F-15 Eagle: Көпмақсатты әскери ұшқыш және ауа үстемдігі

Кіріспе

Көпүрлі және әуеде басымдық ұшақтар отбасысы

McDonnell Douglas F-15 Eagle – McDonnell Douglas (қазір Boeing компаниясының бір бөлігі) компаниясы жасаған американдық екі қозғалтқышты, кез келген ауа райында қолданылатын тактикалық әскери ұшақ. Ұсыныстарды қарастырғаннан кейін, 1969 жылы АҚШ Әуе күштері McDonnell Douglas-тың жобасын таңдады, ол әуеде басымдыққа арналған ұшақ қажеттілігін қанағаттандыруға бағытталған. "Арлан" алғаш рет 1972 жылдың шілдесінде ұшып, 1976 жылы пайдалануға берілді. Бұл – ең табысты қазіргі заманғы ұшақтардың бірі, 100-ден астам жеңіске жетіп, әуе шайқастарында жеңіліске ұшырамаған, оның көп бөлігін Израиль Әуе күштері жеңіп алған. Eagle Израиль, Жапония және Сауд Арабиясы сияқты көптеген елдерге экспортталды. F-15 бастапқыда әуеде басымдыққа арналған ұшақ ретінде жоспарланған болса да, оның құрылымына екіншілік жердегі нысандарға шабуылдау мүмкіндігі де кірді, бірақ ол толыққанды пайдаланылмады. Ол өте икемді екенін дәлелдеді, содан кейін барлық ауа райында соққы беруге арналған F-15E Strike Eagle жаңа нұсқасы жасалды, ол 1989 жылы пайдалануға берілді және бірнеше елдерге экспортталды. F-15-тің бірнеше қосымша түрлері өндірілді. АҚШ Әуе күштері 2010 жылға қарай барлық F-15 ұшақтарын F-22 Raptor ұшақтарымен алмастыруды жоспарлаған, бірақ F-22 сатып алудың күрт азаюына байланысты 2026 жылға дейін F-15C/D ұшақтарын пайдалануға және оларды жаңадан салынған F-15EX Eagle II ұшақтарымен алмастыруға мәжбүр болды, осылайша әуеде басымдыққа ие ұшақтардың жеткілікті санын сақтауға мүмкіндік алды. F-15E Strike Eagle ұшағының АҚШ Әуе күштерінде 2030 жылдарға дейін қызмет етуі күтілуде. F-15 көптеген елдерде қолданыста, және оның жаңартылған түрлерін өндіру жалғасуда.

Алғашқы зерттеулер

F-15-тің тарихы Вьетнам соғысының басында, АҚШ Әуе күштері мен АҚШ Әскери-теңіз күштері болашақ тактикалық ұшақтар үшін күрескен кезде басталды. Қорғаныс министрі Роберт Макнамара екі күш те мүмкіндігінше көп ортақ ұшақтарды қолдануын қалады, тіпті бұл өнімділіктің төмендеуіне әкелсе де. Осы саясаттың аясында АҚШ Әуе күштері мен Әскери-теңіз күштері TFX (F 111) бағдарламасын іске қосты, мақсаты – Әуе күштері үшін орта қашықтықтағы ұшақтарды тоқтатуға арналған ұшақты жеткізу, сонымен қатар Әскери-теңіз күштері үшін ұзақ қашықтықтағы перехватчик ұшағы ретінде де пайдалану. 1965 жылдың қаңтарында министр Макнамара Әуе күштерінен F-100 Super Sabre және сол кездегі қызметтегі басқа да жеңіл бомбалаушылар сияқты бірнеше түрді алмастыру үшін қысқа қашықтықтағы, төмен құнмен жабдықталған тактикалық истребительдің жаңа дизайнын және жақыннан қолдау көрсетуді қарастыруды сұрады. Бірнеше жобалар бұл рөлді орындай алатын еді; Әскери-теңіз күштері таза шабуылдық ұшақтар болған Douglas A-4 Skyhawk және LTV A-7 Corsair II-ді жақтады, ал Әуе күштері екінші шабуылдық мүмкіндігі бар Northrop F-5 истребителіне көбірек қызығушылық танытты. A-4 және A-7 шабуыл рөлінде тиімдірек болды, ал F-5 оларға қарағанда нашар болса да, өзін-өзі қорғауға қабілетті еді. Егер Әуе күштері таза шабуылдық ұшақты таңдаса, жаңа конструкция үшін әуедегі басымдықты сақтау басымдыққа ие болар еді. Келесі айда жеңіл тактикалық ұшақтар туралы есепте Әуе күштері F-5 немесе A-7 сатып алуды және әуедегі басымдықты қамтамасыз ету үшін жаңа, жоғары өнімді ұшақты қарастыруды ұсынды. Бұл тұжырым 1965 жылдың 4 сәуірінде Тхань Хоа көпіріне шабуыл жасаған ескірген МиГ-17 ұшақтарына екі Republic F-105 Thunderchief ұшағының жоғалуынан кейін нығайтылды. 1965 жылдың сәуірінде Қорғаныс министрлігінің ғылыми-зерттеу және инженерлік департаментінің директоры Гарольд Браун F-5 ұшағын қарастыруды және "F X" зерттеуін бастауды ұсынды. Бұл алғашқы зерттеулер 800-1000 ұшақтың өндірілуін көздеді және жылдамдыққа қарағанда маневрлеуге баса назар аударды; сонымен қатар, ұшақ белгілі бір деңгейде жер шабуылына қабілетсіз қарастырылмауы керек еді. 1 тамызда генерал Габриэль Дизосвей Тактикалық Әуе Командырының қызметін қабылдады және F X қажеттілігін қайталады, бірақ шығындарды төмендету үшін қажетті өнімділікті 3.0 Мах-тан 2.5 Мах-қа дейін төмендетті. 1965 жылдың қазан айында әуедегі басымдықты қамтамасыз етуге арналған истребительге қойылатын ресми талаптар құжаты аяқталды және 8 желтоқсанда 13 компанияға ұсыныс сұрауы ретінде жіберілді. Осы арада Әуе күштері 5 қарашада қолдау рөлі үшін F-5 орнына A-7 ұшағын таңдады, себебі A-7-нің әуеден әуеге қабілеті болмады, бұл әуедегі басымдықты қамтамасыз ету дизайнына қосымша түрткіс берді. Сегіз компания ұсыныстармен жауап берді. Іріктеуден кейін төрт компаниядан қосымша әзірлемелерді ұсыну сұралды. Барлығы олар шамамен 500 жобалық концепцияны жасады. Типтік жобалар өзгермелі қанаттармен жабдықталған, салмағы жоғары, ең жоғары жылдамдығы 2.7 Мах және салмаққа қатысты итеру күшінің арақатынасы 0.75 болды. 1966 жылдың шілдесінде ұсыныстар зерттелген кезде, ұшақтар шамамен TFX F-111-дің мөлшері мен салмағына тең болды және сол ұшақ сияқты, әуедегі басымдықты қамтамасыз ете алмайтын жобалар еді.

The F 15 can trace its origins to the early Vietnam War, when the U. S. Air Force and U. S. Navy fought each other over future tactical aircraft. Defense Secretary Robert McNamara was pressing for both services to use as many common aircraft as possible, even if performance compromises were involved. As part of this policy, the USAF and Navy had embarked on the TFX (F 111) program, aiming to deliver a medium range interdiction aircraft for the Air Force that would also serve as a long range interceptor aircraft for the Navy. In January 1965, Secretary McNamara asked the Air Force to consider a new low cost tactical fighter design for short range roles and close air support to replace several types like the F 100 Super Sabre and various light bombers then in service. Several existing designs could fill this role; the Navy favored the Douglas A 4 Skyhawk and LTV A 7 Corsair II, which were pure attack aircraft, while the Air Force was more interested in the Northrop F 5 fighter with a secondary attack capability. The A 4 and A 7 were more capable in the attack role, while the F 5 less so, but could defend itself. If the Air Force chose a pure attack design, maintaining air superiority would be a priority for a new airframe. The next month, a report on light tactical aircraft suggested the Air Force purchase the F 5 or A 7, and consider a new higher performance aircraft to ensure its air superiority. This point was reinforced after the loss of two Republic F 105 Thunderchief aircraft to obsolete MiG 17s attacking the Thanh Hóa Bridge on 4 April 1965. In April 1965, Harold Brown, at that time director of the Department of Defense Research and Engineering, stated the favored position was to consider the F 5 and begin studies of an "F X". These early studies envisioned a production run of 800 to 1,000 aircraft and stressed maneuverability over speed; it also stated that the aircraft would not be considered without some level of ground attack capability. On 1 August, General Gabriel Disosway took command of Tactical Air Command and reiterated calls for the F X, but lowered the required performance from Mach 3.0 to 2.5 to lower costs. An official requirements document for an air superiority fighter was finalized in October 1965, and sent out as a request for proposals to 13 companies on 8 December. Meanwhile, the Air Force chose the A 7 over the F 5 for the support role on 5 November 1965, giving further impetus for an air superiority design as the A 7 lacked any credible air to air capability. Eight companies responded with proposals. Following a downselect, four companies were asked to provide further developments. In total, they developed some 500 design concepts. Typical designs featured variable sweep wings, weight over , included a top speed of Mach 2.7 and a thrust to weight ratio of 0.75. When the proposals were studied in July 1966, the aircraft were roughly the size and weight of the TFX F 111, and like that aircraft, were designs that could not be considered an air superiority fighter.

