Кіріспе

Канадалық саясаткер

Джим Рондо (6 сәуірде 1959 жылы туған) – Канаданың Манитоба провинциясының бұрынғы саясаткері. Ол 1999 жылдан 2016 жылға дейін Манитоба заңнамалық ассамблеясының депутаты болды және 2003 жылдан 2013 жылға дейін Гари Доер мен Грег Селинджердің провинциялық үкіметтерінде министр қызметін атқарды. Рондо Жаңа демократиялық партияның мүшесі. Рондо 2016 жылғы Манитоба сайлауында қайта сайлануға түспеді.

Ерте өмір және мансап

Гастон Джозеф Рондо мен Дороти Джин Финчтің ұлы, Манитобаның солтүстігінен келген жастар үшін мектептен жұмысқа өту бағдарламасын құрды. Ол сонымен қатар Виннипег Eagles волейбол клубының жаттықтырушысы болды және бірнеше Солтүстік Америка аборигендерінің ойындарында Манитоба волейбол командасының жаттықтырушысы және менеджері қызметін атқарды.

Үкіметтің арткы мүшесі

Рондо алғаш рет 1999 жылғы провинциялық сайлауда Манитоба заң шығарушы құрамына сайланды, бұрын Прогрессивті консервативтік партия үшін сенімді деп есептелген Ассинибоя округінде, Виннипегтің батыс жағындағы маңызды жеңіске қол жеткізді. Сайлау күнінің соңындағы дауыс санауының нәтижесінде, прогрессивті консерватор Линда МакИнтош екі дауыс айырмасымен қайта сайланды. Бірақ, институционалдық бюллетеньдер саналғаннан кейін Рондо алты дауыспен сайланған деп жарияланды. Кейіннен қайта санау оның басымдығын төрт дауысқа дейін азайтты, ал соңғы сот шешімі үш дауысқа дейін төмендетті. Рондо Гари Доер үкіметін қолдаушы ретінде заң шығарушы құрамға енді және көп ұзамай сайлау округінің белсенді жұмыскері ретінде танылды. Ол білім беру мәселелеріне үлкен қызығушылық танытты және Сент-Джеймс Ассинибоя мектебі кеңесінің отырыстарына жиі қатысты. Рондо Манитобаның 2001 жылғы «Студентті жұмысқа орналастыру күні» шарасында провинциялық үкіметтің өкілі болды және 2003 жылы Манитобадағы «Жас жетістіктері» кеңесіне, Үкімет, Білім беру және Еңбек қатынастары салаларына жауапты ретінде тағайындалды. Рондо провинциялық Канада Қарулы күштерінің қызметкерлері туралы заңның қабылдануын қамтамасыз етуде де маңызды рөл атқарды. Ол Доер үкіметін бірінші мерзімінде гомосексуалды және лесбиянкалар жұптары үшін толық құқықтық теңдікті енгізуге шақырды және 2002 жылғы заңнаманы, барлық ресми емес некелерге толық теңдік беруді қатты қолдады. Кейін ол 2005 жылы Канадада заңдастырылған, бір жынысты некелерді жақтады. Рондо өзінің сексуалдық бағдары сайлау округінде ешқашан дау тудырмағанын айтты, бірде журналиске: «Адамдарға ешқандай айырмашылық жоқ. Мен таңғаламын, жағымды жаймен, адамдар бұл мәселені көтермейді» деді. Рондо 2003 жылы Федералды Жаңа демократиялық партия төрағалығына Джек Лейтонды қолдады.

