Кіріспе

Тоқтатылған ирландтық әуе кемесін жалға беруші

Guinness Peat Aviation (GPA) 1975 жылы Aer Lingus, Guinness Peat Group (Лондондық қаржы қызметтері компаниясы) және сол кезде Aer Lingus басшысы болған Тони Райан құрған әуе кемесін жалға беру компаниясы еді.

Тарих

GPA-ның штаб-пәтері Ирландияның Шэннон қаласында орналасқан. 1980 жылдары ол әлемдегі ең ірі коммерциялық ұшақтарды жалға беруші компаниясына айналды және акционерлік үлесін Air Canada, General Electric, Short Term Credit Bank of Japan және Mitsubishi тобындағы компаниялармен кеңейтті. GPA сонымен қатар Airbus, Fokker және McDonnell Douglas сияқты маңызды ұшақ өндірушілермен бірлескен қаржы жобаларын жүзеге асырды. Компанияның ең жоғары құны 4 миллиард долларға бағаланды. 1992 жылдың 31 наурызына дейінгі таза табысы 265 миллион долларды құрады. Бұрынғы Taoiseach Гаррет Фицджеральд, Ұлыбританияның бұрынғы қазынашылық канцлері Найджел Лоусон, Питер Сазерленд және ICI-нің бұрынғы төрағасы сэр Джон Харви Джонс GPA-ның директорлар кеңесіне атқарушы емес директорлар ретінде кірді. Лоусон 1990 жылдың ақпан айында GPA директорлар кеңесіне қосылды, сонымен қатар GPA Financial еншілес компаниясының төрағасы болды. 1990 жылы GPA жаңа ұшақтарға 20 миллиард долларлық тапсырыс берді, бұл сол кездегі әлемдік ұшақ өндірісінің 10 пайызын құрады. Ол кезде компания жылдық 280 миллион доллар пайда табатын. 1990 жылдың маусым айында CHC Helicopter компаниясымен бірлесіп, әлем бойынша тікұшақтарды сатып алу, меншікке ие болу және жалға беру мақсатында GPA Helicopters Ltd. жаңа компания құрылды.

Төмендеу

1991 жылғы Персид шығанағындағы соғыстан кейін авиация саласының төмендеу кезеңінде 1992 жылы компанияны қор нарығына шығару туралы шешім апатты болып саналды, себебі халықаралық қаржы институттары акцияларды сатып алуға бас тартты. Өзінің ауқымды жоспарларын іске асыру үшін қажетті капиталды тарта алмаған компания дағдарысқа ұшырап, шамамен 10 миллиард долларлық қарызға батты. GPA компаниясының құлдырауы туралы әңгімені авиация саласындағы заңгер және GPA аға вице-президенті Кристофер Браун өзінің 2009 жылғы "Апатты қонды – GPA құлдырауының ішкі тілі" атты кітабында баяндайды. Кітап – сәтсіз бастапқы акция орналастыру (акциялар шығару), GPA-ның одан кейінгі қаржылық құлдырауы, сондай-ақ GE Capital (GECAS) компаниясының кейінгі қайта құрылымдалуы мен қатысуының тарихы, аяқталған жағдайы және себептері туралы жеке естеліктер жинағы. Кітап автордың 1990-1996 жылдар аралығында GPA, ал кейіннен GECAS компанияларында жұмыс істеген кезінде жүргізген оқиғалар күнделігіне негізделген.

