Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Брегензервальд (Bregenzerwald, ) – Австрияның Воралберг штатындағы маңызды аймақтардың бірі. Ол Брегенц Орман тауларымен жапсасып жатыр, бірақ олармен толық сәйкес келмейді. Бұл таулар Солтүстік Тас Альптерінің бір бөлігі, нақтырақ айтқанда солтүстік флиш зонасына жатады. Бұл Брейгензер Ах өзенінің су жинау алабы болып табылады.
The Bregenzerwald (Bregenzerwald, ) is one of the main regions in the state of Vorarlberg (Austria). It overlaps, but is not coterminous with, the Bregenz Forest Mountains, which belong to a range of the Northern Limestone Alps, specifically the northern flysch zone. It is the drainage basin of the Bregenzer Ach river.
География
Облыс тұрғындары Брегензервальдты екі негізгі аймаққа бөліп қарастырады: Вордервальд ("Төменгі Брегензервальд") және Хинтервальд ("Жоғарғы Брегензервальд"). Төбелермен және төменгі тауларымен сипатталатын Вордервальд Рейн алқабына ең жақын орналасқан. Хинтервальдта биіктігі 2000 метрге дейін жететін жоғары таулар бар. Екі аймақтың да диалектілері ерекшеленеді.
The regional inhabitants often divide the Bregenzerwald into two main areas, the Vorderwald ('Lower Bregenzerwald') and Hinterwald ('Upper Bregenzerwald'). The Vorderwald, with its hills and low mountains, is closest to the Rhine valley. The Hinterwald has the higher mountains, with altitudes of up to 2,000 metres. The two regions have distinctive dialect variations.
Табиғат қорықтары
Нагельфлухкетте табиғи паркі – Германия мен Австрия арасындағы бірінші трансшекаралық табиғи парк, сондықтан ол халықаралық пилоттық жоба болып табылады. Оның ауданы 15 410 гектарды құрайды, құрамында алты бавариялық және сегіз Ворльберг муниципалитеті бар, және ол Алгөй мен Брегенцервальд арасындағы көпір ретінде қызмет етеді. Нагельфлух – 25 миллион жыл бойы қатаңдатылған дөңгелек тастардың шөгінді жынысы. Гроссес-Вальсерталь биосфералық қорығы 19 231 гектар аумақты қамтиды. Бұл биосфералық қорық 2000 жылдың қарашасынан бері ЮНЕСКО тізіміне енген және Ворльбергтің алғашқы ЮНЕСКО қорығы болып табылады. Ол аймақтағы тұрақты экономика мен туризмді дамытуға ұмтылады және тұрақтылық, қоғам және саясат мәселелері бойынша пікір алмасу үшін платформа ұсынады. Қорықтағы шамамен 180 шаруашылықтың 42 пайызы – органикалық шаруашылықтар.
The Nagelfluhkette Nature Park is the first cross border nature park between Germany and Austria and is therefore an international pilot project. It is 15,410 ha in size, comprises six Bavarian and eight Vorarlberg municipalities and forms the transition between the Allgäu and the Bregenzerwald. Nagelfluh is a conglomerate of round rocks that were compressed over 25 million years. The Großes Walsertal Biosphere Reserve covers 19,231 ha. The biosphere reserve has been part of UNESCO since November 2000 and is Vorarlberg's first UNESCO reserve. It strives for a sustainable economy and tourism in the region and provides a platform for discussion about sustainability, society and politics. Of about 180 farms in the reserve, about 42 percent are organic farms.
Диалекті
1814 жылға дейін Алғаудың солтүстік және солтүстік-батыс бөлігі Воррлбергке қарасты. Аймақтың барлығын аламандар қоныстанғандықтан, 5 және 6 ғасырларда Констанц көлі аламандық диалектісі үстемдік құрды. Ғасырлар бойы тауарлардың белсенді саудасы жүргізіліп, некелер мен туыстық байланыстардың кеңеюі тілдік араласуға алып келді. Әсіресе "Вордервальд" аймағында Алғау диалектісінің ықпалы айқын байқалады. Ал, Mittelwald және Hinterwald аймақтарындағы басым тілдік ерекшеліктер Hofsteig және Dornbirn аймақтарымен тығыз байланысты. Брегенцер Вальд аймағынан тыс жерлердегі адамдар (Валдерш) оны жеке тіл екендігін қабылдайды. Дегенмен, Воррлберг диалектісінің біртұтас түрі жоқ екенін атап өткен жөн; жергілікті және аймақтық айырмашылықтар көптеген. Воррлбергтің ресми тілі, әрине, жоғары неміс тілі (Hochdeutsch).
