Кіріспе
Аргентиналық-чилилік жазушы және адам құқықтары жөніндегі белсенді Владимиро Ариэль Дорфман (6 мамыр 1942 жылы туған) – аргентиналық-чилилік америкалық романист, драматург, эссеші, ғалым және адам құқықтары жөніндегі белсенді. 2004 жылдан бері АҚШ азаматы, 1985 жылдан бері Солтүстік Каролина штатының Дурхэм қаласындағы Дьюк университетінде әдебиет және Латын Америкасы тануының профессоры.
Vladimiro Ariel Dorfman (born May 6, 1942) is an Argentine Chilean American novelist, playwright, essayist, academic, and human rights activist. A citizen of the United States since 2004, he has been a professor of literature and Latin American Studies at Duke University, in Durham, North Carolina, since 1985.
Өмірбаян және білім
Дорфман 1942 жылғы 6 мамырда Буэнос-Айресте дүниеге келді. Ол Одессада (кейін Ресей империясы) жақсы жағдайдағы еврей отбасында туған, Аргентинаның көрнекті экономика профессоры және «Аргентина индустриясының тарихы» кітабының авторы Адольф Дорфман мен Бессарабиялық еврей Кишинев қаласында туған Фанни Зеликович Дорфманның ұлы. Ол туылғаннан кейін көп ұзамай АҚШ-қа көшіп кетті, балалық шағының алғашқы он жылын Нью-Йоркте өткізді, бірақ саяси жағдайдың шиеленісуіне байланысты отбасы басқа жерге көшуге мәжбүр болды. 1954 жылы оның отбасы Чилиге қоныстанды. Ол Чили университетінде оқыды, содан кейін профессор болып жұмыс істеді, 1966 жылы Анжелика Малинарихқа үйленді және 1967 жылы Чили азаматы атанды. 1968-1969 жылдары Берклидегі Калифорния университетінің аспирантурасында оқыды, сосын Чилиге қайтып келді. 1990 жылы Чилиде демократия қайта орналысынан бері ол әйелі Анжеликамен бірге уақытын Сантьяго мен АҚШ арасында бөліп келеді.
Мансап
1970 жылдан 1973 жылға дейін Дорфман президент Сальвадор Альенденің мәдени кеңесшісі болды. Осы кезеңде ол Арманд Маттелартпен бірлесіп Солтүстік Американың мәдени империализмін сынаған «Дональд Дақты қалай оқу керек» деген еңбегін жазды. Дорфман Париж, Амстердам және Вашингтон қалаларында тұрды. 1985 жылдан бері ол Дьюк университетінде оқытумен айналысып келеді, қазір ол әдебиет бойынша Уолтер Хайнс Пейдж зерттеу профессоры және Латын Америкасы тану профессоры. Дорфман өз өміріндегі жер аудару мен екі мәдениетте өмір сүру туралы «Оңтүстікке қарай, Солтүстікке қарай» атты естелік кітабында баяндайды, оған Эли Визель, Надин Гордимер, Томас Кенелли және тағы басқалар жоғары баға берген. 2020 жылы ол Los Angeles Times газетінде былай деп жазды: «Бүгіннен 50 жыл бұрын, 1970 жылдың 4 қыркүйегінде мен Сантьяго де Чилидің көшелерінде көптеген адамдармен бірге биледім. Біз әлемде демократиялық жолмен сайланған алғашқы социалистік көшбасшы Сальвадор Альенденің сайлануын тойлап отырдық. Президент Альенденің жеңісі Чилиден тыс жерлерде де тарихи маңызға ие болды. Оған дейін саяси төңкерістер зорлық-зомбылықпен, қару күшімен жүзеге асырылған. Альенде және оның солшыл коалициясы бейбітшілік жолын таңдап, әлеуметтік әділдікке қол жеткізу үшін қарсыластарын басудың қажеті жоқ екенін жариялады. Демократияның шеңбері мен уәделерінде радикалды өзгерістер болуы мүмкін. Альенде үш жылдан кейін қанды төңкеріспен құлатылмаса, әлем қаншалықты басқаша болар еді деп жиі ойға келеді. Егер оның бейбіт төңкерісі өз жолын тауып, басқа елдер үшін үлгі болса, адамзат қайда жеткен болар еді?»