Кіріспе
HMS Albion – британдық Корольдік теңіз күштерінің пре-дредноут тікұюлы кемесі. HMS Albion және оның бірдей сериялық кемелері Азияда қызмет ету үшін жоспарланған. «Альбион» және оның бауырлары алдыңғы тікұюлы кемелерге қарағанда кішірек және жылдам болған, бірақ төрт зеңбірек батареясын сақтап қалған. Ол сондай-ақ, жұқарақ бронямен жабдықталған, бірақ «Мажестик» кемелерінде қолданылған Харви бронясынан артық тиімді жаңа Крупп болаттарынан жасалған. «Альбион» кемесінің құрылысы 1896 жылдың желтоқсанында басталды, 1898 жылдың маусымында суға түсірілді және 1901 жылдың маусымында флотқа қосылды. «Альбион» өзінің карьерасының алғашқы жылдарын 1901-1905 жылдары Қытайда өткізді, содан кейін британдық суларға оралып, Канал флотында, кейін Атлантика флотында қызмет етті. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, ол жұмылдырылып, Канал флотына қайтарылды, бірақ тез арада Атлантикаға, неміс соғыс кемелерінің Солтүстік теңізден шығуына қарсы қорғау үшін жіберілді. 1915 жылдың желтоқсаны мен қаңтарында ол Германияның Оңтүстік-Батыс Африкасына қарсы операцияларды қолдады. 1915 жылдың қаңтарында кеме Дарданелл операциясына қатысу үшін Жерорта теңізіне жіберілді. 1915 жылдың наурызында Дарданеллді қорғаған Османдық жағалау бекіністеріне қарсы маңызды шабуылдарға қатысты, бірақ британдық және француздық флоттар бұл жолдарды бұзуға қабілетсіз болды. Осы операциялар кезінде «Альбион» екі рет Османдық артиллериясынан зақымданды. 1915 жылдың қазанында ол Салоникаға, сол кезде бейтарап Грекия арқылы Болгарияға қарсы одақтастардың операциясын қолдау үшін ауыстырылды, бірақ ол одан әрі ешқандай әрекетке қатыспады. 1916 жылдың сәуірінде ол күзет кемесі ретінде қызмет ету үшін Ирландияға қайтарылды және 1918 жылдың қазанына дейін осы қызметін атқарды, содан кейін ол казарма кемесіне айналдырылды. «Альбион» 1919 жылдың желтоқсанында металл тескілеріне сатылып, келесі жылы бөлшектелді.
HMS Albion was a pre dreadnought battleship of the British Royal Navy and a member of the Intended for service in Asia, Albion and her sister ships were smaller and faster than the preceding s, but retained the same battery of four guns. She also carried thinner armour, but incorporated new Krupp steel, which was more effective than the Harvey armour used in the Majestics. Albion was laid down in December 1896, launched in June 1898, and commissioned into the fleet in June 1901. Albion spent the first few years of her career abroad on the China Station from 1901 to 1905, before returning to British waters to serve with the Channel Fleet and later the Atlantic Fleet. After the outbreak of the First World War in August 1914, she was mobilised and returned to the Channel Fleet, but was quickly sent to the Atlantic to help defend against the possibility of German warships breaking out of the North Sea. In December and January 1915, she supported operations against German Southwest Africa. The ship was transferred to the Mediterranean Sea in January 1915 to participate in the Dardanelles Campaign. She participated in major attacks on the Ottoman coastal fortifications defending the Dardanelles in March 1915, but the British and French fleets proved incapable of forcing the straits. During these operations, Albion was damaged by Ottoman artillery twice. In October 1915, she was transferred to Salonika to support the Allied operations against Bulgaria through then neutral Greece, but she saw no further action. She was transferred back to Ireland in April 1916 for service as a guard ship, a role she filled until October 1918, when she was reduced to a barracks ship. Albion was sold for scrap in December 1919 and broken up the following year.