Денсаулық сақтау министрі

1999 жылы Рондоның шағын жеңісі оның мандатын 2003 жылғы сайлауда прогрессивті консерваторлардың басты нысанына айналдырды, бірақ ол дауыстардың 63 пайызымен қайта сайланды және барлық сауалнамалардың біреуін қоспағанда, жеңіске жетті. 2003 жылдың қараша айында ол Денсаулық сақтау министрлігіндегі «Салауатты өмір» министрі болып тағайындалды, қарттар және Манитобаның салауатты балаларына қатысты арнайы жауапкершілікпен. Ол халықтың денсаулығын сақтау және профилактикалық медицинаны ынталандырушы болды, сондай-ақ Доер үкіметі тамақтануға қосымшалар мен баламалы тағамдардан провинциялық салықты алып тастауды қарастыратынын мәлімдеді. 2003 жылдың желтоқсан айында Рондо Манитобада бір жыл ішінде барлық жабық қоғамдық орындар мен жұмыс орындарында темекі шегуге тыйым салатынын жариялады. Бұл бастама Канададағы ең амбициозды темекіге қарсы стратегия ретінде сипатталды, ал 2004 жылдың ақпан айындағы сауалнама көрсеткендей, көптеген темекі шегушілер тыйымға байланысты темекіні тастауды қарастырып жатыр. Рондо 2004 жылдың наурыз айында темекіге қарсы заң жобасын ұсынды, ал тыйым қазан айының басында күшіне енді. Заң жобасында темекі дүкендері, сондай-ақ аборигендердің резервациялары мен казинолары босатылды, себебі үкімет бұл орындар провинциялық құзыретіне кірмейді деп мәлімдеді. 2004 жылдың наурыз айында Рондо Доер үкіметі CancerCare Manitoba-да простата орталығын құру үшін 2,5 миллион долларлық келісімшартқа қол қойғанын хабарлады. Кейіннен ол Манитоба үкіметі Виннипегтегі аборт клиникасын қаржыландыру мәселесі бойынша келіссөздер жүргізді. Бастапқы қарсылықтарға қарамастан, ол 2004 жылдың шілдесінде үкімет Генри Моргенталерге тиесілі болған Джейн клиникасында аборт жасауды толық қаржыландыратынын мәлімдеді. 2004 жылдың сәуір айының соңында ол провинциялық үкімет балаларға қызылша, менингит және пневмококкқа қарсы вакцина салуға төлейтінін хабарлады. 2004 жылдың мамыр айында Рондо және Форт-Гарри өкілі Керри Ирвин Росс Манитобаның жеке өмірге қатысты заңдары бойынша қоғамдық тыңдауларға төрағалық етті. Жыл соңында ол үкімет заң шығарушы органның «Дені сау балалар, дені сау болашақ» комитетін құратынын мәлімдеді.

Өнеркәсіп, экономикалық даму және тау-кен министрі

Рондо 2004 жылғы 12 қазанда өнеркәсіп, экономикалық даму және тау-кен министрі ретінде толық кабинеттік портфолиоға ие болды. Ол Манитобаның тау-кен секторындағы экономикалық өсуге зор мүмкіндік бар екенін, әсіресе Үндістан мен Қытай сияқты елдерде шикізатқа қажеттілік артып келе жатқандықтан атап өтті. Сондай-ақ, ол осы саладағы мемлекеттік бюрократияны азайтуға және тау-кен жобаларын іске асыруды жеңілдетуге тырысатынын мәлімдеді. 2005 жылы тау-кен секторы айтарлықтай өсімді көрсетті, бұл Inco компаниясының жаңа инвестициясы және Биссеттегі жаңа алтын кен орны жобасымен назар аудартылды. 2005 жылғы ақпанда Рондо фермерлік иммиграция бағдарламасын іске қосты, бұл жас фермерлерге Манитобаға көшуді жеңілдетті. Ол сонымен қатар провинциядағы мұнайды барлау жұмыстарын кеңейтіп, бұрғылау және барлау жабдықтарына салынатын салықты жойды. Манитобаның мұнай секторы 2006 жылы рекордтық деңгейде өсті, 478 жаңа ұңғыма ашылды. 2004–2005 жылдары Рондо федералды үкіметті және федералды денсаулық сақтау министрі Уджал Досанджды Манитобаның онлайн фармацевтикалық өнеркәсібін әлсіретуде деп айыптады, ол сол кезде Америка Құрама Штаттарына үлкен көлемде дәрі-дәрмек жіберіп тұрды. Егер үкімет осы секторды жабуды шешсе, жұмыстан айырылғандарға өтемақы төлеуі керек екенін ол мәлімдеді. Рондо кейін Америкаға жаппай экспортты тоқтатуды қолдайтынын білдірді, бірақ үкіметтің араласуының қажеті жоқ сияқты екенін қосты. Индустрия министрі ретінде Рондо қиындыққа тап болған Crocus Investment Fund-ты бақылауға жауапты болды және 2005 жылдың басында қорды басқаруға қатысты көптеген сұрақтарға жауап беруге мәжбүр болды. Ол провинцияның Crocus қорын реттеуге жауапты екенін мойындады, бірақ қордың күнделікті жұмысына қатысы болмағанын мәлімдеді.

