Кіріспе

Серфаус – Австрияның Тироль аймағындағы Ландек ауданының муниципалитеті. Ол 1999 жылы Серфаус, Фисс және Ладис қалалары бірігіп құрған «Серфаус-Фисс-Ладис» шаңғы аймағының бір бөлігі ретінде кеңінен танымал. Серфаус сонымен қатар U Bahn Serfaus деп аталатын ерекше жеңілдетілген метро жүйесімен де белгілі. Төрт станциясы мен 1280 метрлік ұзындығы (әлемдегі екінші ең қысқа жер асты жолы) бар бұл жүйе қала ішінде автокөліктің толыққанды тыйым салуына мүмкіндік береді, сонымен бірге елді мекеннің, әсіресе шаңғышылардың назарына түсуін сақтайды.

География

Серфаус – Батыс Австриядағы Тироль аймағындағы Инн аңғарының жоғарғы бөлігінен 500 метр биіктікте орналасқан шағын қала. Қаланың үстінен биік жота көтеріліп, Фурглер тауы (теңіз деңгейінен 3004 метр) Шенйох тауымен (2491 м) жалғасады. Аңғардың қарсы бетінде 20 шақырымдық Глоктурмкамм тау жотасы және оның ішіндегі Пфрослкөп шыңы (3148 м) орналасқан.

Тарих

Серфаус аймағындағы өркениеттің ең көне дәлелі қола дәуіріне жатады. Комперделлдегі 3200 жылдық оттық қалдықтары осы аймақтың жайылым немесе аң ауру жері ретінде пайдаланылғанын көрсетеді. Серфаустың оңтүстік-батысындағы ерекше төбе – "Зинербихльде" археологиялық зерттеулер жүргізілді, нәтижесінде соңғы антикалық дәуір мен орта ғасырларға қатысты іздер табылды. Римге дейінгі жер-су аттары мен келттердің қалдырған іздері осы аймақтың алғашқы қоныстанған халқына куәлік етеді. Ежелгі тарихшылар осы аймақты Раетия деп, ал оның тұрғындарын раеттер деп атаған. Бірақ шамамен б.з.д. 15 жылы римдіктердің аймақты басып алуымен римдік және раеттік мәдениеттер бірігіп, романш халқын құрады. Романш тілі, бүгінде Швейцарияның Граубюнден кантонының кейбір бөліктерінде қолданылады, көптеген аймақтық жер-су аттарында сақталған. 6-шы ғасырда неміс тілді бавариялықтар осы жазықта қоныстанды, бірте-бірте романш тілін күнделікті қолданыстан ығыстырды. Алғаш рет ауыл 11-шы ғасырда ресми түрде айтылған. Пазнаун аңғарындағы Зи және Каппль қалалары Серфаус арқылы ішінара қоныстанды. 1891 жылға дейін Зи Серфаус шлютерінің бір бөлігі болды, сондықтан Серфаус ауылында Зи тұрғындарының зираты әлі де сақталған. Басқа да маңызды мәдени ескерткіштердің бірі – Санкт-Георген қажылық шіркеуі. Орта ғасырларда салынған бұл аймақтағы ең көне шіркеулердің бірі. 19-шы ғасырда Тирольде туризм дами бастады, ал Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін туризм ауылдың негізгі табыс көзіне айналды. 1942 жылы өрттен 14 үй қирады, 16 отбасы (барлығы 89 адам) үйсіз қалды және шамамен 20 мың теңгелік зиян келтірілді. Ауыл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қайта салынды, сондай-ақ жаңа ғимараттар романш ауылының ескі құрылысына қарағанда көбірек кеңістік алды. Аймақтағы туризмнің өсуіне байланысты көлік қозғалысының артуын реттеу үшін Серфаус 1970 жылдары қысқы маусымда жеке көліктерді тыйым салды. Қонақтарды (әсіресе шаңғышыларды) тасымалдау үшін автобус жүйесі құрылды. Қаланың кіреберісінен канат жолы станциясына дейін одан да тыныш және экологиялық таза көлік құралын қамтамасыз ету мақсатында 1985 жылы Dorfbahn Serfaus шағын жер асты жолдары іске қосылды. Жер асты жолдарынан тегін пайдалануға болады, оның 1280 метрлік бағытында төрт аялдама (Parkplatz, Kirche, Zentrum (бұрынғы атауы Raika), Seilbahn) бар және сағатына 1500 адамға дейін тасымалдай алады.

Демография

2020 жылдың қаңтарына қарай Серфауста 1139 адам тұрады. Олардың 88,3% - Австрия азаматтары. Халықтың 90% -дан астамы римдік католик дінін ұстанады (2019 жылғы статистика бойынша). Шағын азшылық діндеріне протестантизм, шығыс православиесі және ислам кіреді.

Жер асты темір жолы Serfaus

U Bahn Serfaus – жер астындағы ауа жастығындағы фуникулерлік жолаушылар тасымалдау жүйесі, және ол әлемдегі ең кішкентай метро желілерінің бірі.

Туризм

Серфаус Виа-Клаудия-Августа және Решен асуына жақын орналасқандықтан, адамдар жүздеген жылдар бойы осы аймақтан өтіп кеткен деп саналады. Сонымен қатар, орта ғасырлардан бері жалғасып келе жатқан Марияға арналған қажырлы саяхаттар таулы ауылға келу мен қайтуға себеп болды. 1776 жылғы Терезиялық кадастрда Йоханнес Пенцтің "таверна ашуға құқығы" бар екені тіркелген. 1812 жылы Серфаус тұрғындары шетелдіктерді өздерінің таверналарында немесе жеке бөлмелерінде орналастырғаны үшін қосымша салық төлеуге міндеттелді. Бұл сол кезде, тіпті ең қарапайым түрінде болса да, туризмнің бар екенін көрсетеді. 1900 жылдан кейін шаңғышылар аймақтың мүмкіндіктерін таныды және 1912 жылы ауылды қоршаған жоғары альпілік шалғындардың бірінде – «Комперделлде» «Кёльнерхаус» деп аталатын шағын шаңғы үйін салу жоспарланды. Алайда, Бірінші дүниежүзілік соғыс және одан кейінгі 1920 жылдары туризм өте баяу дамыды. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында туризм 1931/32 жылдары 30 000 тіркелген қонақпен шыңына жетті. Осының салдарынан үш тавернада жеткілікті жатақ орын болмады, ал фермерлер аймақтағы қонақтарға жеке бөлмелерді жалға беруге бастады. 1930 жылы Серфауста 150 тіркелген жатақ орын болды. 1940 жылы «Кёльнерхаусқа» жүк тасымалдау үшін канат жолы орнатылды және 1951 жылы ол бес адамға арналған әуе трамвайына айналдырылды. Бұл Серфауста туризмнің жаңа өркендеуіне әкелді және инфрақұрылымды үнемі жаңарту мен кеңейту, сондай-ақ Фисс-Ладис лифттерімен байланыс арқасында шаңғы курорты қазір 70 лифт арқылы 190 км трассаны қамтиды. Бүгінде бұл қала Тирольдегі ең танымал шаңғы және демалыс орындарының бірі болып табылады.