Until 1814, parts of the Allgäu in the north and north west belonged to Vorarlberg. Since the entire region was settled by the Alemanni, the Lake Constance Alemannic dialect became predominant beginning in the 5th and 6th centuries. Over the centuries there was a brisk trading of goods which, with the increased extension of marriages and family networks, led to a linguistic intermingling. Especially in the "Vorderwald" the influence of the Allgäu dialect is particularly noticeable. By contrast, in the Mittelwald and Hinterwald regions the predominant language forms show a stronger connection with the Hofsteig region and Dornbirn. Speakers outside of the Bregenzer Wald region perceive (Wälderisch) as an idiom of its own. It must be noted, however, that there is no uniform Vorarlbergisch dialect; there are considerable local and regional variations. The official language in Vorarlberg is, of course, High German (Hochdeutsch).
Брегенц орманы
Форарльбергте дәстүрлі киімдердің ("трахт") ұзақ тарихы бар. Көптеген аңғарлар мен ауылдардың әрқайсысының өзіндік киім түрі бар, олардың әрқайсысы белгілі бір стиль дәуірінен ерекшеліктерімен көзге түседі. Брегензервальд киімі Альпі аймағындағы ең көне киім болып есептеледі. Ол 15-16 ғасырларда пайда болған. Брегензервальд әйелдерінің "трахты" "d'Juppô" (бавариялық: "Juppe") деп аталады. Брегенц орманы – костюмнің әрбір бөлігін жасаумен айналысатын шеберлердің болуымен Австриядағы жалғыз "трахт" аймағы: шляпа жасаушылар, тігіншілер, кестешілер, тоқымашылар және белбеулерге арналған әшекейлерді жасаушы зергерлер. Джуппені дәстүрлі әдіспен өндіретін соңғы орындардың бірі – Рифенсбергтегі Juppenwerkstatt.
Traditional costumes ("tracht") have a long history in Vorarlberg. Many valleys and villages have their own kind of garb, each with special characteristics from certain style periods. The Bregenzerwälder garb is the oldest of its kind in the Alpine region. It originated in the 15/16th century. The Bregenzerwälder tracht for women is called "d'Juppô" (Bavarian: "Juppe"). The Bregenz Forest is the only Austrian tracht region where there is a craftswoman for every detail of the costume: milliners, seamstresses, embroiderers, weavers and goldsmiths for the belt buckles. One of the last places that still manufacture the Juppe in the traditional way is the Juppenwerkstatt Riefensberg.
Ас мәзірі
Брегенц орманы сүт өнімдерімен әйгілі. Vorarlberger Bergkäse – аймақтың танымал өнімі. KäseStraße Bregenzerwald – Брегенц орманының дәстүрлі ірімшік өндірісіне арналған тақырыптық маршрут. Маршрут бойында туристер Альп тауларын, альпілік сүт фермаларын, ірімшік өндірісін көрсететін орындарды, Лингенаудағы ірімшік шарапханасын, Альпілік сүт фермасы мұражайын, сондай-ақ ара өсіру шаруашылықтарына немесе сыра зауыттарына барып тамашалай алады. Бұл маршрут 1998 жылы қонақүй иелері, шеберлер және сауда компанияларының бірлестігі ретінде құрылған.
The Bregenz Forest is well known for its dairy products. The Vorarlberger Bergkäse is a popular product from the region. The KäseStraße Bregenzerwald is a theme route based on the Bregenz Forest's traditional cheese production. Along the route, tourists can visit the Alps, alpine dairies, show dairies, the cheese cellar in Lingenau, the Alpine Dairy Museum and a beekeeping or brewery. The route was established in 1998 as an association of innkeepers, craftsmen and trading companies.
