Джон Бродбент: Канад саяхатшысы және саяси ғалымының өмірі мен қызметі
Ed Broadbent
Джон Бродбент (1936-2024) – канадтық саясаткер, жаңа демократтық партияның (NDP) бұрынғы басшысы. Партияның өсімін қамтамасыз етті, халықаралық құрылымдарда жұмыс істеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық саясаткер және саясаттанушы (1936–2024)
Canadian politician and political scientist (1936–2024)
Джон Эдвард Бродбент (21 наурыз 1936 – 11 қаңтар 2024) – Канаданың әлеуметтік демократиялық саясаткері және саясаттанушысы. Ол 1975 жылдан 1989 жылға дейін Жаңа демократиялық партияның (НДП) басшысы, ал 1968 жылдан 1990 жылға дейін және 2004 жылдан 2006 жылға дейін парламент мүшесі болды. Ол НДП-ны төрт федералды сайлауда жетекшілік етті. Оның басшылығымен партияның парламенттегі өкілдігі 1988 жылғы федералды сайлау нәтижесі бойынша 17 орыннан 43 орынға дейін өсті. Бродбент 1979 жылдан 1989 жылға дейін Социалистік Интернационал вице-президенті, ал 1990 жылдан 1996 жылға дейін Адам құқықтары және демократиялық даму жөніндегі халықаралық орталық директоры қызметін атқарды. 2004 жылғы федералды сайлауда саясатқа оралған ол Оттава орталығы округінен парламент депутаты болып сайланды. Кейіннен ол 2011 жылы құрылған саясатты зерттеу институты – "Бродбент" институтының төрағасы болды.
John Edward Broadbent (March 21, 1936 – January 11, 2024) was a Canadian social democratic politician and political scientist. He was leader of the New Democratic Party (NDP) from 1975 to 1989, and a member of Parliament from 1968 to 1990 and from 2004 to 2006. He led the NDP through four federal elections. He oversaw a period of growth for the party with its parliamentary representation rising from 17 to 43 seats as of the 1988 federal election. Broadbent also served as a vice president of Socialist International from 1979 to 1989 and director of the International Centre for Human Rights and Democratic Development from 1990 to 1996. Returning to politics in the 2004 federal election, he was elected to represent Ottawa Centre. He later chaired the Broadbent Institute, a policy think tank founded in 2011.
Ерте өмір
Джон Эдвард Бродбент Ошава қаласында, Онтарио провинциясында, General Motors компаниясында жұмыс істеген Перси мен үй шаруасымен айналысқан Мэри (Уэльс) Бродбенттің ұлы болып дүниеге келді. 1961 жылы ол Явон Ямаокаға үйленді, ол жапон-канадтық қала жоспаршысы және оның отбасы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде федералды үкімет тарапынан ұсталған болатын. Олар 1967 жылы ажырасып кетті. Бродбент 1966 жылы Торонто университетінен саяси ғылымдар бойынша философия докторы (PhD) дәрежесін алды, оның диссертациясы "Джон Стюарт Миллдің ізгі қоғамы" деп аталады, бұл жұмыс С. Б. Макферсонның ғылыми жетекшілігімен жасалды.
John Edward Broadbent was born in Oshawa, Ontario, the son of Percy, who worked at General Motors, and Mary (Welsh) Broadbent, a homemaker. In 1961, he married Yvonne Yamaoka, a Japanese Canadian town planner whose family had been interned by the federal government in World War II. They divorced in 1967. Broadbent received a Doctor of Philosophy (PhD) degree in political science from the University of Toronto in 1966, with a thesis titled "The Good Society of John Stuart Mill," under the supervision of C. B. Macpherson.
Саяси мансабының алғашқы жылдары (1968-1975)
Бродбент университет профессоры болған кезде 1968 жылғы федералды сайлауда Канаданың Ошава—Уитби округінде Канада Төменгі палатасына өкіл болып сайланды. Ол прогрессивті консерватор партиясының депутаты Майкл Старрды, бұрынғы министр (Джон Дифенбеккер үкіметінде) және оппозиция жетекшісінің міндетін атқарушыны, үштік жарыста он бес дауыс айырмасымен жеңді. Ол өзінің парламенттік қызметін Канаданың 28-ші Парламентімен бастады. Томи Дуглас партия төрағалығынан кеткеннен кейін, Бродбент оның орнына түсуге ниет білдірді, бірақ 1971 жылғы партия төрағасын сайлау конвенциясының екінші кезеңінде сайланбады; Дэвид Льюис партия төрағасы болды. 1974 жылы Льюис денсаулығының нашарлауына және сол жылы өткен федералды сайлаудағы NDP-нің көңіл көншітпейтін нәтижесіне байланысты төрағалық лауазымынан кетті. Бродбент 1975 жылы Льюис орнына төраға болып сайланды және партияны төрт жалпыұлттық сайлау арқылы жетектеді.