Қайта құрылымдау

1993 жылдың қарашасында аяқталған келесі қайта құру кезінде GPA, өзінің кейбір ұшақтарын General Electric компаниясының еншілес компаниясы GE Capital Aviation Services (GECAS) компаниясына сату арқылы қарыздары бойынша төлемнен қашқаннан қалды, сондай-ақ GECAS GPA паркін және GPA-ның көптеген техникалық және маркетингтік қызметкерлерінің операциялық басқаруын өз міндетіне алды. GE Capital сонымен қатар GPA-ның қарапайым акцияларының 90%-ын төмен бағамен сатып алу опциясын иеленді. GPA осы мәміледен түскен қаражатты өзінің кепілсіз қарызын өтеуге жұмсады. Басқарушы төраға және бас атқарушы директор Тони Райан GECAS-қа ауысты. Оның орнына Патрик Блейни бас атқарушы директор, ал Денис Стивенсон (кейін Кодденхэм Лорды Стивенсон) төраға болып тағайындалды. GPA әлі де үлкен ұшақ паркін иеленді және 1996 жылдың наурыз айында 229 ұшақты 4 миллиард долларға сатты, бұл сол кездегі екінші ірі секьюритизациялық мәміле болды. GPA осы сатудан түскен қаражатты өзінің кепілдікпен қамтамасыз етілген барлық қарызын өтеу үшін пайдаланды және компания 1996 жылдың 31 наурызына дейінгі кезеңде 65 миллион доллар таза табыспен қайтадан пайдаға шықты. Алайда, секьюритизация бойынша қызмет көрсетуші GECAS болды, яғни осы 229 ұшақ лизинг және қайта лизинг шарты бойынша GECAS арқылы сатылды, тиімді түрде көптеген мақсаттар үшін GECAS паркіне қосылды, бұл GPA есебінен GECAS-тың өсуін одан әрі растады. GPA 1997 жылдың 31 наурызына дейінгі жылдары өзінің позициясын нығайта берді, 108 миллион доллар, 64 миллион доллар және 47 миллион доллар таза табыс туралы хабарлады. 1998 жылдың қарашасында Texas Pacific Group компанияның 62%-ына ие болды, ал GE Capital-дің 1993 жылғы опциясы 23%-ына ие болу опциясымен ауыстырылды. Осы мәміленің нәтижесінде компанияның атауы AerFi Group plc болып өзгертілді. 1999 жылдың желтоқсанында AerFi шведтік Indigo Aviation ұшақтарды жалға беруші компанияны сатып алды және 2000 жылдың 31 наурызына қарай 104 ұшақтың паркін басқарып, 68 миллион доллар пайда тапты. 2000 жылдың қарашасында AerFi DaimlerChrysler AG-нің еншілес компаниясы debis AirFinance компаниясымен 750 миллион долларға сатып алынды. AerFi-дің ұшақтары мен қызметкерлері дебис AirFinance компаниясымен біріктірілді. 2005 жылдың наурыз айында debis AirFinance Cerberus Capital компаниясымен сатып алынып, кейіннен AerCap деп қайта аталды.

Мұра

GPA директорлары мен қызметкерлерінің көптегені кейіннен басқа ұшақтарды жалға беруші компанияларын құрды немесе оларда жұмыс істеді, мысалы GECAS (қазір AerCap-ке біріктірілді), Genesis Lease, CIT, AerCap (Guinness Peat компаниясының мұрагері және бұрынғы debisAirFinance), ILFC (қазір AerCap-ке біріктірілді), Pembroke Capital, International Aircraft Management Group (кейіннен RBS Aviation Capital, ал кейін SMBC Aviation Capital), Babcock & Brown (қазір Fly Leasing) және Aircastle. Осы жоғары білікті мамандардың Ирландияда болуы – елдің коммерциялық әуе кемелерін қаржыландыру және лизинг саласындағы әлемдік орталықтардың біріне айналуының басты себептерінің бірі (Дублиндегі Халықаралық қаржылық қызметтер орталығымен (IFSC) байланысты қолайлы корпоративтік салық ахуалымен бірге), онда 40-тан астам компания, олардың көпшілігі IFSC-де орналасқан. GPA-ның негізін қалаушы Тони Райан өзінің Ryanair әуе компаниясын құрды, ол 2014 жылы Еуропадағы ең ірі әуе компаниясы болып, жыл сайын 83,8 миллионнан астам жолаушы тасыды.

Демеушілік

Эфиопиядағы ашаршылық кезінде GPA 1984 жылғы қазан және қараша айларында шұғыл көмек заттарын екі рет әуемен жеткізіп берді. GPA Кашелдегі Болтон кітапханасын қайта жаңартуға қолдау көрсетті. Көптеген басқа да, көбінесе көркемдік жобалар GPA-ның демеушілігі арқасында пайда тапты, олардың ішінде: 1988 жылы алғашқы GPA Дублин халықаралық фортепиано конкурсы өтті, оның жеңімпазы француз пианисті Филипп Кассар болды. 1984 жылы Роберт Армстронг Гиннестің "Жаңадан бастаған суретшілер" сыйлығын жеңіп алды, ал 1986 жылы Эйтне Джордан Дублинде өткен көрмеде жеңіске жетті. Көрмеге қатысушылардың бірі Винсент Киллоури болды және 1987 жылы GPA оның Лимериктегі алғашқы жеке көрмесіндегі көптеген туындыларын сатып алды. 1989 жылы Джон Банвилл "Дәлел кітабы" романы үшін Гиннестің "Әдебиет" сыйлығын алды, бұл роман сондай-ақ Букер сыйлығына үміткер болды. Сондай-ақ 1989 жылы, құрылған кезде Foynes Flying boat Museum, GPA Foynes Flying Boat Museum деп аталып, демеушілік алды. 1990 жылы қаланың 750 жылдығын мерекелеу үшін Джон Бехан жасаған Дедалдың мүсіні Эннис халқына сыйға тартылды.