Кіріспе

Риттен (нем. Reˈnon) – Италияның солтүстігіндегі Оңтүстік Тироль аймағындағы коммуна.

Аумағы

Қоғамның атауы биік плато, Риттен немесе Реноннан алынған, онда көптеген ауылдар орналасқан. Плато Сарнтал Альп тауларының оңтүстік-шығыс ұшын құрайды және Ейсак және Талфер өзендері арасында, олардың орташа биіктігінен жоғары орналасқан. Риттен Болзаноның солтүстік-шығысында, аталған өзендердің "қиылыс нүктесінде" жатыр. Риттен келесі муниципалитеттермен шектеседі: Барбиан, Болцано, Кастелрут, Карнейд, Вёльс, Женезиен, Сарнталь және Вилландерс. 2016 жылдың 31 желтоқсанына Риттеннің халқы 7847 адамды құрады. 17 frazione (әдетте бір немесе бірнеше ауылдар мен шағын елді мекендерден тұратын бөлімшелер) бар. Олардың ішінде қала әкімшілігі орналасқан орталық Клобенштейн (Коллальбо) ауылы, сондай-ақ Атцванг (Камподаццо), Гиссманн (Мадоннина), Ленгмуос (Лонгомосо), Ленгштейн (Лонгостагно), Миттельберг (Монте ди Меззо), Обербозен (Сопраболцано), Оберинн (Ауна ди Сопра), Ротван (Пиетраросса), Сиффиан (Сиффиано), Сигнато (Сигнато), Силл (Кастель Новале), Унтернн (Ауна ди Сотто), Ванген (Ванга) және Вольфсгрубен (Косталовара) кіреді. Олардың ішінде Атцванг пен Силл ғана платода емес, тиісінше Ейсак және Талфер өзендерінің жағасында орналасқан.

Тарих

Тау жотасы алғаш рет 871–75 жылдары "Монс Ританус" деп, кейін 1027 жылы "Монс Риттена" деп аталады. Шамамен 1200 жылдары таулы үстіртте қонақ үй ашылды. 1237 жылы Ванген иелері Риттен аумағындағы тік жарлы жерге Рункельштейн қамалын салды. Тирольдің патриоттық батыры Петер Майр (1767–1810), Тирольді басып алған Наполеон әскерлеріне қарсы көтеріліске қатысып, Риттендегі Сиффьян ауылында дүниеге келген. 17 ғасырдан бастап Риттен Болцано тұрғындары үшін танымал жазғы демалыс орны болды, себебі үстірттегі ауа айтарлықтай салқын. Риттен Болцаномен провинциялық жолмен және Обербозеннен бір жолмен, әлемдегі ең ұзын канат жолдарының бірімен байланысқан, ұзындығы шамамен және саяхатқа 12 минут уақыт кетеді. Бұл канат жолы 1960 жылы 1907 жылы салынған бұрынғы тісті рельстік темір жолды алмастырды. Темір жол Мария Химмэльфарт пен Клобенштейн арасындағы тау беткейінде әлі де жұмыс істеп тұр.

Елтаңба

Ресми қауымдық елтаңба қызыл түсті фонға күміс түсті иіліс шевронның екі жолағынан тұрады; бұл 1531 жылға дейін қалашықты өздерінің қамалынан басқарған Цвингенштейн мырзаларының қаруы. Бұл белгі 1967 жылы қабылданды.

Негізгі көрікті жерлер

Обербозен мен Ленгштейннің жанында бірнеше әулие шатырлары (жер пирамидалары) тобы орналасқан. Клобенштейнде 2007 және 2011 жылғы Еуропа чемпионаты және көптеген Әлем кубогы жарыстары өткен Арена Риттен немесе Риттен Кунстейсбань ашық аспандағы жасанды мұз трассасы бар.

Экономика

Лоакер кондитерлік компаниясы Риттенде орналасқан.

Тілдік таралу

2011 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, халықтың 95,20% неміс, 4,55% итальян және 0,25% ладин тілдерінде ана тілі ретінде сөйлейді.