Кішірек, жеңіл

Осы кезеңде Вьетнамдағы әскери қақтығыстар туралы зерттеулер алаңдатарлық нәтижелер көрсетті. Теорияда ракеталарды пайдаланып алысқа шабуыл жасау және осы мақсатқа арналған ұшақтарды жаңғырту баса назарда болды. Соның салдарынан үлкен радиолок жабдықталған, жоғары жылдамдықты ұшақтар жасалды, бірақ олардың маневрлеу қабілеті шектеулі болды және көбінесе қарусыз болды. Классикалық мысал – USAF, USN және АҚШ Теңіз корпусы Вьетнамдағы әуе үстемдігін қамтамасыз ету үшін қолданған McDonnell Douglas F-4 Phantom II. Бұл ұшақ жеткілікті қуатқа, қашықтыққа және маневрлеуге ие болған жалғыз жауынгер болатын, оған кеңестік истребительдердің қаупімен күресудің басты міндеті тапсырылды, бұл кезде тікелей араласу қағидалары қолданылды. Бұл Джон Бойдтің энергия-маневрлеу теориясына әкелді, ол ұшақ дизайнының сәтті болуы үшін қосымша қуат пен маневрлеудің маңызды екенін, ал қарапайым жылдамдықтан гөрі олардың маңыздырақ екенін атап көрсетті. Осы идеяларды талмай жақтау және бастапқы F-X жобасының «сәтсіздігі» нәтижесінде «жауынгерлік мафия» әуеде үстемдікке қол жеткізу үшін көптеп өндіріліп, пайдалануға болатын жеңіл күндізгі жауынгерге ұмтылды. 1967 жылдың басында олар идеалды дизайнның 1:1 жуыққан итеру күші мен салмағының қатынасына, ең жоғары жылдамдығы 2.3 Мах-қа дейін төмендегеніне, салмағына және қанат жүктемесіне ие болуын ұсынды. Осы уақытқа дейін Теңіз күштері F-111 өз талаптарына сай емес екенін шешіп, жаңа, арнайы истребитель дизайнын – VFAX бағдарламасын әзірлеуді бастады. 1966 жылдың мамырында Макнамара әскерилерге тағы да жобаларды зерттеп, VFAX Әуе күштерінің F-X қажеттіліктерін қанағаттандыратынын тексеруді тапсырды. Нәтижесінде 18 айлық зерттеулер көрсетті, қажетті сипаттамалар тым әртүрлі болды: Теңіз күштері ұшу уақытын және миссияның икемділігін баса назардады, ал Әуе күштері енді негізінен маневрлеу қабілетін іздеді.

Әуедегі басымдыққа назар аударыңыз

1967 жылы Кеңес Одағы Мәскеу маңындағы Домодедово әуежайында Микоян-Гуревич МиГ-25 ұшағын таныстырды. МиГ-25 жоғары жылдамдықты, жоғары биіктіктегі ұрысқа түсуге арналған ұшақ ретінде жобаланған және осы рөлде өте жақсы болу үшін көптеген өнімділік есебінен құрбандықтар жасалды. Олардың арасында 2,8 Махтан жоғары өте жоғары жылдамдық қажеттілігі болды, бұл ұшақтың көптеген бөліктерінде алюминийдің орнына тот баспайтын болатты пайдалануды талап етті. Салмақтың артуы ұшақтың қажетті биіктікте жұмыс істеуіне мүмкіндік беретін үлкен қанатты талап етті. Дегенмен, бақылаушыларға ол сырттан өте үлкен F X зерттеулеріне ұқсас көрінді, яғни жоғары жылдамдығы және үлкен қанаты бар, жоғары маневрлік қабілетті ұшақ, бұл Қорғаныс министрлігінде және АҚШ-тың озып кеткенін көрсететін түрлі қару түрлерінде үлкен алаңдаушылық тудырды. МиГ-23 де алаңдаушылық тудырды және ол жалпы алғанда F-4 ұшағынан жақсырақ деп есептелді. F X МиГ-23-тен озып кетер еді, бірақ енді МиГ-25 жылдамдық, биіктік және төзімділік тұрғысынан барлық қолданыстағы АҚШ ұшақтарынан, тіпті F X-тен де жоғары болып көрінді. Сондықтан F X-ті жақсартуға күш салынды. Әскери-әуе күштерінің штабы мен TAC көп мақсатты ұшақты талап етуді жалғастырды, ал Дизосвей мен Әуе штабының бастығы Брюс Холлоуэй МиГ-25 күтілетін өнімділігіне жауап беретін таза әуе басымдығын қамтамасыз ететін ұшақтың дизайнын қалады. Сол кезеңде Әскери-теңіз күштері өзінің VFAX бағдарламасын тоқтатты және оның орнына Grumman ұсынған VFX деп аталатын кішірек және маневрлі дизайнды қабылдады, кейіннен ол Grumman F 14 Tomcat аталды. VFX F X талаптарына жақын болды. Әуе күштерінің арасындағы күрес Әскери-теңіз күштерінің VFAX ұшағы оларға таңылды деген алаңдаушылықпен аяқталды; 1968 жылдың мамырында «Біз, соңғы шешімге келдік – және ешкім келіспейтініне үміттенемін – бұл ұшақ әуедегі басымдықты қамтамасыз ететін ұшақ болады» делінді. 1968 жылдың қыркүйегінде ірі әуе-ғарыш компанияларына ұсыныс сұранысы жіберілді. Бұл талаптар бір орындық ұшақтың әуеден әуеге ұшу үшін ең жоғары ұшу салмағын, 2,5 Мах жылдамдығын және салмаққа қатынас көрсеткішінің 1:1 шамасында болуын талап етті. Сондай-ақ, екі қозғалтқышты орнату қажет болды, өйткені бұл газды жылдам өзгертуге жауап береді және Әскери-теңіз күштерінің VFX бағдарламасымен ортақтыққа мүмкіндік береді. Алайда, авиациялық жабдықтар туралы егжей-тегжейлі ақпарат нақтыланбады, өйткені жауды алыстан анықтай алатын қуатты радарлы үлкен ұшақ жасау, немесе жауды анықтауды қиындататын кішірек ұшақ жасау белгісіз болды. Төрт компания ұсыныс берді, Әуе күштері General Dynamics компаниясын жойып, 1968 жылдың желтоқсанында Fairchild Republic, North American Rockwell және McDonnell Douglas компанияларына анықтама кезеңі үшін келісімшарттар берді. Компаниялар 1969 жылдың маусымына дейін техникалық ұсыныстар берді. Әуе күштері 1969 жылдың 23 желтоқсанында McDonnell Douglas компаниясын таңдағанын жариялады; Әскери-теңіз күштерінің VFX сияқты, F X прототип кезеңінің көп бөлігін өткізіп, уақытты үнемдеу және бағдарламаның тоқтатылуын болдырмау үшін толық көлемде дамуға көшті. Жеңімпаз дизайн F-14 екі құйрықты ұшағына ұқсас болды, бірақ қанаттары жылжымайтын болды; екі дизайн да NASA-ның жел туннелінде жүргізілген сынақтарға негізделген. Eagle-дың бастапқы нұсқалары F 15 бір орындық және TF 15 екі орындық нұсқалары болды. (F 15C алғаш ұшқаннан кейін, атаулары "F 15A" және "F 15B" болып өзгертілді). Бұл нұсқалар жаңа Pratt & Whitney F100 қозғалтқыштарымен жабдықталады, сонда ұрыс күшінің салмаққа қатынасы 1:1-ден асып түсетін еді. Ұсынылған 25 мм-лік Ford Philco GAU 7 зеңбірегі, оқ-дәрісіз оқтармен, әзірлеу кезінде қиындықтар тудырды. Ол стандартты M61 Vulcan зеңбірегінің пайдасына тасталды. F-15 Phantom сияқты төрт Sparrow зымыранын конформальды түрде тасыды. Қанаттар кең, жалпақ фюзеляжға орнатылды, ол тиімді көтергіш бет ретінде де қызмет етті. Ұшақтың конструкциясы 4000 сағаттық қызмет мерзімімен жобаланған, бірақ кейіннен сынақтар мен кеңейтулер арқылы 8000 сағатқа дейін ұзартылды және кейбіреулері одан да көп ұшатын болды. F 15A-ның алғашқы ұшуы 1972 жылдың 27 шілдесінде, екі орындық F 15B-ның алғашқы ұшуы 1973 жылдың шілдесінде болды. F-15 ұшақта төмен ұшып бара жатқан жылжымалы нысаналарды жер бетіндегі кедергілерден ажырата алатын "төмен қарап, атып түсіру" радиолокаторы бар. Ол ұшқыштардың жұмыс жүктемесін азайту үшін жаңа басқару құралдарымен және дисплейлермен компьютерлік технологияны пайдаланды және салмақты үнемдеу үшін тек бір ұшқышты қажет етті. F 14 немесе F 4 сияқты емес, F 15 тек бір қанатты фреймге ие, ал алдыңғы көріс анық. Әскери-әуе күштері F 15 ұшағын «North American F 86 Sabre ұшағынан бері әуедегі басымдықты қамтамасыз етуге арналған бірінші арнайы ұшақ» деп таныстырды. F 15 Израиль және Жапония әуе күштері сияқты клиенттерге ұнады. F 15 ұшағының тым үлкендігіне және оны көптеп сатып алудың қымбаттығына байланысты сын айтқан «ұрысшы мафиясы» Жеңіл ұшақтар (LWF) бағдарламасына әкелді, ол Әскери-әуе күштерінің General Dynamics F 16 Fighting Falcon және орта салмақты Әскери-теңіз күштерінің McDonnell Douglas F/A 18 Hornet ұшақтарына әкелді.