Дизайн
Альбион және оның бес бауырлас кемесі Шығыс Азияда қызмет ету үшін жобаланды, онда жаңа өркендеп келе жатқан Жапония қуатты теңіз күштерін құра бастады, бірақ 1902 жылғы Англо-жапондық одағы бұл рөлді жылдам ескірді. Кемелер өз алдыңғыларына қарағанда кішірек, жеңіл және жылдам болуы тиіс еді. «Альбион» кемесінің жалпы ұзындығы 421 фут (128 м), ені 74 фут (23 м) және сусымасы 26 фут (8 м) құрады. Ол қалыпты жағдайда және толық жүктелгенде ауысады. Оның экипажы 682 офицер мен сарбаздан тұрды. «Канопус» класындағы кемелер жұп 3 цилиндрлі үш кеңейімді қозғалтқыштармен жабдықталған, ал буды жиырма «Бельвиль» қазандығы қамтамасыз етті. Олар британдық алғашқы су түтікшелі қазандықтарға ие болды, бұл бұрынғы кемелерде қолданылған от түтікшелі қазандықтарға қарағанда салмақ бойынша аз шығынмен көбірек қуат өндірді. Жаңа қазандықтар алдыңғы және артқы түтікшелерді пайдалануға әкелді, бұл көптеген бұрынғы британдық линкорларында қолданылған қатарластырылған түтікшелер емес. «Канопус» класындағы кемелер өз уақытындағы линкорларға қарағанда жоғары жылдамдықпен жақсы бу кемелері болды – екі түйінге дейін жылдам. «Альбионның» басты батареясы алдыңғы және артқы бөліктерде орналасқан екі екі мұнаралы төрт 35 калибрлі зеңбіректерден тұрды; бұл зеңбіректер барлық жақтан жүктеуге мүмкіндік беретін дөңгелек барбеттерге орнатылды, бірақ белгілі бір бұрышта. Кемелерде сондай-ақ казематтарға орналасқан 40 калибрлі он екі қосалқы зеңбірек, сонымен қатар 12 фунттық он зеңбірек және торпедалық катерлерден қорғану үшін алты 3 фунттық зеңбірек болды. Сол кездегі линкорлар үшін әдеттегідей, ол корпусына енгізілген төрт торпедалық түтікшелермен жабдықталған, әр жағында екі-екіден, алдыңғы және артқы барбеттерге жақын орналасқан. Салмақты үнемдеу үшін «Альбион» «Маджестиктерден» азырақ броняға ие болды – белдеуде «Маджестиктердегі» Харви бронясынан «Альбиондағы» Крупп бронясына ауысу қорғаныстың жоғалуын азайтуға мүмкіндік берді, себебі Крупп бронясы берілген салмақта Харви бронясынан артық қорғаныс құндылығына ие болды. Сол сияқты, кемені қорғайтын басқа броня да жұқарақ болуы мүмкін; белдеудің екі шетіндегі бөлімдер қалыңдығы бойынша болды. Басты батарея мұнаралары барбеттердің үстінде 10 дюйм қалыңдыққа ие болды, ал каземат батареясы 6 дюймді Крупп болатпен қорғалған. Оның басқару мұнарасының қабырғалары да 12 дюйм қалыңдыққа ие болды. Ол екі қалың броньды палубамен жабдықталған, тиісінше қалыңдығы бойынша.
