Кіріспе

АҚШ-тың USS Trepang (SSN 674) – Sturgeon класындағы шабуылдауға арналған атомдық суасты қайығы. Бұл, АҚШ Әскери-теңіз күштері тарихында трепанг, яғни Holothuroidea деп аталатын, ұзын, қатаң және бұлшық денелі теңіз жануарының құрметіне аталған екінші кеме.

Құрылыс және іске қосу

"Трепанг" кемесін салуға арналған келісім-шарт 1966 жылғы 15 шілдеде Коннектикут штатының Гротон қаласындағы "General Dynamics Corporation" компаниясының "Electric Boat" бөлімшесіне тапсырылды. Оның қазығы 1967 жылғы 28 қазанда салынды. Кеме 1969 жылғы 27 қыркүйекте АҚШ Қорғаныс министрі Мелвин Р. Лэрдтің әйелі Мелвин Р. Лэрдтың қолдауымен суға түсірілді және 1970 жылғы 14 тамызда қолданысқа енгізілді.

1970-1971 жылдар

1971 жылдың басында үй портынан, Коннектикут штатының Нью-Лондонынан жергілікті операцияларды аяқтағаннан кейін, "Трепанг" Арктикаға жол тартты. 1971 жылдың 22 ақпанынан 22 наурызына дейін ол полярлық мұздың астында жұмыс істеді, қару-жарақ жүйелері үшін деректер жинау мақсатында кең ауқымды сынақтар өткізді, сондай-ақ мұздың қозғалысы, құрамы және геологиялық тарихына қатысты ғылыми зерттеулер жүргізді. Шотландияның Фаслейн портына соққаннан кейін Нью-Лондонға оралған "Трепанг" жақын арада Кариб теңізінің жылы аймақтарына аттанды. 1971 жылдың 22 сәуірінде Нью-Лондоннан шығып, кейіннен АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Кройдағы Фредериксстед портына қару-жарақ жүйелерін қабылдау және бағалау сынақтарын жүргізу үшін келді. Жаңа Англия суларына қайта оралғаннан кейін, "Трепанг" тағы да қосымша сынақтар үшін оңтүстікке бет бұрды. 1971 жылдың қараша айында ол Солтүстік Атлант мұхитында тәуелсіз операцияларды жүргізу үшін жөнелтілді.

1972 жыл

1972 жылдың 5 ақпанында Нью-Лондонға оралғаннан кейін, "Трепанг" кемесі әдеттегі жағдай бойынша ұзақ мерзімді міндеттен кейінгі техникалық қызмет көрсету мен күтімге, сондай-ақ жергілікті операциялық аймақтарда шабуылдық суасты кемелерінің жаттығуларына және жабдықтарын жақсартуға түсті. 1972 жылдың 24 шілдесінен 25 қыркүйегіне дейін Солтүстік Атлантикада екінші ұзақ сапар жасады, содан кейін Канаданың Нова-Шотландия провинциясындағы Галифакс арқылы Нью-Лондонға қайтып келді. 1972 жылдың қалған бөлігінде АҚШ-тың шығыс жағалауында, Нью-Лондон мен Флорида штатының Форт-Лодердейл қалалары арасында қызмет етті.

1973 жыл

Мейн штатының Киттери қаласындағы Портсмут теңіз кеме құрылыс зауытында төрт апталық құрғақ док кезеңінен кейін, «Трепанг» 1973 жылғы операцияларын бастады, содан кейін Флорида жағалауында қару-жарақ сынақтары үшін оңтүстікке бет бұрды. 1973 жылдың 22 сәуірінде төрт апталық техникалық қызмет көрсету кезеңін аяқтағаннан кейін, Нью-Лондонға оралуға дейін ядролық техникалық біліктілік тексеруін өткізді. 1973 жылдың 8 маусымында «Трепанг» Нью-Лондоннан АҚШ-тың Алтыншы флотымен Жерорта теңізінде алты айлық міндеттерді орындау үшін шықты. 1973 жылдың қазан айында Орта Шығыстағы Йом Киппур соғысы салдарынан күшейген шиеленіс кезінде Алтыншы флотпен бірнеше арнайы операцияларға қатысты. 1973 жылдың қараша айының соңында жөндеу жұмыстары мен міндеттен кейінгі штаттық демалыс үшін Нью-Лондонға оралды.

1974 жыл

Трепанг 1974 жылдың 15 ақпанында арнайы операцияға шықты, ол 1974 жылдың 9 сәуіріне дейін жалғасты. Одан кейін ол Нью-Лондонға аттанғанша Шотландиядағы Холи-Лохта үш күн болды. 1974 жылдың 1 қазанында Портсмут, Нью-Гэмпшир жаңа базасы болғанда, ол АҚШ-тың шығыс жағалауында жергілікті операциялар мен оқуларды жалғастырды. 1974 жылдың қалған бөлігін ол жылдық күрделі жөндеу үшін құрғақ докта өткізді.

