Кіріспе

Италиядағы Сардиния аралындағы Таволара – Италиядағы Сардинияның солтүстік-шығыс жағалауындағы шағын арал. Аралдың ұзындығы мен ені – әктас, шеттерінен басқа бөліктері тік жартастардан тұрады. Оның ең биік нүктесі – Монте-Канноне, теңіз деңгейінен биік. Аралдың екі шетінде де шығанақтар мен жағажайлар бар: солтүстік-шығысында – Спалматоре ди Фуори, оңтүстік-батысында – Спалматоре ди Терра. Қазіргі уақытта аралда тек бірнеше отбасы тұрады, кішкентай зират және жазғы мейрамхана бар. Аралдың төңірегіндегі сулар сүңгуге танымал орын. Ең жақын ірі қала – Олбия, ал шағын балықшылар ауылы Порто-Сан-Паоло – тар бұғаздың ар жағында орналасқан. Жақын маңда Молара және Моларото аралдары бар. 1962 жылы аралдың шығыс жартысында НАТО радиогиониометриялық станциясы салынғанда, арал халқының көп бөлігі көшірілді. Станцияның антенналарын алыстан көруге болады, ал аралдың бүкіл жартысы әскери қызметкерлерге ғана арналған. Таволара сонымен қатар 20,27 кГц және 20,76 кГц жиіліктерінде жұмыс істейтін және су асты кемелеріне хабар жіберу үшін қолданылатын ICV VLF (төмен жиілікті) таратушының орналасқан жері. Оны дыбыс картасының кіреберісіндегі катушкалы антеннасы бар компьютерлер және FFT (жылдам Фурье түрлендіруі) талдау бағдарламалық жасақтамасы арқылы қабылдауға болады (бірақ кодтау мүмкін емес). Арал және оны қоршаған сулар 1997 жылы құрылған Таволара және Пунта Кода Кавалло теңіз қорығының құрамына кіреді. Қорықтағы экологиялық шаралар аймақты туризм үшін пайдалануға қосымша шектеулер қойды. Аралдың жағалауындағы табиғи тас бағана адам кейпін еске түсіреді және «Тас күзетші» немесе «Папаның тасы» деп аталады. Басқа тас құрылымдарына «Улисс доғасы» (табиғи арка) және «Гротта дель Папа» (теңізден қолжетімді үңгір, неолиттік үңгір суреттері бар) кіреді.

Флора мен фауна

Сирек кездесетін тікенді қызылбас (Centaurea horrida) түрі тек Таволараға және Сардинияның солтүстік жағалауындағы бірнеше шеткі аймақтарға ғана тән. Франческо Четти өзінің "Сардинияның табиғи тарихы" (1774) еңбегінде Таволарада ірі егеуқұйрықтар мекендегенін жазған, бірақ бұл, әдетте, Сардиния пикасы – эндемикалық қоянтекшелердің бір түрі, сол кезде Сардинияның негізгі бөлігінде жойылып кеткен. XVIII ғасырда Сардиния халықтық әңгімелерінде Таволараның жабайы ешкілерінің алтын тістері болғаны айтылған. НАТО базасы салынған кезде ешкілер Сардинияға көшірілді, қазір аралда ешкі жоқ. Қауіпті түрге жататын монах тынысы 1960 жылдарға дейін осында көбейген. Бұрын өркенді омар өнеркәсібіне ие болған Таволара қазір әртүрлі су астында жүзушілерді қызықтырады, олар мұнда кораллдарды, губкаларды, теңіз анемондары мен бөтелке мұрынды дельфиндерді, сондай-ақ сирек кездесетін алып моллюскі – Pinna nobilis-тің бірнеше данасын көруге келеді, оның жіпшелері бұрын патшалық киімдер үшін теңіз жібегін жасауға қолданылған.

Тарих

Бұл арал ежелгі заманда Гермея деп аталатын. Дәстүр бойынша, Папа Святой Понтиан 235 жылы тақтан бас тартып, жер аударылғаннан кейін Таволарада қайтыс болды. Бұл арал бұрын Толар деп аталған болуы мүмкін, оны 848-849 жылдары кейбір араб кемелері жақын маңдағы жағалауларға шабуыл жасау үшін база ретінде пайдаланған. Жоахим Мурат 1815 жылы Неаполь Корольдігін қайтаруға тырысқанда Таволараға келді. Сол кезде аралда адам тұрмаған. 1836 жылы Сардиния королі Карл Альберт Таволараның ойдан шығарылған патшалығын Бертолеони отбасына сыйлады. Италия біріккеннен кейін "Паоло патша" Италиядан мойындау іздеуге белсенді түрде тырысты. Оның "билеу" кезінде 1868 жылы Италия үкіметі аралдың солтүстік-шығыс жағында маяк салуды бастады. Оның бір мүшесі, "Паоло I" қабірі аралдағы зиратта, үстіне тәж қойылған.

Танымал мәдениетте

Таволара – 1902 жылы Гарвардтың «Филиппин патшайымы» комик операсындағы адамжемісші патша билеген, Филиппин аралдарындағы ойдан шығарылған аралдың аты.