда ол серіктесімен ортағасырлық пресвитериалды сатып алып, жаңартып келді. Жаңарту жұмыстарының бірі – Мангуэльдің 40 000-ға жуық кітабы сақталатын еменнен жасалған кітапхананы құру болды. 2020 жылдың қыркүйегінде бұл кітап коллекциясы Португалияның Лиссабон қаласындағы Оқу тарихын зерттеу орталығына Мангуэльдің басшылығымен тапсырылды. Мангуэль 2007 жылы Мексикадағы Гвадалахара университетінде Кортазар кафедрасын, ал 2003 жылы Берлиндегі Эркiн университетте С. Фишер кафедрасын басқарды. 2007 жылы Льеж университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. Мангуэль 2007 жылы Massey Lectures лекцияларын оқыды, олар кейіннен «Сөздер қаласы» деген атпен жарияланды, сондай-ақ сол жылы Нью-Брансуиктің Монктон қаласында Northrop Frye Antonine Maillet лекциясын оқыды. 2003 жылы Ньюфаундленд Мемориал университетінде Пратт оқытушысы қызметін атқарды. 2008 жылы Париждегі Жорж Помпиду орталығы Альберто Мангуэльді 30 жылдық мерекелік шаралар аясында үш айлық дәрістер, фильм көрсетілімдері және дөңгелек үстелдер бағдарламасын ұйымдастыруға шақырды. Ол «Geist» журналында тұрақты түрде мақала жазады. Мангуэльдің «Оқу тарихы» кітабы «Құм кітабы» фильміне шабыт көзі болды. 2013 жылдың желтоқсанында ол инсульт алды және осы оқиға туралы 2014 жылы «The New York Times» газетінде мақала жариялады. 2015 жылдың желтоқсанында ол туған жері Аргентинадағы Ұлттық кітапхананың директоры болып тағайындалды, ол Хорасио Гонсалестің орнын басты. Мангуэль 2016 жылдың шілдесінен 2018 жылдың тамызына дейін осы лауазымды атқарды. 2018 жылы ол Халықаралық Гутенберг қоғамы мен Майнц қаласының Гутенберг сыйлығымен марапатталды.
Жеке өмір
Ол 1975 жылдан 1986 жылға дейін Паулин Энн Брюермен үйленген, және олардың Элис Эмили, Рейчел Клэр және Руперт Тобиас атты балалары бар. 2021 жылдан бері ол Роксбург клубының мүшесі.
Романдар
Шетелден хабар келді. Нью-Йорк: С. Поттер, 1991. Стивенсон пальма ағаштары астында. 2003. "Қайта оралу". 2005. "Өте талғампаз жанкүйер" (Un amant très vétilleux). 2005, "Барлық ер адамдар жалғаншы" (Todos los hombres son mentirosos). 2008.
Stevenson Under the Palm Trees. 2003. El regreso (A Return). 2005. Un amant très vétilleux (The Overdiscriminating Lover). 2005,
Todos los hombres son mentirosos (All Men Are Liars). 2008.