Ау гильдиясы (Барокко дәуірі)
Auer Zunft (Au гильдиясы) 1651 жылы Au қаласында Майкл Бир құрған. Бұл құрылысшылар, мүсіншілер және ағаш өңдеушілердің бірлестігі. Ау-Шоппернауда 1670-1700 жылдары ер адамдардың жұмысының 90 пайызынан астамы құрылысшылар еді. Барокко стилінде XVII-XVIII ғасырларда салынған 600 шіркеу мен монастырь құрылыстарында негізінен Брегенц орманының шеберлері мен қолөнершілері, сондай-ақ қазіргі Форарлбергтің басқа аймақтарынан келгендер де жетекші рөл атқарды. Ау гильдиясының мүшелері Воррлбергтіктерге берілген 700-ден астам ірі құрылыс келісімшарттарының 60 пайызын алды. Осындай ең көне үйлер 15 ғасырда салынған. Шварценбергтің орталығында 1755 жылғы үлкен өрттен кейін шамамен бір уақытта салынған, жақсы сақталған және салыстырмалы түрде біркелкі бірнеше Брегензервальд үйлері бар. Танымал сәулеттік жобаларға Kunsthaus Bregenz, Vorarlberg мұражайы, Michelehof Hard және Krone Hittisau қонақ үйі жатады. 2014 жылы BUS:STOP Krumbach заманауи сәулеттік жобасы аяқталды. 2010 жылы Крумбах муниципалитеті жеті автобус аялдамасын қайта жаңартуды шешкен кезде, жеті халықаралық сәулетшіні автобус аялдамаларын жобалау үшін шақырды. Жергілікті шеберлер олардың жобаларын жүзеге асырды. Әрбір аялдама дизайнымен ерекшеленсе де, барлық аялдамалар сәулетті табиғи ортамен үйлестіруге арналған. Werkraum Bregenzerwald – 1999 жылы құрылған Брегенц орманындағы қолөнершілер қауымдастығы. Оның мақсаты – аймақтағы қолөнер, дизайн және технология салаларындағы кәсіпорындарды қолдау және байланыс желісін құру. Бұл қоғамдық орын қолөнерді көрсетуге, сәулетшілермен бірлесіп құрылыс мәдениетін дамытуға, сондай-ақ, әсіресе жастарды тарту арқылы дизайн шеберлігі мен қолөнер сапасын арттыруға арналған. Ондағы шеберхана ғимаратын Питер Зумтор жобалаған. Ғимарат 2014 және 2015 жылдары Австриялық құрылысшылар сыйлығына (Österreichischer Bauherrenpreis) ие болды.
The Auer Zunft (Guild of Au) was founded in Au by Michael Beer in 1651. It is an association of builders, sculptors and carpenters. In Au Schoppernau from 1670 to 1700, more than 90 percent of all male workers were builders. Master builders and craftsmen from the Bregenz Forest in particular, but also from other parts of today's Vorarlberg, played a leading role in the 600 churches and monasteries that were built in the Baroque style in the 17th and 18th centuries. Members of the Guild of Au received 60 percent of the more than 700 major construction contracts awarded to Vorarlbergers. The oldest houses of this type were built in the 15th century. In the centre of Schwarzenberg are a few well preserved and relatively uniform Bregenzerwald houses, all built around the same time after the great fire of 1755. Well known award winning architectural projects are the Kunsthaus Bregenz, the vorarlberg museum in Bregenz, the Michelehof Hard and the Hotel Krone Hittisau. In 2014, the modern architectural project BUS:STOP Krumbach was completed. When the municipality of Krumbach decided to rebuild seven bus stops in 2010, they hired seven international architects to design bus shelters. Local craftsmen executed their designs. While each stop differs in design, the bus stops are all meant to uniquely integrate architecture into the natural surroundings. The Werkraum Bregenzerwald is an association of craftsmen in the Bregenz Forest founded in 1999. It aims at networking and supporting craft, design and technology businesses in the area. The publicly accessible place is used to present the craftsmanship, to promote building culture in cooperation with architects and to increase design competence and quality of craftsmanship with the preferred involvement of young people. The associated workshop building was designed by Peter Zumthor. The building was awarded the Austrian Builders' Prize (Österreichischer Bauherrenpreis) in 2014 and 2015.
Мұражайлар мен көрікті жерлер
Шхубертиада жыл сайын жазда Шварценберг қаласында өтеді. Шхубертиадада ресми емес классикалық музыка орындалады және оқылады. Шварценбергтегі фестиваль әдетте үлкен концерттерде ойналмайтын, және Франц Шуберт жазған болуы мүмкін композицияларға баса назар аударады. Bregenzerwaldbahn ("Wälderbähnle") – тар жол темір жолының қалған бөлігінде жүретін мұражай темір жолы. 1902 жылдан 1983 жылға дейін Wälderbähnle Брегенцтен Безауға дейінгі 35,5 шақырымдық қашықтықты жүріп өтті. 2004 жылдың қазанына дейін 6,1 шақырымдық жол қолжетімді болды, бірақ жол құрылысы үшін бір бөлігі алынып тасталды. Бүгінде Безау станциясынан Реуте арқылы Шварценберг станциясына дейін 5 шақырымдық қашықтықта жол жүруге болады. 2000 жылы Хиттисау әйелдер мұражайы ашылды. Бұл Австриядағы өз түріндегі жалғыз мұражай. Мұражай әйелдердің мәдени еңбектері мен тарихын көрсетуге және құжаттауға арналған. Бұл еңбектер әйелдердің жеке басы және гендерлік рөлдері сияқты кең ауқымды тақырыптарды қамтиды. Шварценбергтегі Анжелика Кауффманн мұражайы суретші Анжелика Кауффманнға арналған. Брегенц орманы аймағындағы басқа мұражайлар: Ау қаласындағы барокко шеберлері мұражайы, Хиттисаудағы Альпілік сүт мұражайы, Эгг ауылы мұражайы және Шоппернаудағы Франц Майкл Фельдер мұражайы.