In 1967, the Soviet Union revealed the Mikoyan Gurevich MiG 25 at the Domodedovo airfield near Moscow. The MiG 25 was designed as a high speed, high altitude interceptor aircraft, and made many performance tradeoffs to excel in this role. Among these was the requirement for very high speed, over Mach 2.8, which demanded the use of stainless steel instead of aluminum for many parts of the aircraft. The added weight demanded a much larger wing to allow the aircraft to operate at the required high altitudes. However, to observers, it appeared outwardly similar to the very large F X studies, an aircraft with high speed and a large wing offering high maneuverability, leading to serious concerns throughout the Department of Defense and the various arms that the US was being outclassed. The MiG 23 was likewise a subject of concern, and it was generally believed to be a better aircraft than the F 4. The F X would outclass the MiG 23, but now the MiG 25 appeared to be superior in speed, ceiling, and endurance to all existing US fighters, even the F X. Thus, an effort to improve the F X followed. Both Headquarters USAF and TAC continued to call for a multipurpose aircraft, while both Disosway and Air Chief of Staff Bruce K. Holloway pressed for a pure air superiority design that would be able to meet the expected performance of the MiG 25. During the same period, the Navy had ended its VFAX program and instead accepted a proposal from Grumman for a smaller and more maneuverable design known as VFX, later becoming the Grumman F 14 Tomcat. VFX was considerably closer to the evolving F X requirements. The Air Force in fighting was eventually ended by the worry that the Navy's VFAX would be forced on them; in May 1968, it was stated that "We finally decided – and I hope there is no one who still disagrees – that this aircraft is going to be an air superiority fighter". In September 1968, a request for proposals was released to major aerospace companies. These requirements called for single seat fighter having a maximum take off weight of for the air to air role with a maximum speed of Mach 2.5 and a thrust to weight ratio of nearly 1:1 at mission weight. It also called for a twin engined arrangement, as this was believed to respond to throttle changes more rapidly and might offer commonality with the Navy's VFX program. However, details of the avionics were left largely undefined, as whether to build a larger aircraft with a powerful radar that could detect the enemy at longer ranges was not clear, or alternatively a smaller aircraft that would make detecting it more difficult for the enemy. Four companies submitted proposals, with the Air Force eliminating General Dynamics and awarding contracts to Fairchild Republic, North American Rockwell, and McDonnell Douglas for the definition phase in December 1968. The companies submitted technical proposals by June 1969. The Air Force announced the selection of McDonnell Douglas on 23 December 1969; like the Navy's VFX, the F X skipped much of the prototype phase and jumped straight into full scale development to save time and avoid potential program cancellation. The winning design resembled the twin tailed F 14, but with fixed wings; both designs were based on configurations studied in wind tunnel testing by NASA. The Eagle's initial versions were the F 15 single seat variant and TF 15 twin seat variant. (After the F 15C was first flown, the designations were changed to "F 15A" and "F 15B"). These versions would be powered by new Pratt & Whitney F100 engines to achieve a combat thrust to weight ratio in excess of 1:1. A proposed 25 mm Ford Philco GAU 7 cannon with caseless ammunition suffered development problems. It was dropped in favor of the standard M61 Vulcan gun. The F 15 used conformal carriage of four Sparrow missiles like the Phantom. The fixed wing was put onto a flat, wide fuselage that also provided an effective lifting surface. The airframe was designed with a 4,000 hour service life, although this was later increased through testing and extension modifications to 8,000 hours and some would fly beyond that. The first F 15A flight was made on 27 July 1972, with the first flight of the two seat F 15B following in July 1973. The F 15 has a "look down/shoot down" radar that can distinguish low flying moving targets from ground clutter. It would use computer technology with new controls and displays to lower pilot workload and require only one pilot to save weight. Unlike the F 14 or F 4, the F 15 has only a single canopy frame with clear vision forward. The USAF introduced the F 15 as "the first dedicated USAF air superiority fighter since the North American F 86 Sabre". The F 15 was favored by customers such as the Israel and Japan air arms. Criticism from the fighter mafia that the F 15 was too large to be a dedicated dogfighter and too expensive to procure in large numbers, led to the Lightweight Fighter (LWF) program, which led to the USAF General Dynamics F 16 Fighting Falcon and the middle weight Navy McDonnell Douglas F/A 18 Hornet.

