Кіріспе
Пласенсия (plaˈsenθja) – Батыс Испанияның Экстремадура провинциясындағы Касерес провинциясындағы қабырғамен қоршалған базар қаласы. 2013 жылғы мәлімет бойынша, халқы 41 047 адамды құрайды. Жерте өзенінің жағасында орналасқан Пласенсияның тарихи ауданы қаланың Күміс жол (Ruta de la Plata) бойындағы стратегиялық орналасуының нәтижесінде қалыптасқан. 15 ғасырдан бері аймақтың ақсүйектері Пласенсияға қоныс аударып, қаланың қазіргі келбетін қалыптастырды.
Plasencia (plaˈsenθja) is a walled market city in the province of Cáceres, Extremadura, Western Spain. as of 2013, it has a population of 41,047. Situated on the bank of the Jerte River, Plasencia has a historic quarter that is a consequence of the city's strategic location along the Silver Route, or Ruta de la Plata. Since the 15th century, the noblemen of the region began to move to Plasencia, defining its current appearance.
Антикалық және орта ғасырлар
Пласенсия 1186 жылы ғана құрылған болса да, Бокике үңгірінен табылған керамикалық бұйымдар осы аумақта одан бұрын да адамдар қоныстанғанын көрсетеді. Паскуал Мадостың сөздігінде бұл ежелгі аймақ, Амброз немесе Амбрасия деп аталған, Пласенсия аталуына дейін Амброзия деп белгіленген. Қала құрылған жылы Кастилияның Альфонсо VIII оған тәуелсіздік берді және Пласенсия діни округі құрылды. Қаланың алғашқы ұраны – Ut placeat Deo et Hominibus, «Құдайға да, адамдарға да ұнамды болу» деген мағынаны білдіреді. Құрылғанына он жыл өткен соң, Пласенсияны 12-шы ғасырдың көп бөлігінде Иберия түбегіне үстемдік еткен марокколық бербер мұсылман әулеті – Альмохад халифаты басып алды. Бірақ сол күні король Альфонсо VIII әскерімен қаланы қайта басып алды. 13-шы ғасырдың соңында Пласенсия хартасы жасалды, ол христиан, мұсылман және еврей халқына қалада бейбіт бірлікте өмір сүруге мүмкіндік берді. Осы харта Пласенсияда еврей қауымының құрылуына ықпал етті, ол сол кезде Экстремадурадағы ең ірі еврей қауымына айналып, айтарлықтай экономикалық күшке ие болды. 1346 жылдың 11 қаңтарында Кастилияның Альфонсо XI қалада жергілікті басқарудың регенттік жүйесін орнатып, бекітті. 15-шы ғасыр Пласенсия тарихында маңызды кезең болды, себебі осы кезде феодалдық билік құрылды. 1442 жылы Кастилия королі Хуан II қаланы Зуньига әулетіне сыйлады, соның салдарынан Кастилия Кортесінде дауыс беру құқығы жойылды. 1446 жылы епископтың тілегі бойынша Экстремадурадағы алғашқы университет Пласенсияда ашылды. Осының нәтижесінде университетте оқуға шамасы жететін айналасындағы аудандардың барлық халқы Пласенсияға көшіп келді. 15-шы ғасырдың екінші жартысында Пласенсия соғысқа қатысты оқиғаларға тартылды. Кастилияның Энрике IV-і Пласенсия графы осы корольдің ағаш мүсінінен қылышын ұрлағаннан кейін, таққа талапкер Альфонсоның пайдасына тақтан түсірілді, бұл оның қылышсыз билігі жоқ екенін білдірді. Кейінірек 15-шы ғасырда Жоанна ла Белтранея мен Португалияның Афонсу V үйленді, бұл бұрынғы королеваны Португалия королевасы етіп, сонымен қатар Кастилия тағына талапкер етті. 1488 жылы герцог қайтыс болды, оның орнына немересі Альваро де Зунига и Перес де Гусман келді. Ақсүйектер осы мүмкіндікті пайдаланып, Зуньига әулетіне қарсы көтеріліс ұйымдастырып, Пласенсияға сыйлық ретінде берілгенге дейін олардың билігін қайтаруға тырысты. Католик монархтары Фердинанд пен Изабелла оларды қолдады, нәтижесінде көтеріліс сәтті аяқталды. Фердинанд өмірінің соңына дейін Пласенсияның бостандығы мен харталарын қорғауға ант берді.