The Schubertiade takes place annually in the summer in Schwarzenberg. At a Schubertiade, informal classical music is played and recited. The festival in Schwarzenberg focuses on compositions that are usually not played at larger concerts and may or may not be composed by Franz Schubert. The Bregenzerwaldbahn ("'s Wälderbähnle") is a museum railway that runs on a remaining section of the narrow gauge railway. From 1902 to 1983, the Wälderbähnle travelled the 35.5 km long route from Bregenz to Bezau. Until October 2004, a 6.1 km route was accessible, but a section had to give way to road construction. Today, a distance of 5 km from Bezau station via Reuthe to Schwarzenberg station is available. In 2000, the Hittisau Women's Museum opened. It is the only museum of its kind in Austria. The museum is devoted to the display and documentation of the cultural works and stories of women, which deal with a broad variety of topics, including questions of female identity and gender roles. The Angelika Kauffmann Museum in Schwarzenberg is dedicated to the painter Angelika Kauffmann. Other museums of the Bregenz Forest region are the Museum of Baroque Master Builders in Au, Alpine Dairy Museum in Hittisau, the Egg Village Museum in Egg and the Franz Michael Felder museum in Schoppernau.
Экономика
Брегенц орманының тұрғындары көбінесе жазғы және қысқы туризм, ауыл шаруашылығы және ең бастысы – ағаш өңдеу өнеркәсібі арқылы күнкөріс табады. Көптеген жергілікті жұмыскерлер Вораллбергтің экономикалық орталығы Рейн алқабында жұмыс істейді.
Residents of the Bregenz Forest earn their living primarily from summer and winter tourism, agriculture and especially the wood processing industry. Many locals also commute to work in the Rhine Valley, Vorarlberg's economic center.
Ауыл шаруашылығы және альпілік траншуманция
Алпілік трансшуманция немесе Альп шаруашылығы – Воррлбергтегі дәстүрлі ірімшілік жасау процесінің негізі. Шаруалар малларын жем-шөп жеткілікті жерге көшіреді. Бұл олардың жыл мезгіліне қарай жылына бірнеше рет мал қораларын ауыстыруын білдіреді. Немец тілінде Альп шаруашылығын үш деңгейлі шаруашылық ("Dreistufenwirtschaft") деп те атайды, себебі жайылымдар үш деңгейде басқарылады. 2011 жылдың көктемінде ЮНЕСКО Брегензервальдтағы Альп шаруашылығын материалдық емес мәдени мұра ретінде таныды. Осыдан кейін өндірілген сүттен Vorarlberger Bergkäse сияқты әртүрлі сүт өнімдері жасалып, ежелгі дәстүр бойынша аңғардағы сүт зауыттарында сатылады. Дәстүрлі егіншілік арқылы сүт шикізаты өңірлік деңгейде, силос қолданбай өндіріледі. Брегензервальдтағы ауыл шаруашылығының үлесі, яғни негізгі табысын ауыл шаруашылығынан алатын халықтың пайыздық көрсеткіші, Воррлберг штатына қарағанда ерекше жоғары – 9,5% (1991 жылғы мәліметтер бойынша, штат бойынша 2,4%).
The Alpine transhumance or Alp farming is the basis of the traditional cheese making process in Vorarlberg. Farmers drive their livestock to where fodder is available. This means that they change stables several times a year depending on the season. In German, Alp farming is also called three tier farming ("Dreistufenwirtschaft") because the pastures are managed in three tiers. In the spring of 2011, UNESCO declared the Alp farming in the Bregenzerwald to be an intangible cultural heritage. The milk produced is then made into a variety of dairy products like Vorarlberger Bergkäse and sold in the valley dairies according to old tradition. Through traditional agriculture, the raw material milk is produced regionally and without silos. The agricultural quota of the Bregenzerwald, i. e. the proportion of the population that derives its main income from agriculture, is extraordinarily high compared to the state of Vorarlberg, namely 9.5 % compared to 2.4 % (as of 1991).
Туризм
Туризмнің зор маңыздылығына байланысты, Брегензервальдтағы үшінші сектор жалпы шаруашылықтың 50%-ын құрайды. Еңбекке қабілетті халықтың 11,2%-ы орналасу және қосымша қызмет көрсету саласында жұмыс істейді. Салыстыру үшін: Ворларльберг бойынша орташа көрсеткіш 6,7% (1991 жылғы деректер бойынша).
Due to the great importance of tourism, the tertiary sector in the Bregenzerwald accounts for 50 %. 11.2 % of the working population works in the accommodation and catering sector. For comparison: the Vorarlberg average is 6.7 % (as of 1991).