Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калифорния штатындағы Канал аралдарының аралы, Санта-Барбарадан тысқары орналасқан арал.
Island of the Channel Islands in California, United States
the island off Santa Barbara
Санта-Роза аралы (испан тілінде: Isla de Santa Rosa; Чумаш тілінде: Wi'ma) – Калифорнияның Канал аралдарының екінші ең ірі аралы, ауданы 53,195 акр (215,27 км² немесе 83,118 шаршы миль). Санта-Роза Санта-Барбара округіндегі Санта-Барбара, Калифорния жағалауынан шамамен 26 миль (42 км) қашықтықта орналасқан және Канал аралдары ұлттық паркінің құрамына кіреді. Еуропалықтар келген кезде Чумаш халқы Канал аралдарында өмір сүрген. 1959 жылы аралда 13,000 жыл бұрынғы Арлингтон-Спрингс адамының қалдықтары табылды, бұл Америкадағы ең көне адам қалдықтары болуы мүмкін. Санта-Роза аралында Торрей қарағайының сирек түрі өседі, бұл қарағай түрі әлемде тек екі жерде ғана кездеседі.
Santa Rosa Island (Spanish: Isla de Santa Rosa; Chumash: Wi'ma) is the second largest of the Channel Islands of California at 53,195 acres (215.27 km2 or 83.118 sq mi). Santa Rosa is located about 26 mile (42 km) off the coast of Santa Barbara, California in Santa Barbara County and is part of Channel Islands National Park. The Chumash, a Native American people lived on the Channel Islands at the time of European contact. The remains of a 13,000 year old Arlington Springs Man, possibly the oldest human remains in the Americas, were discovered on the island in 1959. Santa Rosa Island is home to the rare Torrey Pine, a species of pine tree that exists only in two locations around the world.
География
Жер бедері дөңгелек төбелерден, терең шатқалдардан және жағалау лагунасынан тұрады. Ең биік нүктесі – Вейл шыңы, 1589 фут (484 метр) биіктікте. Соңғы мұз дәуірінде төрт солтүстік Канал аралдары, Санта-Роза аралы да оның ішінде, бірігіп, жағалаудан бес шақырым (8 км) қашықтықта орналасқан Санта-Розае деген бір ғана аралды құрады.
The terrain consists of rolling hills, deep canyons, and a coastal lagoon. Highest peak is Vail Peak, at 1589 feet (484 m). During the last ice age, the four northern Channel Islands, including Santa Rosa Island, were conjoined into Santa Rosae, a single island that was only five miles (8 km) off the coast.
Ерте тарих
Чумаш тайпасының ата-бабалары Санта-Роза аралында мыңдаған жылдар бойы өмір сүрді, жағалау мен ішкі аймақтарда көптеген ауылдарды құрды. Жақында жүргізілген зерттеулер 12 000 жыл бұрын аралда теңіз жағалауындағы палео-халықтардың болғанын растады. Чумаш халқы құмды жағалауға толқындармен келген ағаштарды "вимал" деп атаған. Олар осы ағаштардан томоль (тақтайдан жасалған қайықтар) жасаған. Хуан Родригес Кабрильоның экипажы оның қайтысынан кейін аралға келіп, үш Чумаш ауылын тапты, онда барлығы 40-50 адам тұрған. Олар өз аралын "Вима" деп атаған, бірақ Джордж Ванкувер 1792 жылғы картасында оны "Санта-Роза" деп көрсеткен. Ол бұл атаудың испандық картада да болғанын хабарлаған. 1822 жылы францискан миссионерлері көптеген адамды дінге өту рәсімінен өткізді, ал 1820-жылдардың соңына қарай көпшілігі Санта-Барбара және Сан-Буэнавентура миссияларына көшірілді. Алайда, бұл жер гранты Мануэла Каррильо де Джонс пен Франсиска Каррильо де Томпсонға 1871 жылға дейін ресімделмеген, бірақ 1856 жылы аудандық сот мүліктің толық құқығын растады. Содан кейін 1857 жылы Томпсон-Джонс серіктестігі тарап бастады. 1870 жылға қарай Мор ағайындары – Томас Уоллес (Т.У.), Александр (А.П.) және Генри барлық үлестерді сатып алды, ал А.П. мен Генри аралдың бірлескен иелеріне айналды. Олар аралды ірі қой шаруашылығына айналдырып, штаб-пәтерін Бечерс шығанағында орналастырды.