1975 жыл

1975 жылы наурыз айында "Трепанг" 10-шы су асты кемелер эскадрильясына бекітілді. 1975 жылдың сәуірінен тамызына дейін кемеде толық жөндеу жұмыстары жүргізіліп, экипажға оқыту және қайта сертификаттау шаралары салынды. 1975 жылдың қазан айының соңында теңіз сынақтарынан өткеннен кейін, "Трепанг" 7 қарашада Фултон су асты кемесінің жанында қарқынды жөндеуден кейінгі күтім жұмыстарын жүргізу үшін Нью-Лондонға қайта оралды. 1975 жылдың 1 желтоқсанында Нью-Лондоннан шыққан "Трепанг", Пуэрто-Рикодағы Рузвельт Роудс әскери-теңіз базасында жөндеуден кейінгі қару жүйелерін қабылдау сынақтарын өткізді, содан кейін АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Круаның Фредериксстед жағалауында бес күндік акустикалық сынақтардан өтті. 17 желтоқсанда Сент-Круадан шығып, 22 желтоқсанда Нью-Лондонға оралды.

1976 жыл

1976 жылдың басында «Трепанг» ұзақ саяхатқа дайындық жұмыстарын жүргізді. 1976 жылдың маусымынан қарашасына дейін Жерорта теңізінде 6-шы флот құрамында қызмет етті. Саяхатын аяқтағаннан кейін «Трепанг» Нью-Лондонға оралды, ал саяхаттан кейінгі демалыс 1977 жылға дейін жалғасты.

1977 жыл

1977 жылдың қаңтар айының ортасында Трепанг Кариб теңізінде "CARIBEX 77" жаттығуына қатысты. 1977 жылдың көктемін жеке кемелік жаттығуларға арнады, оның ішінде ядролық техникалық біліктілік тексеруі, Mk 48 торпедалық біліктілік тексеруі және операциялық дайындық тексеруі болды. Барлық тексерулерді ол сәтті аяқтады. 1977 жылдың мамыр және маусым айының басында құрғақ докқа қойылып, кең ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді. Одан кейін міндеттілерге бағытталған теңіз саяхаттары өтті, ал қыркүйекте Трепанг жауынгерлік міндеттерге дайындық жұмыстарын және сертификаттаудан өтті. Содан кейін ол 1977 жылдың қазан айының ортасынан желтоқсан айының ортасына дейін Атлант мұхитында оқу миссиясын орындап, Нью-Лондонға оралып, жауынгерлік міндеттен кейінгі кезенді бастады.

1978 жыл

1978 жылдың қаңтарындағы жаттығудан кейін, "Трепанг" қаңтар, ақпан және наурыз айларының қалған бөлігін шабуылдық суасты кемелерімен оқытуға және Солтүстік Атлант Келісім Ұйымының (НАТО) "Safepass" жаттығуына қатысуға жұмсады. 1978 жылдың жазында ол жоспарланған Жерорта теңізіне сапарға дайындық жұмыстарын жүргізді. Бірақ, кейіннен осы сапарды арнайы Әскери-теңіз күштері Бас штабы жобасына қатысу үшін тоқтатты. 1978 жылдың қалған айларын ол осы жобамен байланысты жабдықтарды сынаумен өткізді, теңіздегі кезеңдер мен порттағы кезеңдер жабдықты күтіп ұстауға арналды. 1978 жылдың қазан айында ФБР Нью-Лондон қаласында орналасқан "USS Trepang" суасты кемесін ұрлауға сөз байласты деген айыппен үш адамды – екеуін Сент-Луис қаласында, біреуін Нью-Йорк қаласында ұстады. ФБР бұл жоспарды Эдвард Дж. Менденхолл мен Джеймс У. Косгроув, екі күдікті, дайындық пен жабдықтарға қаржы іздеп, жасырын агентке хабарласқанда анықтады. Суасты кемесін ұрлағаннан кейін, олар экипажды өлтіріп, теңізге шығып, белгісіз сатып алушымен кездесуді жоспарлаған. "Трепанг" 1978 жылдың 27 қарашасында Гротоннан шығып, 1978 жылды арнайы жобаға байланысты іс-шараларды теңізде жүргізу арқылы аяқтады.