Дамыту

Бір орындық F-15C және екі орындық F-15D модельдері 1978 жылы өндіріске түсті және сол жылдың ақпан және маусым айларында алғашқы ұшуларын жасады. Бұл модельдер қосымша ішкі отынмен, сыртқы конформды отын бактерілерімен (CFT) және жоғарылатылған ең жоғары ұшу салмағымен жабдықталды, сондай-ақ пилотқа барлық салмақта 9g дейін ұшуға мүмкіндік беретін жүктеме туралы ескерту жүйесі болды. 2000 жылы 18 АҚШ Әуе күштерінің F-15C ұшағына APG-63(V)2 белсенді электронды сканерленген массивтік (AESA) радары қайта жабдықталды. Барлық АҚШ F-15 ұшақтарының операциялық ұшу бағдарламасының жүйесіне Зымыранды ұшыру аймағын анықтау бағдарламасы (ZAP) енгізілді, ол ұшқышқа нақты уақыт режимінде зымырандарды ұшыруға қолайлы аймақ туралы ақпаратты көрсету арқылы ұсынады. 1979 жылы McDonnell Douglas және F-15 радарларын өндіруші Hughes компаниялары F-15 ұшағының шабуылдық нұсқасын жекеменшік түрде жасау үшін бірікті. Бұл нұсқа 1982 жылдан бастап Әуе күштерінің екі рөлді истребительдерінің байқауында бақ сынады. 1984 жылы F-15E шабуылдық нұсқасы General Dynamics компаниясының бәсекелес F-16XL-ге қарағанда өндіріске таңдалды; ол екі орындық, екі рөлді, кез келген ауа райында, ауадан ауаға және тереңдеу шабуылға арналған толық интеграцияланған истребитель. Артқы кабинада ұшақ жүйелерін және қару-жарақтарды басқару үшін төрт көп мақсатты катодты сәулелі түтік дисплейлері орнатылған. Цифрлық, үш рет резервтік Lear Siegler ұшуды басқару жүйесі айнымалы лазерлік гироскопты инерциялық навигациялық жүйесімен күшейтілген автоматты жерді қадағалауға мүмкіндік береді. Төмен биіктікте, жоғары жылдамдықпен ену және түнде немесе қолайсыз ауа райында тактикалық нысаналарға дәл шабуыл жасау үшін F-15E жоғары ажыратымды APG-70 радарымен және термографиялық суреттерді алу үшін LANTIRN құрылғыларын қолданады. 2006 жылдан бастап, F-22-нің сатып алынуы қысқартылып, барлық әуедегі басымдықты қамтамасыз ететін F-15 ұшақтарын алмастыру қаупі туған кезде, USAF 179 F-15C ұшағын ең жақсы жағдайда жаңартуды жоспарлады, AN/APG-63(V)3 AESA радары мен жаңартылған кабина дисплейлерін орнату арқылы ұшақ паркін сақтауға тырысты; алғашқы жаңартылған ұшақ 2010 жылдың қазан айында тапсырылды. Көптеген F-15 ұшақтары Joint Helmet Mounted Cueing System (ЖБС) жүйесімен жабдықталды. Lockheed Martin F-15C сияқты тактикалық истребительдер үшін инфрақызыл іздеу және нысананы анықтау (IRST) сенсорлық жүйесін әзірледі, нәтижесінде Legion Pod-қа орнатылған AN/ASG-34(V)1 IRST21 сенсоры пайда болды; AN/AAQ-33 Sniper XR құрылғысы да уақытша IRST шешімі ретінде интеграцияланды. Eagle Passive/Active Warning Survivability System (EPAWSS) деп аталатын келесі жаңарту жоспарланған. 2015 жылдың қазан айында Boeing компаниясы EPAWSS-тің бас мердігері болып таңдалды, ал BAE Systems қосалқы мердігер ретінде таңдалды. EPAWSS – бұл электрондық қарсы шаралардың, радарлық ескертудің және 1980-ші жылдардағы тактикалық электрондық соғыс жүйесімен салыстырғанда шайыр мен жалынды қолдану мүмкіндігінің жоғарылатылған барлық цифрлық жүйесі. 400-ден астам F-15C және F-15E ұшағына жүйе орнату жоспарланған. 2015 жылдың қыркүйегінде Boeing компаниясы 2040C Eagle жаңартуын (сонымен қатар "Алтын бүркіт" деп аталады) ұсынды, ол F-15 ұшағын 2040 жылға дейін қолдануға дайын болуын қамтамасыз етуге бағытталған. F-22 ұшақтарының аз санын ескере отырып, бұл жаңарту қажеттілік ретінде қарастырылды және компанияның F-15SE Silent Eagle концепциясына негізделген. Көптеген жақсартулар қару-жарақ жүктемесін 16-ға дейін екі еселеуге арналған төрттік ракета ұялары, ұшу қашықтығын арттыру үшін конформды отын бактерілері, бесінші буын истребительдермен байланыс орнату үшін "Talon HATE" байланыс модулі, APG-63(V)3 AESA радары, ұзақ қашықтықтағы Legion IRST құрылғысы және EPAWSS электрондық соғыс кешені сияқты қару-жарақтардың тиімділігіне бағытталған. F-15C/D ұшақтарына 2040C жаңартуы жүргізілген жоқ, себебі ұшақтардың жасы экономикалық тұрғыдан тиімді емес еді, бірақ EPAWSS және AESA радары сияқты көптеген компоненттер F-15E ұшақтарына жаңартулар үшін және 2020 жылы USAF тапсырыс берген жаңа F-15EX Eagle II ұшақтары үшін де қолданылды; F-15EX экспорттық клиенттер үшін қолданыстағы Advanced Eagle өндіріс желісін пайдаланып, қалған F-15C/D ұшақтарын ауыстыру үшін алдын-ала уақытты және бастапқы шығындарды азайтты, ал F-22 өндірісін қайта бастау өте қымбат деп есептелді. A және C модельдері бір орындық нұсқалары; олар әуедегі басымдықты қамтамасыз ететін негізгі нұсқалар болды. B және D модельдері ұшқыштың артында екінші орындықты қосады, бірақ олар да толыққанды жауынгерлік қабілетті. E модельдері қару-жарақ жүйесі офицері үшін екінші орынды пайдаланады. F-15 басқа заманауи истребительдерге қарағанда ерекше ерекшелікке ие; ол қозғалтқыш соплоларын жабатын ерекше "түркі қауырсыны" аэродинамикалық түтін жапырақтарына ие емес. Оның құю дизайнымен байланысты туындаған мәселелер, соның ішінде ұшу кезінде жапырақтардың түсіп қалуы салдарынан оларды алып тастау туралы шешім қабылданды, бұл аэродинамикалық сүйреудің 3%-ға артуына әкелді. F-15 бір қанатын жоғалтқаннан кейін де басқарылатын ұшуға қабілетті екені дәлелденді, 1983 жылы Негев аймағындағы оқиғада израильдік F-15D ұшағы A-4 Skyhawk ұшағымен соқтығысып, оң қанатын жоғалтқаннан кейін. A-4 ұшағы бірден қирап, ұшқышы автоматты түрде катапульданып шықты, ал F-15 басқарылмайтын айналысқа түсті. Толық форсажды қолдану және қалыпты жылдамдықтан екі есе жоғары жылдамдықпен қону арқылы ұшқыш Зиви Недиви Рамон әуе базасында сәтті қонды. Кейіннен жасалған жел тоннеліндегі сынақтар бір қанаты бар модельдің бақыланатын ұшуға тек +/20 тораптық бұрыш және шамамен +/20 тораптық жылдамдық диапазонында ғана мүмкін екенін растады. Оқиға зақымдануға бейімделетін технологияны зерттеуге және "Интеллектуалды ұшуды басқару жүйесі" деп аталатын жүйеге әкелді.

The single seat F 15C and two seat F 15D models entered production in 1978 and conducted their first flights in February and June of that year. These models were fitted with the Production Eagle Package (PEP 2000), which included of additional internal fuel, provisions for exterior conformal fuel tanks (CFT), and an increased maximum takeoff weight up to and an overload warning system, which allows the pilot to fly up to 9 g at all weights. In 2000, the APG 63(V)2 active electronically scanned array (AESA) radar was retrofitted to 18 U. S. Air Force F 15C aircraft. The ZAP (Zone Acquisition Program) missile launch envelope has been integrated into the operational flight program system of all U. S. F 15 aircraft, providing dynamic launch zone and launch acceptability region information for missiles to the pilot by display cues in real time. In 1979, McDonnell Douglas and F 15 radar manufacturer, Hughes, teamed to privately develop a strike fighter version of the F 15. This version competed in the Air Force's Dual Role Fighter competition starting in 1982. The F 15E strike variant was selected for production over General Dynamics' competing F 16XL in 1984; it is a two seat, dual role, totally integrated fighter for all weather, air to air, and deep interdiction missions. The rear cockpit is upgraded to include four multipurpose cathode ray tube displays for aircraft systems and weapons management. The digital, triple redundant Lear Siegler aircraft flight control system permits coupled automatic terrain following, enhanced by a ring laser gyro inertial navigation system. For low altitude, high speed penetration and precision attack on tactical targets at night or in adverse weather, the F 15E carries a high resolution APG 70 radar and LANTIRN pods to provide thermography. Beginning in 2006, with the threat of curtailed procurement of the F 22 that was to replace all air superiority F 15s, USAF planned to modernize 179 F 15Cs in the best material condition in order to maintain fighter fleet size by retrofitting the AN/APG 63(V)3 AESA radar and updated cockpit displays; the first upgraded aircraft was delivered in October 2010. A significant number of F 15s were equipped with the Joint Helmet Mounted Cueing System. Lockheed Martin developed an infrared search and track (IRST) sensor system for tactical fighters such the F 15C, eventually resulting in the AN/ASG 34(V)1 IRST21 sensor mounted in the Legion Pod; the AN/AAQ 33 Sniper XR pod was also integrated as a makeshift interim IRST solution. A follow on upgrade called the Eagle Passive/Active Warning Survivability System (EPAWSS) was planned. Boeing was selected in October 2015 to serve as prime contractor for the EPAWSS, with BAE Systems selected as a subcontractor. The EPAWSS is an all digital system with advanced electronic countermeasures, radar warning, and increased chaff and flare capabilities in a smaller footprint than the 1980s era Tactical Electronic Warfare System. More than 400 F 15Cs and F 15Es were planned to have the system installed. In September 2015, Boeing unveiled its 2040C Eagle upgrade (also called "Golden Eagle"), designed to keep the F 15 relevant through 2040. Seen as a necessity because of the low numbers of F 22s procured, the upgrade builds upon the company's F 15SE Silent Eagle concept with low observable features. Most improvements focus on lethality including quad pack munitions racks to double its missile load to 16, conformal fuel tanks for extended range, "Talon HATE" communications pod to communicate with fifth generation fighters, the APG 63(V)3 AESA radar, long range Legion IRST pod, and EPAWSS electronic warfare suite. The 2040C upgrade for the F 15C/D was not pursued, owing to the airframes' age that made it not economically sustainable, but many of the components such as EPAWSS and AESA radar were continued for F 15E upgrades as well as new build F 15EX Eagle II ordered by USAF in 2020; the F 15EX took advantage of existing Advanced Eagle production line for export customers to minimize lead times and start up costs to replace the remaining F 15C/Ds, whereas F 22 production restart was considered cost prohibitive. The A and C models are single seat variants; these were the main air superiority versions produced. B and D models add a second seat behind the pilot for training, although they are also fully combat capable. E models use the second seat for a weapon systems officer. Visibly, the F 15 has a unique feature vis à vis other modern fighter aircraft; it does not have the distinctive "turkey feather" aerodynamic exhaust petals covering its engine nozzles. Following problems during development of its exhaust petal design, including dislodgment during flight, the decision was made to remove them, resulting in a 3% aerodynamic drag increase. The F 15 was shown to be capable of controlled flight with only one wing after an Israeli F 15D suffered a mid air collision with an A 4 Skyhawk that removed most of the right wing, in the 1983 Negev mid air collision. While the A 4 was instantly disintegrated with the pilot being automatically ejected, the F 15 was sent into an uncontrollable roll. Through the application of full afterburner as well as a landing at twice the normal speed, pilot Zivi Nedivi managed to land successfully at Ramon Airbase. Subsequent wind tunnel tests on a one wing model confirmed that controllable flight was only possible within a very limited speed range of +/ 20 knots and angle of attack variation of +/ 20 degrees. The event resulted in research into damage adaptive technology and a system called "Intelligent Flight Control System".