Қызмет тарихы
HMS Albion 1896 жылғы 3 желтоқсанда Лондонның Лимут қаласындағы Темза темір зауытында салынды. 1898 жылғы 21 маусымда суға түсірілгенде трагедия орын алды. Мэри Тек, Йорк герцогинясы оны қадірлегеннен кейін, Albion суға түскенде пайда болған толқын 200 адам қарап тұрған сахнаның құлап түсуіне себеп болды. Сахнаның құлауын және кеменің суға түсуін Э. П. Престич және Роберт В. Пол түсірді. Бұл фильмдерді тарату сол кездегі даулы мәселе болды және видеожурналистика саласындағы алғашқы пікірталастардың біріне айналды. Albionның құрылысы машиналарын кешіктіру салдарынан кейінге шегерілді. 1900 жылдың соңында кеме сынақтан өтуге кірісті, алайда машиналар мен қарулардағы ақаулар оны одан әрі кешіктірді және толықтай құрылысы 1901 жылдың маусымына дейін аяқталмады. HMS Albion 1901 жылғы 25 маусымда Чатэм кемежайында капитан В. В. Хьюетт басшылығындағы 779 офицер мен матростан тұратын экипажбен, Қытайдағы Barfleur жауынгерлік кемесін ауыстыру үшін тапсырылды. 1901 жылғы 11 қыркүйекте Гонконгқа келген Albion, Barfleurді Қытай станциясының екінші флагманы ретінде алмастырды. Капитан Мартин Джеррам 1902 жылғы наурызда флаг-капитан болып тағайындалды. Станцияда болған кезінде ол 1902 және 1905 жылдары Гонконгта жөндеуден өтті. 1905 жылы Ұлыбритания мен Жапония одақтас келісімге келді, бұл Қытай станциясындағы британдық әскердің қажеттілігін азайтты және Корольдік теңіз күштері барлық жауынгерлік кемелерін станциядан қайтарды. Сингапурда Albion, Ocean және Vengeance әрі Centurion бауырлас кемелерімен кездесті. 1905 жылғы 20 маусымда төрт жауынгерлік кеме Плимутқа бірлесіп аттанды, онда 1905 жылғы 2 тамызда жетті. Содан кейін Albion Ла-Манш флотының құрамына кірді. Кеме 1905 жылғы 26 қыркүйекте Лервик портында Duncan жауынгерлік кемесімен соқтығысып, апатқа ұшырады, бірақ зақым алмады. Albion 1906 жылғы 3 сәуірде резервке жіберілді және Чатхэмде қозғалтқыш пен қазанды жөндеуден өтті. 1907 жылғы 25 ақпанда Albion Портсмутте демобилизацияланды. 1907 жылғы 26 ақпанда Albion Портсмуттегі Жедел әскер дивизиясымен уақытша қызметке қайта кірісті. 1907 жылғы 26 наурызда Атлантика флотындағы қызметке кірісу үшін толыққанды қайта жабдықталды. Осы қызмет кезінде ол 1908 жылы Гибралтарда және 1909 жылы Мальтада жөндеуден өтті. 1909 жылғы 17 шілдеден 24 шілдеге дейін Лондонға келген флот құрамында болды және қала тұрғындарының ыстық қарсы алуын алды. 1909 жылғы 31 шілдеде Коусте король Эдуард VII және королева Александраның Жедел және Атлантика флотының тексеруіне қатысты. Albion 1909 жылғы 25 тамызда Атлантика флотындағы қызметін аяқтады. Содан кейін ол 4-ші дивизияның бас кемесі ретінде Норде орналасты. 1912 жылғы мамырда 3-ші флоттың құрамына қосылды және сол жылы Чатхэмде жөндеуден өтті. 1913 жылы Пемброк докқа орналасты.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылы тамыз айында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, «Альбион» Channel Fleet-тің 8-ші ұрыс эскадрильясына бекітілді. 1914 жылы 15 тамызда ол жаңа 7-ші ұрыс эскадрильясының екінші флагманы болды. 1914 жылы 21 тамызда ол Сент-Винсент-Финистер станциясына, Атлантикадағы крейсерлік эскадрильяларға соғыс кемесімен көмектесу үшін жіберілді, егер неміс әскери-теңіз күштерінің ауыр кемелері Атлантика мұхитына шығып кетсе. Бұл жерде ол контр-адмирал Х. Л. Тоттенхэмнің флагманы ретінде қызмет етті. 1914 жылы 3 қыркүйекте ол жеке кемеге айналып, туын ауыстырды және сол жердегі бауырлас кемесін алмастыру үшін Канар аралдары станциясына көшіп келді. 1914 жылдың қазан айында «Альбион» Оңтүстік Африкадағы Жақсы Үміт Мысы станциясына ауыстырылды, ол 1914 жылдың қараша айына дейін Уолвис шығанағында күзетші кеме ретінде міндетін атқарды. 1 қарашадағы Коронел шайқасынан кейін, британдық крейсерлік эскадрилья неміс Шығыс Азия эскадрильясынан жеңілгеннен кейін, Адмиралтейство Жақсы Үміт Мысы станциясының қолбасшысы адмирал Герберт Кинг Холлға, Спиді толық жеңіске жетпеу үшін эскадрильясын шоғырландыруды бұйырды. Сәйкесінше, «Альбион» Уолвис шығанағынан Табл шығанағына қайта шақырылды. 1914 жылдың желтоқсаны мен 1915 жылдың қаңтарында ол Германияның Оңтүстік-Батыс Африкасына қарсы одақтастардың операцияларына қатысты. Қаңтар айының соңында «Альбион» Оңтүстік Африканың Саймонс-таун портына оралды, содан кейін Жерорта теңізіне бет алды.