1979-1988 жылдар

1985 жылдың сәуірінде «Трепанг» ICEX 85 үшін Арктикаға аттанды. Бұған қоса, «Трепанг» АҚШ Әскери-теңіз күштерінің және Арктикадағы зерттеулер мен экологиялық акустика (AREA) бағдарламасының азаматтық зерттеушілеріне көмек көрсету үшін жөнелтілді. Бұл сапарда кеме 1985 жылдың 3 мамырында Солтүстік полюсте су бетіне шықты. Арктикада төрт айдан кейін «Трепанг» Коннектикут штатының Гротон қаласындағы Әскери-теңіз асты кемелері базасына, яғни өз портына оралмас бұрын HMNB Портсмутқа бағытталды. 1987 жылы «Трепанг» Жерорта теңізіне сапар жасады. Осы сапар барысында «Трепанг» 6-шы флотпен бірлескен жаттығуларға қатысты. Осы кезеңде «Трепанг» Францияның Тулон қаласындағы Тулон Арсеналына және Италияның Сардиния аймағындағы Ла-Маддаленаға сапар шекті.

1988-1991 жылдар

1988 жылы «Трепанг» Бермудаға сапар шекті, «E» шайқасын жеңіп алды және Солтүстік Атлантикадағы орналасудан кейін Шотландияға барды. 1988 жылдың қараша айында команда алмастырылғаннан кейін «Трепанг» екі айлық АСВ миссиясын Солтүстік Атлантикаға орындады, осыған байланысты «Құрметті бөлімше» мақтау қағазымен марапатталды. 1989 жылдың наурыз айында «Трепанг» Портсмут теңіз кемежайында (Киттери, Мэн штаты) алғашқы толық жөндеуге кірісті. Толық жөндеу кезінде «Трепанг» жоспар бойынша және бюджет шегінде сынақ бағдарламасын аяқтады. «Трепанг» сондай-ақ Довер қаласымен (Нью-Гэмпшир штаты) тиімді «Қонақ қала» бағдарламасын жүзеге асырды. Осы және басқа да қоғамдық-білім беру бағдарламаларының табысын мойындап, 1990-1991 жылдарғы Нью-Гэмпшир штатының Білім беру департаментінің қоғамдық-мектеп әріптестігі сыйлығымен марапатталды. Бұдан бөлек, «Трепанг» 1990 жылғы «Күміс якорь» сыйлығымен, сақтап қалу бағдарламаларындағы үздік нәтижелері үшін марапатталды. 1991 жылдың қыркүйегінде толық жөндеуден кейінгі теңіз сынақтарын сәтті аяқтағаннан кейін толық жөндеуді аяқтады. 1991 жылдың қазан айында команда алмастырылғаннан кейін «Трепанг» өзінің жаңа портына – Чарльстонға (Оңтүстік Каролина штаты) көшті. 1991 жылдың соңында Киттериден Чарльстонға сапар жасаған кезінде, ол 1991 жылғы «Керемет дауылдың» астынан өтті.

1991-1998 жылдар

Кариерасының қалған бөлігінде Трепанг көптеген "шабуылдық су асты кемесі" жаттығуларын, сондай-ақ Жерорта теңізі круизін жүргізді, ол Италияның Ла-Маддалена және Израильдің Хайфа қалаларында көп апталарға тоқтаумен үзіліске ұшырады. Жерорта теңізіндегі міндеттемесі кезінде ол НАТО-ның Босния және Герцеговина жағалауындағы "Sharp Guard" операциясына қатысты, бейбіт уақытта неміс су асты кемесімен – U 29 (S178) – бірлескен операцияларды жүргізген тарихы бар алғашқы американдық су асты кемесі болды, құпия миссияда есірткі тасымалдау кемесін қадағалады және SEAL Team 6 тобымен оқытылды. Осы жылдары Трепангтың әпкесі "Блюфиш" оның "әпкелік кемесі" деп есептелді және олар көбінесе біріне-бірі жақын тоқтады. 1995 жылы Трепанг Чили Әскери-теңіз күштерімен бірлескен жаттығуларға қатысты. Трепанг 1997 жылдың маусым және желтоқсан айлары аралығында Жерорта теңізіне соңғы алты айлық сапарын жасады. 1998 жылдың соңында ол тоқтатылғанға дейін мүмкіндігінше көп ядролық отынды пайдалану үшін әлемді айналып өтті. Осы кезеңде оған бірлескен еңбегі үшін марапат (неліктен белгісіз) табысталды.

Пайдаланудан шығару және жою

Trepang 1999 жылы 1 маусымда Вашингтон штатының Бремертон қаласында қызметтен босатылды және сол күні Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен алынып тасталды. Ядролық қуатпен жүретін кемелер мен суасты кемелерін қайта өңдеу бағдарламасы арқылы Бремертон қаласындағы Пьюгет Саунд кеме құрылыс және жөндеу зауытында оның құрамын бөлшектеу жұмысы 2000 жылы 7 сәуірде аяқталды. "Trepang" кемесінің құрамдас бөліктері, оның ішінде асхана үстелдері, экипаж төсектері және инженерлік жабдықтары 2000 жылдан 2003 жылға дейін Смитсоновтың американдық тарих мұражайындағы "Жылдам шабуылдар және суасты кемелері: Суық соғыстағы суасты кемелері" көрмесінде пайдаланылды.