Ғылым, технология, энергетика және тау-кен министрі

2006 жылдың 21 қыркүйегінде кабинет алмасудан кейін Рондо ғылым, технология, энергетика және кендер министрі болып қайта тағайындалды. Тағайындалғаннан кейін көп ұзамай ол Doer үкіметі провинцияның тасталған кендерін тазалауға 70 миллион доллар жұмсайтынын мәлімдеді. Рондо 2006 жылдың соңында премьер-министр Стивен Харпердің консервативтік үкіметінің экологиялық стратегиясын сынап, Харпердің бұрынғы Пол Мартин үкіметімен салыстырғанда аз шара қолданып жатқанын айтты. Осы сынға қарамастан, ол 2007 жылдың басында Манитобаның 1,5 миллиард долларлық федералдық Эко Траст және Таза ауа қорынан кем дегенде 50 миллион доллар, ал ең көп дегенде 100 миллион доллар бөлінетінін көрсетті. Ол бұл қаржы автобустар үшін сутегі технологиясын дамытуға және төмен кірісті Манитоба тұрғындарына энергия үнемдеу бағдарламаларын ұсынуға жұмсалатынын мәлімдеді. Рондо Канаданың шығыстан батысқа қарай қуат желісін құруды қолдайды. 2007 жылдың ақпан айында ол Манитобада 2006 жылдың 15 қарашасы мен 2008 жылдың 15 қарашасы аралығында энергияны тиімді пайдаланатын гибридтік көлікті тіркегендерге провинциялық үкіметтен 2000 доллар көлемінде сыйақы берілетінін жариялады. Рондо 2007 жылғы провинциялық сайлауда қайта сайланды, нәтижесінде Жаңа демократиялық партия үшінші рет қатарынан көпшілік дауысқа ие болды. Ол ғылым, технология, энергетика және кендер министрі лауазымын сақтап қалды және 2008 жылдың ақпанына дейін Бәсекеге қабілеттілік, оқыту және сауда министрінің міндетін уақытша атқарды. Рондо Манитобада электр энергиясының бағасын көтермейтінін және табиғатты қорғау мақсатымен көміртегі салығын енгізбейтінін айтты, себебі бұл мақсатқа басқа жолдармен де қол жеткізуге болады. Ол келесі айда Нортлендс Дене халықтарының денсаулық және қоршаған ортаға қатысты алаңдаушылықтарын ескере отырып, уранды іздеуге рұқсат беруді тоқтатты. Сондай-ақ, провинциялық және федералдық үкіметтер Манитоба Гидроның Шығыс Селкирк зауытындағы биодизельді сынау зертханасын кеңейтуге жарты миллион доллардан астам қаржы жұмсайтынын және осы саланың одан әрі дамуын ынталандыру үшін заң қабылдайтынын хабарлады. 2007 жылдың соңында ол Манитобада сатылатын бензиннің жалпы көлемінің 8,5 пайызы этанолдан жасалуын талап ететін үкіметтік саясатты қолдап, мақала жазды. Бұл талап 2008 жылдан бастап күшіне енеді. 2008 жылдың қаңтар айында Рондо шағын және орта бизнестің дамуына инвестиция жасағандарға салық жеңілдігі жариялады.

Сайлау рекорды

Манитобаның барлық сайлау округтері 1999 жылғы сайлаудан бұрын қайта бөлінді. Барлық сайлау ақпараты Manitoba Elections-тан алынған. Шығындар тіркелген жазбалар жеке кандидаттардың шығындарына жатады.