Дарданелл жорығы
Альбион 1915 жылдың қаңтар айында Дарданелл жорығына қатысу үшін Жерорта теңізіне ауыстырылды. 1915 жылдың 19 ақпанында Дарданеллдің сыртқы кіреберісін қорғайтын Осман түрік әскерінің бекіністерін бомбалауға қатысты. Бұл Дарданеллді Мармара теңізіне құю жоспарының алғашқы кезеңі болды. Альбионға үш британдық броненосец пен крейсер, француздық "Буве" және француздық "Суфрен" қосылды. Бұл кемелер бастапқы қорғанысты тазартқаннан кейін, қосымша кемелер шабуылға қосылуы тиіс болды; бірақ ауыр Осман қарсылығы бастапқы шабуылды тоқтатты, және Альбион сол күні әрекетке түспеді. Дегенмен, ол қорғалған крейсермен бірге теңіз миналарынан аймақты тазартуға қатысты; операция кезінде Альбион сегіз 6 дюймдік снарядты атқылап, Османдықтардың назарын аударуға тырысты, осылайша олардың қаруларын қарсы батареялық отпен жоюға болады. Альбион 25 ақпанда бекіністерге тағы бір шабуылға қатысты. Оған Османдық батареяларын басып алу үшін Триумф пен бірнеше эсминецтермен бірге мина сыпырушылар тобын жабу міндеті жүктелді. Операция кезінде Альбион "Оркание" батареясынан атылды; Альбионнан жауап беру Османдықтарды өз отын тоқтатуға мәжбүр етті. Түстен кейін, Османдық артиллериясының көп бөлігі, байқауға болмайтын далалық қарулардан басқа, атысты тоқтатты, сондықтан мина сыпырушыларға Альбион, Триумф және "Венженс" қамтылуымен миналарды тазартуды бастауға бұйрық берілді. Келесі күні Альбион, Триумф және басқа кемелер Дарданеллге еніп, бекіністерді жақыннан жоюға тағайындалды. Альбион Дарданус бекінісіне шабуылдады және 15 000 метр қашықтықтан негізгі батареясымен от ашты, бірақ Османдықтардың жауабы әлсіз болды. Оқ атысы тоқтағаннан кейін, Альбион мен "Маджестик" алға жылжыды, бірақ бірден шашыраған, жылдам далалық қарулардан атысқа түсті, және екі кеме де қауіпсіздік үшін маневр жасауға мәжбүр болды. "Маджестик" су сызығының астында тесілгеннен кейін адмирал Джон де Робек шабуылды тоқтатуға бұйрық берді. 28 ақпанда Альбион Дарданеллдегі Осман қорғанысын басып тастауға тағы бір әрекетке қатысты; ол және Триумф операцияны басқарды және жөнделген Дарданус бекінісін бейтараптандыруды тапсырды, ал "Маджестик" пен "Оушен" оларға жылжымалы далалық қарулармен қолдау көрсетті. Альбион мен Триумф Дарданусқа жақындағанда, олар боғаздың еуропалық жағындағы Османдық қаруларынан, соның ішінде Эренкой бекінісінен қатты отқа түсті, және соққы алудан сақтану үшін айналуға мәжбүр болды. Осы жағдайда Дарданусқа шабуылдау мүмкін болмағандықтан, кемелер Эренкойдағы қаруларға оқ ашты, бұл бастапқыда тиімді болып көрінді, өйткені Османдықтардың оты әлсіреп кетті. "Оушен" мен "Маджестик" Дарданусқа шабуылдауға тырысты, бірақ олар да Эренкойдан жаңадан, ашулы отқа түсті, және де Робек қайтадан кері шегінуге бұйрық берді. Бірден-бір жетістік төрт броненосецтің боғаздан кері қайтқаннан кейін болды, Триумфтың десанттық тобы жағаға шығып, бірнеше