Қос квазар: гравитациялық линза эффектісімен пайда болған екі суреттен тұратын квазар. 1979 ж. ашылған, алғашқы линзаланған объекті. Астрономия, ғарыш.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гравитациялық линзалы квазар
Gravitationally lensed quasar
Түйе квазар (Түйе QSO, Қос квазар, SBS 0957+561, TXS 0957+561, Q0957+561 немесе QSO 0957+561 A/B) 1979 жылы ашылды және гравитациялық линзалау арқылы алынған алғашқы анықталған нысан. Бұл 1919 жылғы жарық бұрылысының алғашқы байқалуымен шатастырылмауы керек. Бұл квазар, Жер мен квазардың арасында тікелей орналасқан YGKOW G1 галактикасының гравитациялық линзалауының нәтижесінде екі бейне ретінде көрінеді.
The Twin Quasar (also known as Twin QSO, Double Quasar, SBS 0957+561, TXS 0957+561, Q0957+561 or QSO 0957+561 A/B), was discovered in 1979 and was the first identified gravitationally lensed object, not to be confused with the first detection of light deflection in 1919. It is a quasar that appears as two images, a result from gravitational lensing caused by the galaxy YGKOW G1 that is located directly between Earth and the quasar.
Квазар
Қос квазар – бір квазар, оның көрінісі Жерге жақын орналасқан басқа галактиканың гравитациясымен бұрмаланады. Бұл гравитациялық линза эффектісі, жалпы салыстырмалылық теориясы сипаттағандай, жақын орналасқан галактиканың кеңістік-уақытты қисайтуының нәтижесі. Сөйтіп, бір квазар 6 доға секундқа бөлінген екі жеке кескін ретінде көрінеді. Екі кескіннің де шағылысқан шамасы 17-ге тең, А компоненті 16,7, ал В компоненті 16,5. Екі кескін арасында 417 ± 3 күндік уақыт айырмасы бар. Қос квазар қызыл жылжу z = 1,41 (8,7 миллиард жарық жылы) координатасында, ал линзалық галактика қызыл жылжу z = 0,355 (3,7 миллиард жарық жылы) координатасында орналасқан. 0,42×0,22 доға минуты көлеміндегі линзалық галактика, В кескінінің жанында, 1 доға секунд қашықтықта жатыр. Квазар, Үлкен Аю шоқжұлдызында NGC 3079-дан солтүстікке қарай 10 доға минутында орналасқан. Астрономиялық деректер қызметтері SIMBAD және NASA/IPAC Extragalactic Database (NED) осы жүйе үшін бірнеше басқа атауларды тізімдейді.
The Twin Quasar is a single quasar whose appearance is distorted by the gravity of another galaxy much closer to Earth along the same line of sight. This gravitational lensing effect is a result of the warping of space time by the nearby galaxy, as described by general relativity. The single quasar thus appears as two separate images, separated by 6 arcseconds. Both images have an apparent magnitude of 17, with the A component having 16.7 and the B component having 16.5. There is a 417 ± 3 day time lag between the two images. The Twin Quasar lies at redshift z = 1.41 (8.7 billion ly), while the lensing galaxy lies at redshift z = 0.355 (3.7 billion ly). The lensing galaxy with apparent dimension of 0.42×0.22 arcminutes lies almost in line with the B image, lying 1 arcsecond off. The quasar lies 10 arcminutes north of NGC 3079, in the constellation Ursa Major. The astronomical data services SIMBAD and NASA/IPAC Extragalactic Database (NED) list several other names for this system.
Линза
Линзалық галактика, YGKOW G1 (кейде G1 немесе Q0957+561 G1 деп аталады), галактикалар шоғырының ішінде орналасқан алып эллипстік (cD типі) галактика, және ол линзалық эффектіге де өз үлесін қосты.
The lensing galaxy, YGKOW G1 (sometimes called G1 or Q0957+561 G1), is a giant elliptical (type cD) lying within a cluster of galaxies that also contributed to the lensing.
Тарих
Квазарлар QSO 0957+561A/B 1979 жылдың басында Деннис Уолш, Роберт Карсвелл және Рей Вейман басқаратын америкалық-британдық команда, АҚШ-тың Аризона штатындағы Китт Пик Ұлттық обсерваториясындағы 2,1 м телескоптың көмегімен табылды. Команда екі квазардың бір-біріне ерекше жақын орналасқанын, сондай-ақ олардың қызыл жылжуы мен көрінетін жарық спектрінің өте ұқсас екенін анықтады. Олар «бұл квазарлар гравитациялық линзаның әсерінен пайда болған бір нысанның екі бейнесі болуы мүмкін» деген пікір білдірді. Екі квазар гравитациялық линзаның тікелей байқалатын алғашқы эффекттерінің бірі болды, бұл эффект 1936 жылы Альберт Эйнштейннің 1916 жылғы жалпы салыстырмалылық теориясының салдары ретінде сипатталған, бірақ Эйнштейн сол 1936 жылғы мақаласында «Әрине, бұл құбылысты тікелей байқауға ешқандай үміт жоқ» деп болжады. Сынаушылар радиотолқынды суреттерде екі квазардың сыртқы түріндегі айырмашылықты анықтады. 1979 жылдың ортасында Дэвид Робертс басқаратын команда, Нью-Мексико штатының Сокорро қаласының жанындағы Өте Үлкен Массивте (VLA) квазар А-дан шығатын релятивистік сәулелі шоқты тапты, бірақ квазар В-да оған сәйкес келетін ешқандай нәрсе болған жоқ. Бұған қоса, екі бейне арасындағы 6 доғалық секундтық қашықтық, квазар В-ның жанында анықталған G1 галактикасының гравитациялық әсерінен туындамаған. 1980 жылы Питер Дж. Янг және оның әріптестері G1 галактикасы галактикалар шоғырының бір бөлігі екенін анықтады, бұл гравитациялық бұрылысты күшейтеді және бейнелер арасындағы байқалған қашықтықты түсіндіруге мүмкіндік береді. Соңында, 1983 жылы Марк В. Горенштейн басқаратын команда, өте ұзын базалық интерферометрия (VLBI) әдісін қолдана отырып, А және В квазарларынан бірдей релятивистік сәулелі шоқтарды өте кішкентай масштабта байқады. Келесі, егжей-тегжейлі VLBI байқаулары, А бейнесіне қарағанда В бейнесінің күтілген (паритет инверсияланған) ұлғаюын көрсетті. Ірі масштабты радиосуреттер арасындағы айырмашылық, гравитациялық линзалау үшін қажетті ерекше геометриямен байланысты, бұл квазарға сәйкес келеді, бірақ VLA-да А бейнесінің жанында байқалған барлық кеңейтілген сәулелі шоқтар эмиссиясына емес. А және В квазарлары арасындағы шағын спектрлік айырмашылықтар, жарық жолдарындағы галактикааралық ортаның әртүрлі тығыздығымен түсіндірілуі мүмкін, бұл әртүрлі жойылуға әкеледі. 30 жылдық байқаулар квазардың А бейнесінің В бейнесіне қарағанда шамамен 14 ай ертерек Жерге жететінін көрсетті, нәтижесінде жол ұзындығының айырмашылығы 1,1 жарық жылына тең болды.