Авионика

Көп мақсатты авиациялық жүйе бас-жоғарғы дисплей (HUD), озық радар, AN/ASN 109 инерциялық басқару жүйесі, ұшу аспаптары, жоғары жиілікті байланыс, тактикалық аэронавигациялық жүйе және аспаптық қону жүйесі қабылдағыштарын қамтиды. Оған сондай-ақ, ішкі орналасқан тактикалық электрондық соғыс жүйесі, «дос немесе жау» анықтау жүйесі, электрондық қарсы шаралар жиынтығы және орталық цифрлық компьютер кіреді. HUD интеграцияланған авиаэлектроника жүйесі жинаған барлық қажетті ұшу ақпаратын көрсетеді. Бұл дисплей кез келген жарық жағдайында көрінеді және ұшқышқа қарсыластың ұшағын іздеу және жою үшін қажетті ақпаратты ұсынады. F-15-тің әмбебап APG 63 және 70 импульстік Доплер радарлары жоғарыдан ұшып келе жатқан нысаналарды анықтап, төмен ұшып келе жатқан нысаналарды жерге қарай қарау/ату мүмкіндігін береді, бұл ретте жер бетінен келетін кедергілер оларды жаңылыстырмайды. Бұл радарлар ұшақтарды және жоғары жылдамдықты шағын нысаналарды көзге көрінетін қашықтықтан бастап, алыс қашықтықтарда және ағаштардың биіктігінен төменде анықтап, іздей алады. APG 63-тің негізгі қашықтығы 100 миль (161 км) құрайды. Радар нысана туралы ақпаратты тиімді қару қолдану үшін орталық компьютерге жібереді. Жақын арадағы түйіскенде радар жау ұшақтарын автоматты түрде анықтайды және бұл ақпарат бас дисплейде көрсетіледі. F-15-тің электрондық соғыс жүйесі қауіп туралы ескертуді (радарлық ескерту қабылдағышы) және таңдалған қауіптерге қарсы автоматты қарсы шараларды қамтамасыз етеді. Жақсартылған APG 63(V)2 және (V)3 белсенді электронды сканерленген антенналық (AESA) радар жаңартуы APG 63(V)1-дің көптеген аппараттық құрамдарын қамтыды, бірақ ұшқыштың жағдайды түсінуін арттыру үшін AESA қосылды. AESA радары өте икемді сәулеге ие, дерлік жеделдетілген іздеу жаңартуларын және бірнеше нысананы бір уақытта іздеу мүмкіндігін ұсынады. APG 63(V)2 және (V)3 қазіргі F 15C қару жүктемелерімен үйлесімді және ұшқыштарға AIM 120 AMRAAM қабілеттерін толыққанды пайдалануға мүмкіндік береді, бірнеше зымырандарды азимут, биіктік немесе қашықтық бойынша кеңінен орналасқан бірнеше нысанаға бір уақытта бағыттайды. «Eagle» төрт түрлі әуеден әуеге қару-жарақтармен жарақтандырылуы мүмкін: AIM 7F/M Sparrow зымырандары немесе AIM 120 AMRAAM озық орта қашықтықтағы әуеден ауаға зымырандары корпустың төменгі бұрыштарында, AIM 9L/M Sidewinder немесе AIM 120 AMRAAM зымырандары қанаттардың астындағы екі тіреуде және оң қанат түбіндегі ішкі M61 Vulcan Gatling пулеметі. F 15C және D модельдері үшін бастапқыда «Fuel And Sensor Tactical (FAST)» пакеттері деп аталған төмен қарсылық конформды отын бактерілері (CFT) әзірленді. Оларды әрбір қанаттың астындағы қозғалтқыш ауа кіретін жерлерінің бүйірлеріне бекітуге болады және олар негізгі ұшақтың жүктеме факторлары мен әуе жылдамдығы шектеріне сәйкес жасалған. Бұл CFT ұшу қашықтығын арттырады және ұшу кезінде жанармай құю қажеттілігін азайтады. Бактар қолданылып жатқанда, оқ-дәрілерге арналған барлық сыртқы бекеттер қол жетімді болып қалады. Сонымен қатар, Sparrow немесе AMRAAM зымырандарын CFT бұрыштарына бекітуге болады. АҚШ Әскери-әуе күштерінің 57-ші истребитель-перехватшы эскадрильясы, Исландияның Кефлавик әскери-теңіз базасында орналасқан, Солтүстік Атлант мұхитында ұзақ мерзімді операциялар жүргізгендіктен, C модельді эскадрильясы CFT-ті тұрақты түрде қолданған жалғыз эскадрилья болды. 57 FIS жабылуымен, F 15E оларды тұрақты түрде тасымалдайтын жалғыз нұсқаға айналды. CFT сондай-ақ Израиль мен Сауд Арабиясына сатылды.

A multimission avionics system includes a head up display (HUD), advanced radar, AN/ASN 109 inertial guidance system, flight instruments, ultra high frequency communications, and tactical air navigation system and instrument landing system receivers. It also has an internally mounted, tactical electronic warfare system, Identification friend or foe system, an electronic countermeasures suite, and a central digital computer. The HUD projects all essential flight information gathered by the integrated avionics system. This display, visible in any light condition, provides the pilot information necessary to track and destroy an enemy aircraft without having to look down at cockpit instruments. The F 15's versatile APG 63 and 70 pulse Doppler radar systems can look up at high flying targets and look down/shoot down at low flying targets without being confused by ground clutter. These radars can detect and track aircraft and small high speed targets at distances beyond visual range down to close range, and at altitudes down to treetop level. The APG 63 has a basic range of 100 mile (161 km). The radar feeds target information into the central computer for effective weapons delivery. For close in dogfights, the radar automatically acquires enemy aircraft, and this information is projected on the head up display. The F 15's electronic warfare system provides both threat warning (radar warning receiver) and automatic countermeasures against selected threats. The improved APG 63(V)2 and (V)3 active electronically scanned array (AESA) radar upgrade included most of the hardware from the APG 63(V)1, but added an AESA to provide increased pilot situation awareness. The AESA radar has an exceptionally agile beam, providing nearly instantaneous track updates and enhanced multitarget tracking capability. The APG 63(V)2 and (V)3 are compatible with current F 15C weapon loads and enable pilots to take full advantage of AIM 120 AMRAAM capabilities, simultaneously guiding multiple missiles to several targets widely spaced in azimuth, elevation, or range. The Eagle can be armed with combinations of four different air to air weapons: AIM 7F/M Sparrow missiles or AIM 120 AMRAAM advanced medium range air to air missiles on its lower fuselage corners, AIM 9L/M Sidewinder or AIM 120 AMRAAM missiles on two pylons under the wings, and an internal M61 Vulcan Gatling gun in the right wing root. Low drag conformal fuel tanks (CFTs), initially called Fuel And Sensor Tactical (FAST) packs, were developed for the F 15C and D models. They can be attached to the sides of the engine air intakes under each wing and are designed to the same load factors and airspeed limits as the basic aircraft. These CFTs increase range and reduce the need for in flight refueling. All external stations for munitions remain available with the tanks in use. Moreover, Sparrow or AMRAAM missiles can be attached to the corners of the CFTs. The USAF 57th Fighter Interceptor Squadron based at NAS Keflavik, Iceland, was the only C model squadron to use CFTs on a regular basis due to its extended operations over the North Atlantic. With the closure of the 57 FIS, the F 15E is the only variant to carry them on a routine basis. CFTs have also been sold to Israel and Saudi Arabia.