The ancestors of the Chumash Indians lived on Santa Rosa for many thousands of years, establishing numerous village sites along the coast and in the interior. Recent research has documented the presence of maritime Paleocoastal peoples on the island at least 12,000 years ago. The Chumash called the driftwood that washed up on the sandy beaches by the channel currents wimal. The logs were used to build tomols (plank canoes). Juan Rodriguez Cabrillo's crew visited the island after his death, and found three Chumash villages, containing a total of 40 50 people. They called their island Wima, but George Vancouver listed it as Santa Rosa on his 1792 chart. He reported that this name appeared on a Spanish chart in his possession. Franciscan missionaries baptized a large number in 1822 and most were removed to their Mission Santa Barbara and Mission San Buenaventura by the late 1820s. but the grant was not patented to Manuela Carrillo de Jones and Francisca Carrillo de Thompson until 1871, though a district court confirmed clear title in 1856. Then, the Thompson Jones partnership started to come apart in 1857. By 1870, the More brothers, consisting of Thomas Wallace (T. W.), Alexander (A. P.), and Henry had bought out all of the interests, and A. P. and Henry became joint owners of the island. They transformed the island into a large sheep ranch, with headquarters at Bechers Bay.
Ұлттық парк
1980 жылы Санта-Роза аралы Ченнел-Айлендс ұлттық паркінің құрамына енгізілді, бірақ Vail & Vickers компаниясы бұған қарсылық танытты. Кейіннен олар заңнамаға өздерінің жерін сатып алу Ченнел-Айлендс ұлттық паркі үшін ең маңызды міндет болуын талап етуге сәтті әрекет етті. Vail & Vickers 1986 жылы аралды шамамен 30 миллион долларға сатты. Содан кейін Ұлттық парктер қызметі бес жылға жаңаланатын арнайы пайдалануға рұқсаттар берді. 1996 жылы сот процесіне ұшырау қаупінен туындаған келісімде барлық аң ауру және мал өсіру тоқтатылды, нәтижесінде 1998 жылға дейін тек бір бұқа қалды. Vail компаниясының 25 жылдық пайдалану және жерді иелену келісімі 2011 жылдың желтоқсанында аяқталды. Бұл заң Президент Джордж У. Буш тарапынан да қол қойылды.
In 1980, Santa Rosa Island was included within Channel Islands National Park over the objections of Vail & Vickers, which then successfully lobbied to have the legislation stipulate that purchase of their land would be the highest priority of the Channel Islands National Park. Vail & Vickers sold the island in 1986 for nearly $30 million. Subsequently, the National Park Service issued a series of five year renewable special use permits. Threatened lawsuits in 1996 resulted in a settlement agreement, which included the end of all hunting and ranching operations, such that only one steer remained by 1998. Vail's 25 year use and occupancy agreement ended in December 2011. also signed into law by President George W. Bush.
Іс-шаралар
Санта-Роза аралында демалысқа арналған іс-шараларға каякинг, кемпинг және жаяу серуендер кіреді. Жеке қайық чартері компаниясы жыл бойы аралға бірнеше саяхат ұсынады, ал кемпингке орналасу үшін брондауды Калифорния штатының Вентура қаласындағы Channel Islands Ұлттық паркі кеңселері арқылы жасауға болады. Жаяу серуендеушілер мен кемпингке баратындар үшін Камарилло әуежайынан Санта-Роза аралына жыл бойы чартерлік рейстер бар.
Recreational activities on Santa Rosa Island include kayaking, camping and hiking. A private boat charter company offers a number of trips to the island year round, and camping reservations can be made through Channel Islands National Park offices in Ventura, California. A year round charter flight service is available from Camarillo Airport for hikers and campers to Santa Rosa Island.
CSUCI ғылыми-зерттеу станциясы
2012 жылдың қарашасында Ұлттық парктер қызметі (NPS) Калифорния мемлекеттік университетінің (CSUCI) Санта-Роза аралында далалық зерттеу стансасын іске қосуға рұқсат берді. CSUCI Санта-Роза аралы зерттеу стансасының (SRIRS) миссиясы – «ұзақ мерзімді зерттеулер, зерттеулерге негізделген білім беру және халыққа тарату арқылы табиғи және мәдени ресурстарымыз туралы ғылымдар аралық білімді және оларды қорғауды ынталандыру және дамыту, сондай-ақ өзгеріп жатқан табиғи және адамзат ландшафттарына белсенді, тиімді және табысты түрде жауап беру».
In November 2012 the National Park Service (NPS) issued a permit to California State University, Channel Islands (CSUCI) to operate a field research station on Santa Rosa Island. The mission of the CSUCI Santa Rosa Island Research Station (SRIRS) is "to encourage and advance the interdisciplinary knowledge and stewardship of our natural and cultural resources through long term research, inquiry based education, and public outreach. ( ) (and) to react energetically, adeptly, and successfully to our changing natural and human landscapes."
