Кіріспе

Өсімдіктер туысы (шоғырлы шөптер)

Автоматты таксобокс
| image=Starr 001026 9002 Lolium perenne. jpg
| image caption=Тұқымдық қаражуса (Lolium perenne)
| display parents=3
| taxon=Lolium
| authority=L.
| type species=
| type species authority=
| synonyms ref= Оны көбінесе қаражуса деп атайды, бірақ бұл термин кейде басқа туыстардағы шөптерге де қолданылады. Олар шоғыр тәрізді өсу ерекшеліктерімен сипатталады. Лолиум Еуропа, Азия және Солтүстік Африкада өседі, сондай-ақ Австралияда, Америкада және түрлі мұхит аралдарында өсіріледі және жабайыланған. Қаражусалар табиғатта диплоидты, 2n=14, және олар фескустарға (Festuca) жақын туыс. Қаражусаны дәнді дақыл болып табылатын қарабидаймен шатастыруға болмайды.

Өсіру және пайдалану

Лолиумда шөптесіндерге, жайылымға және мал жайылымына, сондай-ақ малды азықтандыруға арналған маңызды түрлері бар, олар өте қоректі мал азығы болып табылады. Сұлы шөптер топырақ эрозиясын бақылау бағдарламаларында да қолданылады. Жаңа Зеландиядағы басты жайылымдық шөп – ол, онда жыл сайын 10 миллион килограмм сертификатталған тұқым өндіріледі. Оның көптеген сорттары бар. Әлемде кең таралған және газонға да, жемшөп ретінде де қолданылатын негізгі түрі – көп жылдық сұлы (Lolium perenne). Poaceae тұқымдасының көптеген салқын маусымдық шөптері сияқты, ол симбиотикалық саңырауқұлақтың эндофитін – Epichloë немесе оның жақын туысы Neotyphodium-ды қамтиды, екеуі де Clavicipitaceae саңырауқұлаларының отбасынан. Кейбір түрлері, әсіресе L. temulentum, бидай және басқа да дақылдар өндірісіне елеулі зиян келтіретін арамшөптер болып табылады. Бір жылдық сұлы (L. rigidum) – Оңтүстік Австралиядағы егістік жүйелеріндегі ең қауіпті және қымбат арамшөптердің бірі, ал гербицидтерге төзімділік жиі кездесетін мәселе. Сұлы гүлінің тозаңы көк безгек ауруының негізгі себептерінің бірі болып табылады. Теннис корттары, соның ішінде Уимблдон өткізілетін "All England Lawn Tennis and Croquet Club" теннис және крокет клубының корттары да сұлы шөппен отырғызылған. 2006 жылы Миссисипи штатында глифосатқа төзімді лолиумның тіркелгені туралы хабарланды.