Кіріспе және алғашқы қызмет көрсету

F-15 ұшағының ең ірі операторы – АҚШ Әуе күштері. Алғашқы Eagle, F-15B, 1974 жылғы 13 қарашада жеткізілді. 1976 жылғы қаңтарда 555-ші ТФС эскадрильясына алғашқы Eagle берілді. 1979–1981 жылдары Ливандағы палестиналық топтарға қарсы Израиль Әуе күштерінің рейдтері кезінде F-15A 13 сириялық МиГ-21 және екі сириялық МиГ-25 ұшағын түсіргені хабарланды. Израильдің F-15A және B ұшақтары Ирактың ядролық реакторына жасалған әуе шабуылы – «Операция Опера» операциясына сүйемелдеуші ретінде қатысты. 1982 жылғы Ливан соғысында Израильдің F-15 ұшақтары 41 сириялық ұшақты жойды (23 МиГ-21, 17 МиГ-23 және бір Aérospatiale SA.342L Gazelle тікұшағы). «Mole Cricket 19» операциясы кезінде Израильдің F-15 және F-16 ұшақтары бірде-бір шығынсыз 82 сириялық истребительді (МиГ-21, МиГ-23 және МиГ-23M) атып түсірді. Израиль – F-15 әуедегі басымдығын пайдалану және дамыту үшін жалғыз оператор болды, себебі бұл ұшақтың қашықтығы 1980 жылдары Израильдің басқа ұрыс ұшақтарынан әлдеқайда артық еді. F-15 ұшақтарын шабуылдық миссияға алғаш рет 1985 жылғы 1 қазанда «Wooden Leg» операциясы кезінде қолданған. Осы операцияда алты F-15D ұшағы Тунистегі PLO штаб-пәтеріне әрқайсысы бір GBU-15 басқарылатын бомбамен, ал екі F-15C ұшағы қираған жерге әрқайсысы алты Mk 82 басқарылмайтын бомбамен шабуыл жасады. Бұл – F-15 (A/B/C/D модельдері) әуедегі басымдығын тактикалық шабуыл миссияларында пайдаланған сирек жағдайлардың бірі болды. Израильдің әуедегі басымдығы F-15 нұсқалары кеңінен жаңартылып, JDAM GPS басқарылатын бомбалар мен Popeye зымыраны сияқты әуеден жерге соққы беретін қару-жарақтарды тасымалдау мүмкіндігіне ие болды. 1984 жылғы 5 маусымда болған қақтығыста Сауд Арабиясы Корольдік Әуе күштерінің F-15C ұшқыштары Иран Әуе күштерінің екі F-4E Phantom II ұшағын атып түсіргені хабарланды.

Жерсеріктікке қарсы сынақтар

ASM 135 зымыраны F 15 ұшағын бірінші саты ретінде пайдаланатын спутникке қарсы қару ретінде жобаланған. Кеңес Одағы АҚШ-тың зымыран ұшыруын тыңдау спутнигінің жоғалуымен байланыстыра алған, бірақ ASAT тасымалдайтын F 15 жүздеген F 15 ұшуларының арасында көрінбейтін болар еді. 1984 жылдың қаңтарынан 1986 жылдың қыркүйегіне дейін екі F 15A зымыраны ұшыру платформасы ретінде қолданылды. F 15A ұшақтары арнайы орталық тіректе қосымша жабдықтармен бір ASM 135 зымырасын тасымалдау үшін модификацияланды. Ұшу ұшағы 65° бұрышпен 1.22 Мах жылдамдықпен, 3.8 g күшпен көтеріліп, 38100 фут (11613 м) биіктікте ASAT зымырасын босатып жіберді. Ұшу компьютері тік өрлеуді және зымыраны босатуды басқару үшін жаңартылды. Үшінші сынақ ұшуы 555 км орбитадағы зейнеткерлікке шыққан P78-1 күн обсерваториясының спутнигіне қарсы болды, ол кинетикалық энергиямен жойылды. Ұшқыш, АҚШ Әуе күштерінің майоры Уилберт Д. "Дуг" Пирсон, спутникті жойған жалғыз ұшқыш атанды. F 15C және D истребительдері әуеде басымдықты қамтамасыз ету үшін пайдаланылды, ал F 15E Strike Eagles негізінен түнде, LANTIRN жүйесін қолдана отырып, модификацияланған Scud зымырандарының ұшыру қондырғыларын және артиллериялық нысандарды іздеу үшін жер-әуе шабуылдарында қолданылды. АҚШ Әуе күштерінің мәліметінше, олардың F 15C истребительдері 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы кезінде 34 ирак ұшағын жойды, олардың көпшілігі зымыранмен атылған: бес Микоян МиГ-29, екі МиГ-25, сегіз МиГ-23, екі МиГ-21, екі Сухой Су-25, төрт Сухой Су-22, бір Сухой Су-7, алты Дассо Мираж F1, бір Ильюшин Ил-76 көліктік ұшағы, бір Пилатус PC-9 оқу ұшағы және екі Миль Ми-8 тікұшағы. NHHC мәліметінше, F 15 достық F-14 Tomcat ұшағын атып түсірген болуы мүмкін. Сонымен қатар, F 15E 1991 жылдың 14 ақпанында GBU 10 лазерлік басқарылатын бомбамен ирактық Ми-24 "Хинд" тікұшағын жойып, әуедегі алғашқы жеңісін оді. Соғыстың алғашқы үш күнінде әуеде басымдыққа қол жеткізілді, ал кейінгі жойылған ұшақтардың көпшілігі американдық ұшақтарға қарсы емес, Иранға қашып бара жатқан ирактық ұшақтар болды. Екі F 15E жердегі атыстан зардап шекті, ал тағы біреуі Король Абдулазиз әуе базасына Scud зымыранының шабуылынан зардап шекті. 1990 жылдың 11 қарашасында Сауд Арабиясының Корольдік Әуе күштерінің (RSAF) ұшқышы "Шөлдегі қалқан" операциясы кезінде Суданға F 15C истребителімен қашып кетті. Сауд Арабиясы үш айдан кейін ұшақты қайтару үшін 40 миллион АҚШ доллары төледі. RSAF F 15 истребительдері "Шөлдегі дауыл" операциясы кезінде екі ирактық Mirage F1 ұшағын атып түсірді. Сауд Арабиясының бір F 15C ұшағы 1991 жылғы Персия шығанағы соғысы кезінде апатқа ұшырап жоғалып кетті. IQAF бұл истребительдің екі USAF F 15C ұшағымен бірге екі ирактық МиГ-25PD ұшағына қарсы ұрысқа қатысқандығын және апатқа ұшырамас бұрын R-40 зымырасынан зардап шеккенін мәлімдеді. Содан бері олар Оңтүстік күзет операциясын, Ирактың оңтүстігіндегі ұшуға тыйым салынған аймақтарды бақылауды, Түркиядағы "Кейімділікпен қамтамасыз ету" операциясын, Босниядағы НАТО операцияларын қолдау және соңғы әуе экспедициялық күштерін орналастыру үшін қолданылды. 1994 жылы АҚШ әскери-әуе күштерінің екі UH-60 Sikorsky Black Hawk тікұшағы Ирактың солтүгінде АҚШ F 15C истребительдерінің достық атыстан қателесіп атып түсірді. АҚШ Әуе күштерінің F 15C истребительдері 1999 жылы НАТО-ның Косоводағы "Кеңес күштер" операциясы кезінде AIM 120 және AIM 7 радарлық басқарылатын зымырандарды қолдана отырып, төрт югославтық МиГ-29 ұшағын атып түсірді.

The ASM 135 missile was designed to be a standoff antisatellite (ASAT) weapon, with the F 15 acting as a first stage. The Soviet Union could correlate a U. S. rocket launch with a spy satellite loss, but an F 15 carrying an ASAT would blend in among hundreds of F 15 flights. From January 1984 to September 1986, two F 15As were used as launch platforms for the ASAT missile. The F 15As were modified to carry one ASM 135 on the centerline station with extra equipment within a special centerline pylon. The launch aircraft executed a Mach 1.22, 3.8 g climb at 65° to release the ASAT missile at an altitude of 38100 feet (11613 m). The flight computer was updated to control the zoom climb and missile release. The third test flight involved a retired P78 1 solar observatory satellite in a 345 mile (555 km) orbit, which was destroyed by kinetic energy. The pilot, USAF Major Wilbert D. "Doug" Pearson, became the only pilot to destroy a satellite. The F 15C and D fighters were used in the air superiority role, while F 15E Strike Eagles were used in air to ground attacks mainly at night, hunting modified Scud missile launchers and artillery sites using the LANTIRN system. According to the USAF, its F 15Cs had 34 confirmed kills of Iraqi aircraft during the 1991 Gulf War, most of them by missile fire: five Mikoyan MiG 29s, two MiG 25s, eight MiG 23s, two MiG 21s, two Sukhoi Su 25s, four Sukhoi Su 22s, one Sukhoi Su 7, six Dassault Mirage F1s, one Ilyushin Il 76 cargo aircraft, one Pilatus PC 9 trainer, and two Mil Mi 8 helicopters. According to NHHC, F 15s may have also shot down a friendly F 14 Tomcat. In addition, the F 15E achieved its first ever air to air kill on 14 February 1991, destroying an Iraqi Mi 24 "Hind" helicopter with a GBU 10 laser guided bomb. Air superiority was achieved in the first three days of the conflict; many of the later kills were reportedly of Iraqi aircraft fleeing to Iran, rather than engaging American aircraft. Two F 15Es were lost to ground fire, and another was damaged on the ground by a Scud strike on King Abdulaziz Air Base. On 11 November 1990, a Royal Saudi Air Force (RSAF) pilot defected to Sudan with an F 15C fighter during Operation Desert Shield. Saudi Arabia paid US$40 million (~$ in ) for return of the aircraft three months later. RSAF F 15s shot down two Iraqi Mirage F1s during the Operation Desert storm. One Saudi Arabian F 15C was lost to a crash during the Persian Gulf War in 1991. The IQAF claimed this fighter was part of two USAF F 15Cs that engaged two Iraqi MiG 25PDs, and was hit by an R 40 missile before crashing. They have since been deployed to support Operation Southern Watch, the patrolling of the Iraqi no fly zones in Southern Iraq; Operation Provide Comfort in Turkey; in support of NATO operations in Bosnia, and recent air expeditionary force deployments. In 1994, two U. S. Army Sikorsky UH 60 Black Hawks were mistakenly downed by USAF F 15Cs in northern Iraq in a friendly fire incident. USAF F 15Cs shot down four Yugoslav MiG 29s using AIM 120 and AIM 7 Radar guided missiles during NATO's 1999 intervention in Kosovo, Operation Allied Force.