Экология және климат
Торрей қарағайының (Pinus torreyana var. insularis) бір түрі аралда өседі. Бұл жойылу қаупі төнген түрдің саны шамамен 1000 ағашқа бағаланады. Арал емені (Quercus tomentella) аралға тән. Ұша алмайтын қаздар, алып егеуқұйрықтар және пигмей мамонттар жойылып кеткен, ал арал түлкісі, жоталы скунк және мунчкин дудлея (Dudleya gnoma) (аралдағы алты эндемикалық өсімдік түрінің бірі) әлі де тіршілік етеді. Арал Хоффман тасгүлінің (Hoffman's rockcress) белгілі үш популяциясының біріне мекендейді. Оны қоршаған сулар ірі теңіз сүтқоректілері мен теңіз құстарын азықтандыратын теңіз жануарларының құнды өсіру ортасы болып табылады. 15 футтан асатын ересек акулалардың арасында үлкен ақ акулалар (great white sharks) Солтүстік Канал аралдарында (әсіресе Сан-Мигель және Санта-Розада) жиі кездеседі және теңіз сүтқоректілерінің көптігімен қоректенеді. Ақ акулалар болуы мүмкін мөрлер колонияларының жанында жалғыз жүзуге немесе суға түсуге кеңес берілмейді. 2007 жылы ашылған және 2009 жылы Керри Кнудсен сипаттаған сирек кездесетін эндемикалық лишайник Caloplaca obamae АҚШ президенті Барак Обаманың құрметіне арналған. Санта-Роза аралында жылы жазғы Жерорта теңізі климаты (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Csb) басым.
A variety of the Torrey pine (Pinus torreyana var. insularis) grows on the island. The population of this endangered species is estimated at approximately 1000 trees. The island oak (Quercus tomentella) is native to the island. Flightless geese, giant mice and pygmy mammoths are extinct, while the island fox, spotted skunk, and munchkin dudleya (Dudleya gnoma) (one of the six endemic plant species on the island) still live there. The island is home to one of only three known populations of Hoffman's rockcress. Its surrounding waters serve as an invaluable nursery for the sea life that feeds larger marine mammals and seabirds. Great white sharks, including some adults over 15 feet in length, are fairly common in the northern Channel Islands (especially San Miguel and Santa Rosa) and feed on the abundant marine mammals. It is unwise to swim or dive alone near seal colonies where white sharks may be present. The rare endemic lichen Caloplaca obamae, discovered in 2007 and described by Kerry Knudsen in 2009, commemorates United States President Barack Obama. Santa Rosa Island has a warm summer Mediterranean climate (Csb in the Köppen climate classification).
Археология
Бұл аралда шамамен 13 000 жыл бұрын жойылып кеткен пигмей мамонттарының (Mammuthus exilis) қалдықтары қазылған. Санта-Барбара табиғи тарих мұражайының археологы Фил Орр Санта-Роза аралының тарих алды дәуірін зерттеуді бастады. Мұнда 25 жылдық далалық зерттеулер жүргізгеннен кейін, ол 1968 жылы өз жұмысының нәтижелерін жариялады. 1959 жылы Орр аралда 13 000 жыл бұрынғы Арлингтон-Спрингс адамының қалдықтарын тапты, бұл Америкадағы ең сенімді анықталған ең көне адам қалдықтары. Қалдықтар қазіргі жер бетінен 37 фут тереңдікте орналасқан арықтан табылды. Олар мұқият сақталды және 1987 жылы радиокөміртекпен мерзімдеу әдістері жақсарған кезде, ғалымдар Дон Моррис және Джон Джонсон оларды талдады. 13 000 жыл бұрын табылған орын сол кездегі жағалаудан бірнеше шақырым ішкі жағындағы аралдық жер болған.
The remains of pygmy mammoths (Mammuthus exilis), which appear to have gone extinct about 13,000 years ago, have been excavated on the island. Archaeologist Phil Orr of the Santa Barbara Museum of Natural History was the founder of research on the prehistory of Santa Rosa Island. After conducting 25 years of field research here, he published the results of his work in 1968. In 1959, Orr discovered the remains of 13,000 year old Arlington Springs Man, the oldest reliably dated human remains in the Americas, on the island. The remains were found in an arroyo 37 feet below the existing ground surface. They were carefully preserved, and were finally analyzed in 1987, when radiocarbon dating methods were improved, by scientists Don Morris and John Johnson. Back 13,000 years ago, the site of the discovery would have been an interior island location, several miles from where the coast then existed.