Broadbent was a university professor when he won a seat in the House of Commons of Canada in the riding of Oshawa—Whitby during the 1968 federal election. He defeated Progressive Conservative MP Michael Starr, a former cabinet minister (under John Diefenbaker) and acting leader of the opposition, by fifteen votes in a close three way race. He began his parliamentary service in the 28th Canadian Parliament. After Tommy Douglas retired from the leadership of the party, Broadbent stood to succeed him but was eliminated on the second ballot of the 1971 leadership convention; David Lewis became leader. In 1974, Lewis himself retired as leader, due to a disappointing electoral result for the NDP in that year's federal election and ill health. Broadbent won the 1975 leadership election to succeed Lewis, going on to lead the party through four national elections.
Жаңа демократиялық партияның жетекшісі (1975-1989 жж.)
1979 жылғы федералды сайлауда Бродбент басқарған НДП өкілдік орындарының санын 17-ден 26-ға дейін арттырды. Тоғыз ай өткен соң, 1980 жылғы сайлауда Бродбенттің НДП-сы қолдауының артуын тағы да көрсетті, орын саны 27-ден 32-ге өсті. Сайлаудан кейін премьер-министр Пьер Трюдо Бродбентке либералдар жұмысқа қабілетті көпшілік үкімет құрғанмен, коалициялық үкімет құру мүмкіндігі туралы ұсыныс жасады. Бродбент Трюдоның ұсынысын қабылдамады. 1984 жылғы федералды сайлауда НДП 30 орынмен аяқтады, бұл Джон Тернер басқарған Либералдық партиядан он орын кем болды. Халықаралық аренада Бродбент 1979 жылдан 1989 жылға дейін Социалистік Интернационалдың вице-президенті қызметін атқарды, осы кезеңде Батыс Германияның бұрынғы канцлері Вилли Брандт оның президенті болды. Бродбент 1989 жылғы Виннипег конвенциясында федералды НДП-ның жетекшісі лауазымынан 14 жарым жыл қызмет еткен соң кетті, оның орнын Одри Маклафлин басты.
In the 1979 federal election, the NDP under Broadbent boosted their seat count from 17 to 26 seats. In the 1980 election nine months later, Broadbent's NDP again experienced a boost of support from 27 to 32 seats. Following the election, Prime Minister Pierre Trudeau approached Broadbent about the possibility of forming a coalition government even though his Liberals had just won a working majority government. Broadbent declined Trudeau's offer. In the 1984 federal election, the NDP finished with 30 seats, just ten behind the Liberal Party led by John Turner. On the international front, Broadbent served as a vice president of Socialist International from 1979 to 1989, during which time Willy Brandt, the former chancellor of West Germany, was its president. Broadbent stepped down after 14 and a half years as leader of the federal NDP at the 1989 Winnipeg Convention, when he was succeeded by Audrey McLaughlin.
Басшылықтан кейінгі кезең (1989-2004)
Бродбент саясаттан кеткеннен кейінгі он жылда федералды НДП партиясының танымалдылығы төмендеді. 2003 жылы Джек Лейтон партия басшылығына келгенге дейін партия Бродбент кезіндегідей танымал болған жоқ. Бродбент 1990-1996 жылдары Адам құқықтары және демократиялық даму жөніндегі халықаралық орталықтың директоры қызметін атқарды. 1993 жылы ол Канада орденінің офицері атанды, ал 2001 жылы серігі болды. Ол әзілді және танымал видеоролик арқасында Оттава орталығы округінен парламентке сайланды, соңғы жылдары осы жерде тұрды. Ол премьер-министр Пол Мартиннің жақын серігі Ричард Дж. Махониді жеңіп шықты. НДП көлеңке кабинетінде Бродбент демократия, парламенттік және сайлау реформасы, корпоративтік жауапкершілік, сондай-ақ балалардың кедейлігі мәселелері бойынша сыншы болды. 2005 жылдың 4 мамырында ол әйелі Люсильдің қатерлі ісігімен күресіп жатқанын және оның қасында болу үшін 39-шы федералды сайлауда қайта сайлануға түспейтінін хабарлады. Ол 2006 жылдың 17 қарашасында дүние салды.