Құрылымдық ақаулар

Барлық F-15 ұшақтары Миссури әуе ұлттық гвардиясының F-15C ұшағы ұшу кезінде бөлініп, 2007 жылдың 2 қарашасында құлағаннан кейін АҚШ Әуе күштерімен жерге тиелді. Кейін жаңа F 15E паркі операцияларды жалғастыруға рұқсат алды. АҚШ Әуе күштері 2007 жылдың 28 қарашасында F 15C ұшағының жоғарғы ұзындықтарындағы бір маңызды жердің ақаудың күдікті себебі болғанын хабарлады, бұл әуеге кіретін жерлердің алдындағы фюзеляж, соның ішінде пилот кабинасы мен радиолокациялық дөңгелекшесінің ұшақ корпусынан бөлінуіне әкелді. F 15A-дан D үлгісіне дейінгі ұшақтар қажетті егжей-тегжейлі тексерулер мен жөндеулер жүргізілгенге дейін жерге қойылды. F-15 ұшақтарының жерге тиелуі бұқаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті, себебі бұл елдің әуе қорғанысына күш түсіре бастады. Бұл жағдай кейбір штаттарды әуе қорғанысы үшін көршілес штаттардың истребительдеріне, ал Алясканы Канада күштерінің истребительдеріне тәуел етуге мәжбүр етті. 2008 жылғы 10 қаңтарда жарияланған апатты тексеру комиссиясының есебінде F 15C ұшағының қалдықтарын талдау нәтижесінде ұзындықтың конструкциялық сызбаға сәйкес келмегені анықталды, бұл шаршау жарықтарына және соңында қалған тірек құрылымдарының күйреуіне және ұшақтың ұшу кезінде ыдырауына әкелді. 2008 жылдың 10 қаңтарында жарияланған есепте тағы тоғыз F 15 ұшағында ұзындықта ұқсас проблемалар бар екені анықталды. Нәтижесінде генерал Джон Корли "F-15 ұшағының болашағы күмәнді" деді. 2008 жылдың 15 ақпанында ACC барлық F 15A/B/C/D истребительдерін тексерулер, инженерлік сараптама және қажетті жөндеулерден кейін ұшуға рұқсат берді. ACC сондай-ақ басқа U.S. F 15A/B/C/D ұшақтарын босатуды ұсынды.

Кейінгі қызмет

F-15 ұшақтары 2008 жылға дейін әуедегі ұрыста 104 жауын жоқ қылды, ал өзінен ешқандай шығын көрмеді. F-15-тің әуеде басымдыққа ие болуға арналған A/B/C/D үлгілері жаудың шабуылынан зардап көрген емес. F-15 ұшақтарының жартысынан астамын Израиль әуе күштерінің ұшқыштары құлатқан. 2009 жылдың 16 қыркүйегінде Орегон әуе ұлттық гвардиясына тиесілі соңғы F-15A зейнеткерлікке шықты, бұл АҚШ-та F-15A және F-15B үлгілерінің қызметінің аяқталуын білдірді. Бұл ерте үлгілер зейнеткерлікке шыққаннан кейін F-15C және D үлгілері жаңа F-22 Raptor истребитерін толықтыру үшін қызметін жалғастырды. 2000 жылдары Қорғаныс министрлігінің басты назары Таяу Шығыста ассиметриялық қарсы көтеріліс операцияларына ауғандықтан, F-22 истребитерін сатып алу 187 операциялық ұшақпен шектелді. АҚШ Әскери-әуе күштері F-15C/D ұшақтарының жоспарланған зейнеткерлік мерзімінен кейін де қызметін ұзартуға мәжбүр болды, өйткені әуеде басымдыққа ие болуға қабілетті жеткілікті ұшақтарды сақтау қажеттілігі туды. 2007 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері 2025 жылдан кейін де 179 F-15C/D және 224 F-15E ұшақтарын қызметте ұстауды жоспарлады. 2010 жылдары АҚШ Әскери-әуе күштерінің F-15C/D ұшақтары Тынық мұхиты әуе күштерімен бірге Жапониядағы Кадена әуе базасында және Еуропадағы АҚШ әуе күштерімен Ұлыбританиядағы Лейкенхит әуе базасында тұрақты түрде орналасты. Басқа тұрақты АҚШ Әскери-әуе күштерінің F-15 ұшақтары Невада штатындағы Неллис әуе базасында қарсыластар/шабуылшылар платформалары ретінде ACC-мен, ал Калифорниядағы Эдвардс әуе базасында және Флоридадағы Эглин әуе базасында сынақтар мен бағалау жұмыстарында Әуе күштері Материалдық командасымен жұмыс істеді. Қалған барлық F-15C/D ұшақтары Ұлттық әуе гвардиясының басқаруында. F-15C/D ұшақтарының тиімділігін сақтау үшін флотқа бірқатар жаңартулар енгізілді, 179 ұшақ 2010 жылдан бастап AN/APG 63(V)3 AESA радарымен жабдықталды, сондай-ақ IRST және кабина жаңартулары да жүргізілді. 2010 жылдардың ортасына қарай ескірген F-15C/D флотының 2030 жылға дейін экономикалық тұрғыдан тиімді болуы күмәнді болды, сондықтан АҚШ Әскери-әуе күштері Boeing ұсынған F-15 2040C толыққанды жаңартуынан бас тартты. 2017 жылдың сәуірінде АҚШ Әскери-әуе күштері 2020 жылдардың ортасында F-15C/D ұшақтарын зейнеткерлікке шығаруды және F-15 атқаратын рөлдерге F-16 сияқты басқа ұшақтарды тартуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, сонымен қатар истребительдер паркін жаңарту мүмкіндіктерін қарастырып жатты. 2018 жылдың соңы мен 2019 жылдың басында Қорғаныс министрлігінің Шығындарды талдау және бағдарламаны бағалау (CAPE) кеңсесінің истребительдер паркін қолжетімді түрде жаңарту бойынша жүргізген бірқатар зерттеулерінен кейін, Пентагон 2020 қаржы жылының бюджетінде жаңа F-15EX ұшақтарын сұрады. Бұл ұшақтар экспорттық F-15QA үлгісіне негізделген, қазіргі кезде өндірісте жүргізілуде. Жаңа ұшақтар F-15C ұшақтарын алмастыруға және F-22 истребитерін толықтыруға, истребительдер паркінің көлемін сақтауға көмектеседі. Жоспар бойынша 144 ұшақ сатып алынуы тиіс. Бұл АҚШ Әскери-әуе күштеріне F-22 өндіріс желісін қайта іске қосудың қымбат екенін ескере отырып, қолданыстағы экспорттық өндіріс желісін пайдалану арқылы истребительдерді жедел және қолжетімді түрде пайдалануға мүмкіндік берді. 2022 жылы АҚШ Әскери-әуе күштері F-15C/D ұшақтарын 2026 жылға дейін, ал F-15E ұшақтарын 2030 жылдары зейнеткерлікке шығаруды жоспарлап отырғанын хабарлады.