жеңіл қаруды жойды. Британдық және француздық флоттардың жылжымалы далалық қаруларды бейтараптандыра алмауы одақтас команданы қаруларды құрлықтан жою үшін ірі десанттық шабуыл жасаудың жалғыз жолы бар екеніне сендірді. Альбион 3 наурызда Дарданеллдегі тағы бір операцияны қолдады; ол Триумф пен Седд-эль-Бахрға шабуыл жасайтын десант күшін қамтыды. Ауа райының нашарлауы шабуылдың басталуын кешіктірді, бірақ қону оқиғасыз өтті. Альбион Эренкойды атқылады, ол жауап қайтармады, ал десантшылар 15 фунттық алты далалық қарудан тұратын батареяны тауып, жойды. Екі күннен кейін Альбион, отандық қамалдарды бейтараптандыруға тырысудың тиімділігін анықтау үшін жанама от сынағын өткізді, онда Османдықтар жауап бере алмайтын қашықтықта болды. Бұл рөлде қаруланған қуатты дредноутты қолданудың мүмкіндігін көрсету үшін жоспарланған. Альбионға Чанаккаланы қорғайтын бекіністердің бірін бомбалау міндеті жүктелді, және ол бірнеше британдық және француздық броненосецтерімен қамтылды. Боғазға кірген кезде Альбион қатты отқа түсті, әсіресе Дарданустан; үш жақтағы броненосецтер осы қаруларды басып алуға қосылды, Альбионға уақытша тоқтауға және жоспарланған бомбалауды бастауға мүмкіндік берді. "Квин Элизабет" бомбалауға қосылды, бірақ жылдам қозғалмалы гаубицалар екі кемені де анықтап алды, және де Робек операцияны тоқтатуға мәжбүр болды. 18 наурызда ағылшын-француз флоты Осман қорғанысына үлкен шабуыл жасады; Альбион операцияға он британдық броненосец пен бір броненосец крейсері және төрт француз броненосеціне қосылды. Жоспар бойынша, броненосецтер тар жолға кіріп, қамалдарды басып алуы керек болды, ал мина сыпырушылар Осман мина өрістерін тазартуы керек болды. Сонымен қатар, боғаздың сыртындағы көлік кемелері Османдықтарды өздерінің әскерлерін жерге түсіретіндеріне сендіру үшін демонстрация жасауы керек болды. Одақтас командирлер бұл Осман жылжымалы қаруларын байлап тастауға көмектеседі деп үміттенді. Британдық кемелер бастапқыда қамалдарға ауыр зиян келтірді, бірақ "Иррезистибл" және содан кейін "Инфлексибл" жағалық батареялардан ауыр зақым көрді. Француздық броненосецтер де зақымдана бастады, және "Буве" минаға түсіп, жарылды. Альбион мен бірнеше басқа броненосецтер "Буве" экипажына көмекке барған қайықтарға Османдық қаруларынан атылған оқты басуға тырысты. Альбион 25 сәуірде 1915 жылы Кейп Хеллестегі V жағажайындағы негізгі десантқа қолдау көрсетті. Қонудың таңында, шамамен 04:30-да, Альбион жағажайға қарап тұрған биік жерді бомбалады, бірақ шамамен 05:30-да, тығыз түтін мен тұман оның артиллерияшыларына нысандарды көруге мүмкіндік бермеді, сондықтан ол атуды тоқтатты. Одақтас күштері жағаға шыға бастағаннан кейін, Альбион Седд-эль-Бахр ауылына шабуылдауларын қолдады, бірақ шамамен 07:30-да олардың әскерлері қалаға кіргендіктен қайтадан атуды тоқтатуға мәжбүр болды. Содан кейін ол W жағажайына шығатын адамдарды қолдау үшін атуын