Қазіргі заман
Американы жаулап алуда да Пласенсияның белгілі бір маңызы болды. Дәрігерлер бұл жерді Фердинанд патшаға оның патшалығындағы ең денсаулыққа пайдалы жер және резиденциясын орнатуға лайықты жер деп ұсынды. Патша 1515 жылы мұнда көшіп келді және Гваделупеге жол тартқанда Мадригалехода қаза тапты. 1573 жылы Пласенсия епископы Педро Понсе де Леон өзінің кітапханасының маңызды бөлігін Эль-Эскориал монастырына сыйлады, ал он жыл өткен соң тағы бір епископ 10 мыңнан астам томдық 3880-нен астам еңбекті қамтитын кітапхана құрды. 1502 жылы Кастилияның алғашқы 18 провинциясы құрылғанда, олар Кортестегі дауыс беру нәтижесіне сәйкес бекітілді. Экстремадурада дауыс беру құқығына ие қалалар болған жоқ, себебі олардың көпшілігі Саламанканың меншігінде болды. Сондықтан Пласенсия тұрғындары бұрынғы құқықтарын сатып алуға бекінді және Алькантара, Бадахос, Касерес, Мерида және Трухильо сияқты басқа маңызды қалалардан көмек сұрады. Осы оқиға Экстремадура провинциясының құрылуына әкелді.
Қазіргі заман
Жарым арал соғысы кезінде Пласенсия француз әскерлері үшін стратегиялық маңызға ие болды. 1808 жылдың маусым айында көтерілістер болды, олар кейіннен француз азаматтарын өлтіру және линчтеу арқылы аяқталды. Біраз уақыттан кейін Пласенсия тұрғындары өздерінің мүдделерін қорғау үшін жергілікті әскери хунта құрды, алайда қала жаулап алынып, Малпартида сияқты ауылдар өртеліп тасталды. Француз әскері Пласенсияны 12 рет күшпен басып алды, көптеген ғимараттар қиратылды, ал тұрғындар да азапталып, өлтірілді. Ескі тәртіп жойылғаннан кейін Экстремадура екі провинцияға бөлінді: Касерес және Бадахос. Пласенсия Касереспен провинцияның астанасы қай қала болуы керек деген мәселеде дауласты, халық санының көптігін, байлығын және епископ сарайының болуын дәлелдеді. Бұл артықшылықтарға қарамастан, басқа факторлар маңыздырақ деп есептелді және Касерес провинцияның астанасы болып таңдалды. Жаңару дәуірі Пласенсия үшін революциялық кезең болды, себебі қала экономикасы мен қоғамына әсер ететін көптеген реформаларға куә болды. Алғаш рет қалаға ауыз су желісі, қоғамдық жарықтандыру және жақсартылған кәріз жүйесі келді. Сонымен қатар, теміржол станциясының салынуының арқасында аграрлық экономика өнеркәсіптік экономикаға айналды. Бұл кезеңдегі қызықты факт ретінде, суретші Хоакин Соролла 1917 жылы "El mercado" картинасында қаланы бейнеледі, онда Ерте өзенінен қаланың көрінісін көруге болады. Испания азамат соғысы кезінде Франсиско Франко басқарған 1936 жылғы әскери көтеріліс Пласенсияны жылдам басып алды. Подполковник Хосе Пуэнте қаланы оңай бақылауға алды, нәтижесінде республикалық тұтқындар қаланың ең танымал саябақтарының бірі – "Пайнс" саябағын салуға мәжбүр болды. 20 ғасырдың соңы Пласенсия мен оның дамуы үшін ерекше кезең болды; соңғы 60 жылда халық саны үш есеге өсті, және осы кезеңде Virgen del Pueto ауруханасы, Пласенсия су қоймасы, муниципалдық спорт орталығы және көптеген пайдалы жолдар сияқты көптеген қоғамдық құрылыстар салынды. Сонымен қатар, қазіргі университет кампусында бірнеше мамандықтар бойынша білім алуға болады.