The quasars QSO 0957+561A/B were discovered in early 1979 by an Anglo American team around Dennis Walsh, Robert Carswell and Ray Weyman, with the aid of the 2.1 m Telescope at Kitt Peak National Observatory in Arizona, United States. The team noticed that the two quasars were unusually close to each other, and that their redshift and visible light spectrum were very similar to each other. They published their suggestion of "the possibility that they are two images of the same object formed by a gravitational lens". The Twin Quasar was one of the first directly observable effects of gravitational lensing, which was described in 1936 by Albert Einstein as a consequence of his 1916 general theory of relativity, though in that 1936 paper he also predicted "Of course, there is no hope of observing this phenomenon directly." Critics identified a difference in appearance between the two quasars in radio frequency images. In mid 1979, a team led by David Roberts at the Very Large Array (VLA) near Socorro, New Mexico, discovered a relativistic jet emerging from quasar A with no corresponding equivalent in quasar B. Furthermore, the distance between the two images, 6 arcseconds, was too great to have been produced by the gravitational effect of the galaxy G1, a galaxy identified near quasar B. In 1980, Peter J. Young and collaborators discovered that galaxy G1 is part of a galaxy cluster which increases the gravitational deflection and can explain the observed distance between the images. Finally, a team led by Marc V. Gorenstein observed essentially identical relativistic jets on very small scales from both A and B in 1983 using Very Long Baseline Interferometry (VLBI). Subsequent, more detailed VLBI observations demonstrated the expected (parity reversed) magnification of the image B jet with respect to image A jet. The difference between the large scale radio images is attributed to the special geometry needed for gravitational lensing, which is satisfied by the quasar but not by all of the extended jet emission seen by the VLA near image A. Slight spectral differences between quasar A and quasar B can be explained by different densities of the intergalactic medium in the light paths, resulting in differing extinction. 30 years of observation made it clear that image A of the quasar reaches earth about 14 months earlier than the corresponding image B, resulting in a difference of path length of 1.1 ly.
Мүмкін планета
1996 жылы Гарвард-Смитсонов астрофизика орталығында Руди Э. Шильд басқарған команда бір суреттің жарық қисығындағы ерекше өзгерісті анықтады, олар бұл өзгерісті линзалық галактикадағы шамамен үш Жер массасына тең планетаның әсерінен туындады деп болжады. Бұл болжамды дәлелдеу мүмкін емес, себебі оны ашуға себеп болған кездейсоқ сәйкестік ешқашан қайталанбас. Алайда, егер бұл расталса, онда бұл 4 миллиард жарық жылы қашықтықтағы ең алыс планета болар еді.
In 1996, a team at Harvard Smithsonian Center for Astrophysics led by Rudy E. Schild discovered an anomalous fluctuation in one image's light curve, which they speculated was caused by a planet approximately three Earth masses in size within the lensing galaxy. This conjecture cannot be proven because the chance alignment that led to its discovery will never happen again. If it could be confirmed, however, it would make it the most distant known planet, 4 billion ly away.
Мәңгілік құлаушы магнитосфералық объектінің кандидаты
2006 жылы Р. Э. Шильд Q0957+561 квазарының ортасындағы аккрециялық объектінің, барлық квазарлар үшін қабылданғандай, супермассивті қара тесік емес, мәңгі құлап жатқан магнитосфералық объект екенін ұсынды. Гарвард-Смитсонов астрофизика орталығындағы Шильдтің тобы "осы квазардың динамикасы ішкі тұрғыдан орталық, айналатын супермассивті, тығыз объектіге бекітілген магнит өрісімен анықталатын сияқты" деді (Р. Э. Шильд).
In 2006, R. E. Schild suggested that the accreting object at the heart of Q0957+561 is not a supermassive black hole, as is generally believed for all quasars, but a magnetospheric eternally collapsing object. Schild's team at the Harvard Smithsonian Center for Astrophysics asserted that "this quasar appears to be dynamically dominated by a magnetic field internally anchored to its central, rotating supermassive compact object" (R. E. Schild).