Кіріспе

Зор галактикалық жіпше

Ұлы қабырға (сондай-ақ Кома қабырғасы деп аталады), кейде нақтырақ айтқанда CfA2 Ұлы қабырғасы деп аталады, – зор галактикалық жіпше. Бұл байқалатын ғаламдағы ең ірі белгілі суперқұрылымдардың бірі. Бұл құрылымды шамамен 1989 жылы Маргарет Дж. Геллер және Джон Хукра басқарыған америкалық астрономдар тобы Гарвард және Смитсондан астрофизика орталығының (CfA) екінші CfA қызыл жылжу зерттеуінен жиналған деректерді талдау барысында тапқан.

Сипаттамалары

"Ұлы" термині оны стандартты галактика қабырғаларынан одан да ірі тип ретінде ажырату үшін қосылды. CfA2 Ұлы қабырғасының өлшемдері қолданылған мәліметтер мен дереккөздерге байланысты 500 миллион немесе 750 миллион жарық жылына жетеді. Оның ені 200 миллион жарық жылы, ал қалыңдығы шамамен 16 миллион жарық жылы. Оның Жерге ең жақын нүктесі 300 миллион жарық жылы, ал ең алыс нүктесі 550 миллион жарық жылы қашықтықта. Ол Геркулес, Кома және Лео деген үш алып галактикалардың топтарынан тұрады. CfA2 Ұлы қабырғасына Кома жіпшесі де кіреді.

Құралымдары

Оны 1989 жылы Маргарет Геллер мен Джон Хукра CfA Redshift Survey зерттеу деректері негізінде тапты. Жер орналасқан Самағұр галактикасының жазықтығындағы жарық сіңіруіне байланысты қабырға нешеге дейін созылатыны белгісіз. Самағұрдың газы мен шаңы (Байқау аймағы деп аталады) астрономдардың көруін қиындатады және қазірге дейін қабырға аяқталады ма әлде одан да әрі жалғасады ма, анықтау мүмкін болмады. Әлемнің эволюциясының қалыпты моделінде, Ұлы Қабырға сияқты құрылымдар қара материяның желілі тізбектері бойымен қалыптасады. Осы қара материяның ғалам құрылымын ең ірі масштабта анықтайтыны саналады. Қара материя бариондық материяны гравитациялық тартым күшімен өзіне тартады, ал астрономдар осы "қалыпты" материядан супергалактикалық шоғырлардың ұзын, жұқа қабырғаларының қалыптасқанын байқайды.