ауыстырды, бірақ ауыр Османдық оты десантты ығыстырып, одақтас әскерлері кері шегінуге мәжбүр болды. Көрсетілгендей, Седд-эль-Бахрда одақтас әскерлердің бар екені туралы хабарлама дұрыс емес болды, және келесі күні Османдық қорғаушыларына қарсы тағы шабуылдар жасалды, Альбион оларға қолдау көрсетті. Альбион ауылдың оңтүстік-батыс бұрышындағы пулеметтік ұяны жойғаннан кейін, әскерлер қалаға еніп, Османдықтарды шегінуге мәжбүр етті. 28 сәуірде 1915 жылы ол Критияға шабуылға қатысты, оны бес француз броненосеці басқарды және төрт британдық броненосеці қолдады. Альбион Османдық жағалық батареяларынан ауыр зақым алды, оны жөндеу үшін Мудросқа кері қайтуға мәжбүр етті, және кеме су өткізіп тұрды. Жөндеу жұмысы үш күнге созылды. 2 мамырда 1915 жылы қайтадан әрекетке кірген Альбион, боғаздың азиялық жағындағы Османдық батареяларынан тағы да оққа түсті, бұл Мудроста қосымша жөндеуді қажет етті. 22-23 мамыр түнінде Альбион Габа Тепеден алшақ жатқан құмдыққа тіреліп, Османдық жағалық батареяларынан қатты отқа түсті. Шамамен 200 сынық снаряд оны түйіршіктеп өтті, бірақ олар оның бронясын тесіп өте алмады және айтарлықтай зақым келтірмеді, және Альбион оннан кем емес адам шығынын көрді. Оның салмағын азайту және негізгі қаруларын бірдей ату арқылы босату арқылы оны босатуға тырысқаннан кейін, оның қарындас кемесі "Канопус" 24 мамырда 1915 жылы Альбионды қауіпсіз жерге буксирледі, Альбион Османдық бекіністеріне атуын жалғастырды. Альбион 26 мамырда 1915 жылы аймақтан жөндеуге кетті және 1915 жылдың мамыр-маусым айларында Мальтада қайта жабдықтаудан өтті.
Кейінгі операциялар
Қыркүйек айының соңында Болгария Орталық державалар жағында соғысқа кіргеннен кейін Ұлыбритания мен Франция Грекиямен келіссөздер жүргізді, Салоникаға шабуыл жасау үшін әскери күштерді түсіруге рұқсат беру мақсатында. 1915 жылғы 4 қазанда «Альбион» Салоникаға келді және 3-ші Жекеленген эскадрилья құрамына кірді, оның міндеті – Грекия мен Болгария жағалауларын блокадалауда француз теңіз күштеріне көмектесу және Суэц каналының патрулін күшейту болды. Ол Салоникаға 1500 сарбаздан тұратын алғашқы британдық контингентін жеткізіп, француздық екінші контингентті тасымалдаған француз әскер тасымалдау кемелерін сүйемелдеді. «Альбион» 1916 жылғы сәуір айына дейін Салоника бекетінде қызмет етті, содан кейін сол айдың соңында Ирландиядағы Куинстаунда күзет кемесі болды. 1916 жылғы мамыр айында ол жөндеуге Девонпортқа көшіп барды. Жөндеу аяқталғаннан кейін, 1916 жылғы тамызда Хамберге күзет кемесі ретінде қызмет етуге көшті. 1918 жылғы қазан айында «Альбионның» күзет кемесі ретіндегі қызметі аяқталды және ол тұруға арналған кемеге айналдырылды. 1919 жылғы тамызда «Альбион» Девонпорттағы жою тізіміне енгізілді. 1919 жылғы 11 желтоқсанда ол металл тескілеуге сатылды. 1920 жылғы 3 қаңтарда ол Девонпорттан өз күшімен шығып, 1920 жылғы 6 қаңтарда Моркембеге металл тескілеуге келді.