In the decade following Broadbent's retirement from politics, the federal NDP declined in popularity. The party would not come close to the popularity that it had enjoyed under Broadbent until Jack Layton took over the leadership in 2003. Broadbent was director of the International Centre for Human Rights and Democratic Development from 1990 to 1996. In 1993, he was made an Officer of the Order of Canada and was promoted to Companion in 2001. With the aid of a humorous and popular video clip, he successfully ran for Parliament in the riding of Ottawa Centre, where he lived later in life. He defeated the Liberal candidate, Richard J. Mahoney, a close ally of Prime Minister Paul Martin. In the NDP shadow cabinet, Broadbent was Critic for Democracy: Parliamentary & Electoral Reform, Corporate Accountability as well as Child Poverty. On May 4, 2005, he announced that he would not seek re election in the 39th federal election so that he could spend time with his wife, Lucille, who was suffering from cancer. She died on November 17, 2006.
Саясатта
2008 жылдың қарашасында Бродбент және бұрынғы премьер-министр Жан Кристиан зейнеткерлікке шығып, Квебек блогы қолдайтын либералдық және Жаңа демократиялық партия арасындағы ресми коалициялық келісімді келісуге көмектесті. Бұл, премьер-министр Стивен Харпер басқаратын консервативтік үкіметті алмастырып, Роберт Борден Юнионист ретінде басқарған Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері Канададағы алғашқы коалициялық үкімет болар еді. Алайда, бұл идея Канаданың генерал-губернаторы Мишель Жанның 2008 жылдың желтоқсан айында Харпердің өтініші бойынша Парламентті таратуынан кейін күшін жойды. Бродбент 2011 жылдың 17 маусымында социал-демократиялық саясат пен идеяларды зерттеу үшін Бродбент институтын құрғанын жариялады. Институт социал-демократиялық және прогрессивті ғалымдарға платформа ұсынып, білім берумен және белсенділерді даярлаумен айналысады. Ол Жаңа демократиялық партиядан тәуелсіз. Үш айдан кейін ол 2012 жылғы лидерлік сайлауда Брайан Топты қолдады, бірақ ол жеңіліске ұшырады. 2017 жылы Бродбент Біріккен Ұлттар Ұйымында демократиялық реформаны және жауапкершілігі жоғары халықаралық саяси жүйені құруды мақсат тұтқан БҰҰ Парламенттік Ассамблеясын құру науқанына қолдау білдірді. Бес жыл өткен соң, ол өмірі мен мансабына арналған «Әлеуметтік демократияны іздеу» атты еңбегін жариялады. Бұл кітапты академик Фрэнсис Абель, саясат стратегиясы бойынша сарапшы Джонатан Сас және журналист Люк Савиджпен бірлесіп жазды. Өмірінің соңына дейін ол Куинс университетінің Саясатты зерттеу мектебінде қызмет етті. Бродбент 2014 жылы марксистік тарихшы және саяси теоретик Еллен Мейксинс Вудқа үйленді. Ол саяси теоретик, социалистік тарихшы, бірнеше кітаптың авторы және үш онжылдық бойы Йорк университетінде профессор болып жұмыс істеді. Бродбент 2024 жылдың 11 қаңтарында 87 жасында дүние салды. 28 қаңтарда Оттавадағы Карлтон Доминион Чалмерс орталығында өткен мемлекеттік жерлеу рәсімі премьер-министр болмаған және ресми оппозицияның жетекшісі болмаған партия жетекшісі үшін өткізілген алғашқы канадалық мемлекеттік жерлеу рәсімі болды.
In November 2008, Broadbent and former Prime Minister Jean Chrétien came out of retirement to help to negotiate a formal coalition agreement between the Liberals and the New Democratic Party, which the Bloc Québécois would support. It was to replace the Conservative government led by Prime Minister Stephen Harper and would have been the first coalition government in Canada since World War I, when Robert Borden governed as a Unionist. The idea died after Michaëlle Jean, the Governor General of Canada, prorogued Parliament in December 2008 at Harper's request. Broadbent announced the creation of the Broadbent Institute on June 17, 2011, to explore social democratic policy and ideas. It provides a vehicle for social democratic and progressive academics, provides education, and trains activists. It is independent of the New Democratic Party. Three months later, he endorsed Brian Topp in his unsuccessful campaign during the 2012 leadership election. In 2017, Broadbent voiced his support for the campaign for the establishment of a United Nations Parliamentary Assembly, an organization that advocates for democratic reform in the United Nations, and the creation of a more accountable international political system. Five years later, he published Seeking Social Democracy, a detailed reflection on his life and career, co authored with academic Francis Abele, policy strategist Jonathan Sas, and journalist Luke Savage. Until his death, he was a fellow in the School of Policy Studies at Queen's University. Broadbent married the Marxist historian and political theorist Ellen Meiksins Wood, an old friend, in 2014. She was a political theorist and socialist historian, author of several books, and a professor at York University for three decades. Broadbent died on January 11, 2024, at the age of 87. His state funeral on January 28 at Carleton Dominion Chalmers Centre in Ottawa was the first Canadian state funeral for a party leader who was never prime minister nor leader of the official opposition.