Кіріспе

Ирандық ұшақ-жауынгер HESA Azarakhsh (آذرخش Âzaraxš, "Thunderbolt") – Иранның ұшақ жасау өндірістік компаниясы (HESA) өндірген реактивтік ұшақ-жауынгер. Ол кеңінен американдық Northrop F-5 Freedom Fighter/Tiger II ұшағының қайта құрастырылған және аты өзгертілген нұсқасы деп есептеледі.

Azarakhsh Иран армиясы, Иран қорғаныс министрлігі және ұшақ жасаушы компания HESA бірлесіп Исфахан қаласында әзірленді.

Даму

1997 жылдың сәуірінде Иран қарулы күштерінің Бас штабының орынбасары, бригадир генерал Араште, Иранның алғашқы истребитель ұшағын сәтті жобалап, құрастырып, сынақтан өткізгенін мәлімдеді. 1997 жылдың соңына қарай Иран бұл ұшақты өндіруге кіріскенін хабарлады. 2007 жылдың 5 тамызында Азарахш ұшағы сәтті сынақ ұшуын жасады. 2007 жылдың 6 тамызында Қорғаныс министрі Мостафа Мохаммад Наджар: "[Азарахш] қазір өнеркәсіптік өндіріс кезеңінде және оның жаппай өндірісі болашақта басталмақ" деді.

Азарахш

Өндіріс 1997 жылдың соңына қарай басталды және 2001 жылға қарай алты ұшақ пайдалануда болды.

Сәке

HESA Saeqeh – Azarakhsh истребителінен жасалған жаңа ұшақ. Ирандықтардың көптеген бұрынғы әзірлемелері сияқты, ресми мәлімдемелерді тексеруге қажетті ешқандай техникалық сипаттамалар жарияланбады. Бұл ұрпақтың қанша данасы жасалғаны белгісіз, бірақ 2007 жылдың 22 қыркүйегінде Иран Ислам Республикасы Әуе күштерінің (IRIAF) қарулануына енгені хабарланды.

Қоссар

2018 жылдың тамызында IAIO «Коссар» (немесе Косар) жаттығу және шабуылдық ұшағын таныстырды. «Коссар» бір және екі орынды түрлерінде өндіріледі.