The F 15 had a combined air to air combat record of 104 kills to no losses through 2008. The F 15's air superiority versions, the A/B/C/D models, have not suffered any losses to enemy action. Over half of F 15 kills have been achieved by Israeli Air Force pilots. On 16 September 2009, the last F 15A, an Oregon Air National Guard aircraft, was retired, marking the end of service for the F 15A and F 15B models in the United States. With the retirement of those early models, the F 15C and D models continued operational service to supplement the new F 22 Raptor in frontline US service. Because the DOD was primarily focused on asymmetric counterinsurgency warfare in the Middle East in the 2000s, the F 22 procurement was curtailed to just 187 operational aircraft and the USAF had to extend F 15C/D operations well beyond its planned retirement date in order to maintain adequate numbers of air superiority fighters; in 2007, the USAF planned to keep 179 F 15C/Ds along with 224 F 15Es in service beyond 2025. During the 2010s, USAF F 15C/Ds were regularly based overseas with the Pacific Air Forces at Kadena AB in Japan and with the U. S. Air Forces in Europe at RAF Lakenheath in the United Kingdom. Other regular USAF F 15s are operated by ACC as adversary/aggressor platforms at Nellis AFB, Nevada, and by Air Force Materiel Command in test and evaluation roles at Edwards AFB, California, and Eglin AFB, Florida. All remaining combat coded F 15C/Ds are operated by the Air National Guard. To keep the F 15C/D viable, the fleet saw a series of upgrades, with 179 aircraft receiving the AN/APG 63(V)3 AESA radar starting in 2010 along with eventual addition of IRST pods and cockpit enhancements. By the mid 2010s, the aging F 15C/D fleet was no longer economically sustainable to the 2030s as hoped, and the USAF chose to forgo the more comprehensive F 15 2040C upgrade proposed by Boeing; in April 2017, USAF officials announced plans to retire the F 15C/D in the mid 2020s and press other aircraft such as F 16s into roles occupied by the F 15 while exploring options to recapitalize its fighter fleet. In late 2018 and early 2019, following a series of DoD Cost Analysis and Program Evaluation (CAPE) Office studies on affordably recapitalizing the fighter fleet, the Pentagon in its FY 2020 budget requested new build F 15EXs — an advanced variant based on the export F 15QA then in production — to replace the F 15Cs and supplement the F 22s to maintain fighter fleet size, with planned total procurement of 144 aircraft. This allowed USAF to use the existing export production line to quickly and affordably bring fighters into operational service, as restarting the F 22 line was considered cost prohibitive. In 2022, it was announced the USAF plan to retire their fleet of F 15C/Ds by 2026, while the F 15Es would retire in the 2030s.

Йемендегі азаматтық соғыс

Йемендегі азаматтық соғыс кезінде (2015 жылдан қазірге дейін) хусилер жер-әуе ракетасы ретінде қолдану үшін өзгертілген R 27T ракеталарын пайдаланды. 2018 жылдың 7 қаңтарында жарияланған видеода модификацияланған R 27T ракетасы саудтық F-15 ұшағын алға қаратылған инфрақызыл камерада соққан көрінеді. Хусилер F-15 ұшағын түсіргендерін мәлімдеді, бірақ бұл күмәнді, себебі ракета, көрінеу, жақын жерде жарылған, бірақ F-15 өз бағытында ұшуын жалғастырған. Кейін көтерілісшілер ұшақ апатының кадрларын жариялады, бірақ қираған ұшақтың сериялық нөмірі Сауд Арабиясы күштерінде де қолданылатын Panavia Tornado ұшағы екенін көрсетті. 8 қаңтарда Сауд Арабиясы ұшақтың жоғалғанын мойындады, бірақ оны техникалық себептерге байланысты деп түсіндірді. 2018 жылдың 21 наурызында хусилер Саада провинциясында саудтық F-15 ұшағын соққандарын бейнеледі. Видеода жерден ауаға қарсы қолдануға бейімделген R 27T әуеден-әуеге қарсы ракетасы ұшырылып, ұшақты соқтырған көрінеді. 8 қаңтардағы осыған ұқсас оқиғаның видеосындағыдай, нысанаға анық соққы тигенімен, оны түсірген жоқ. Сауд Арабиясы соққыны растады, ал ұшақ Сауд Арабиясының әскери базасына қонғанын хабарлады. Сауд Арабиясының ресми деректері оқиғаның жергілікті уақыт бойынша сағат 15:48-де Саада әуежайынан ұшырылған жер-әуе қорғаныс ракетасының нәтижесінде болғанын растады. 2019 жылдың 14 қыркүйегінде хусилердің Сауд Арабиясының мұнай нысандарына жасаған шабуылынан кейін Сауд Арабиясы төмен ұшатын беспілоттық аппараттарды ұстау үшін зымыранмен жабдықталған F-15 ұшақтарын жұмылдырды, мұндай аппараттарды MIM-104 Patriot сияқты биікке орналасқан жердегі ракеталық жүйелермен ұстау қиын болды, содан бері бірнеше аппараттар түсірілді. 2020 жылдың 2 шілдесінде саудтық F-15 Йемен үстінде хусилердің екі Shahed 129 беспілоттығын атып түсірді. 2021 жылдың 7 наурызында хусилердің Сауд Арабиясының бірнеше мұнай нысандарына жасаған шабуылы кезінде саудтық F-15 ұшақтары AIM-9 Sidewinder ракеталарын қолданып, бірнеше шабуылдаушы беспілоттық аппараттарды атып түсірді, видеода кем дегенде екі Samad 3 және бір Qasef 2K беспілоттығының түсірілгені көрінді. 2021 жылдың 30 наурызында саудтық шекара күзетшілері түсірген видеода саудтық F-15 ұшағының AIM 120 AMRAAM ракетасын қысқа қашықтықтан атып, хусилердің Quasef 2K беспілоттығын түсіргені көрсетілді.

During the Yemeni Civil War (2015–present), Houthis have used R 27T missiles modified to serve as surface to air missiles. A video released on 7 January 2018 also shows a modified R 27T hitting a Saudi F 15 on a forward looking infrared camera. Houthi sources claim to have downed the F 15, although this has been disputed, as the missile apparently proximity detonated, though the F 15 continued to fly in its trajectory seemingly unaffected. Rebels later released footage showing an aircraft wreck, but serial numbers on the wreckage suggested the aircraft was a Panavia Tornado, also operated by Saudi forces. On 8 January, the Saudi admitted the loss of an aircraft but due to technical reasons. On 21 March 2018, Houthi rebels released a video where they hit and possibly shot down a Saudi F 15 in Saada province. In the video a R 27T air to air missile adapted for surface to air use was launched and appeared to hit a jet. As in the video of the previous similar hit recorded on 8 January, the target, while clearly hit, did not appear to be downed. Saudi forces confirmed the hit, while saying the jet landed at a Saudi base. Saudi official sources confirmed the incident, reporting that it happened at 3:48 pm local time after a surface to air defense missile was launched at the fighter jet from inside Saada airport. After the Houthi attack on Saudi oil infrastructure on 14 September 2019, Saudi Arabia tasked F 15 fighters armed with missiles to intercept low flying drones, difficult to intercept with ground based high altitude missile systems like the MIM 104 Patriot with several drones being downed since then. On 2 July 2020, a Saudi F 15 shot down two Houthi Shahed 129 drones above Yemen. On 7 March 2021, during a Houthi attack at several Saudi oil installations, Saudi F 15s shot down several attacking drones using heatseeking AIM 9 Sidewinder missiles, with video evidence showing at least two Samad 3 UAVs and one Qasef 2K downed. On 30 March 2021, a video made by Saudi border guards showed a Saudi F 15 shooting down a Houthi Quasef 2K drone with an AIM 120 AMRAAM fired at short range.

Үлгілер

Он екі прототип салынды және F 15 Joint Test Force (F-15 Joint Test Force) Эдвардс әуе базасында Макдоннелл Дуглас пен АҚШ Әуе күштерінің қызметкерлерімен сынақтар үшін пайдаланды. Көптеген прототиптер кейіннен НАСА сынақтар мен эксперименттер үшін қолданды. F 15A 1, AF сериялық нөмірі 71 0280, 1972 жылдың 11 шілдесінде Эдвардс әуе базасынан ұшқан алғашқы F 15 ұшағы, ол ұшу шегін зерттеу, жалпы басқару және сыртқы жабдықты тасымалдауды сынау үшін сынақ ұшағы ретінде пайдаланылды. F 15A 1, AF Ser. № 71 0281. Екінші прототип алғаш рет 1972 жылдың 26 қыркүйегінде ұшып, F100 қозғалтқышын сынады. F 15A 2, AF Ser. № 71 0282. 1972 жылдың 4 қарашасында алғаш рет ұшып, APG 63 радары мен авиациялық құралдарын сынау үшін пайдаланылды. F 15A 2, AF Ser. № 71 0283. 1973 жылдың 13 қаңтарында алғаш рет ұшып, құрылымдық сынақ ұшағы ретінде пайдаланылды, бұл алдыңғы ұшақтарда кездескен күшті тербеліс мәселесін жою үшін кішірек қанат ұштарына ие болған алғашқы ұшақ болды. F 15A 2, AF Ser. № 71 0284. 1973 жылдың 7 наурызында алғаш рет ұшып, қару-жарақ әзірлеу үшін пайдаланылды және ішкі пушкамен жабдықталған алғашқы ұшақ болды. F 15A 3, AF Ser. № 71 0285. 1973 жылдың 23 мамырында алғаш рет ұшып, зымыранды басқару жүйесін және басқа да авиациялық құралдарын сынау үшін пайдаланылды. F 15A 3, AF Ser. № 71 0286. 1973 жылдың 14 маусымында алғаш рет ұшып, қару-жарақ сынақтары мен сыртқы отын бактерілерін сынау үшін пайдаланылды. F 15A 4, AF Ser. № 71 0287. 1973 жылдың 25 тамызында алғаш рет ұшып, спиральдан шығу, шабуыл бұрышы және отын жүйесін сынау үшін пайдаланылды, ол спиральдан шығуға көмектесетін парашютпен жабдықталған. 1976 жылдан бастап ұшақ НАСА-ға қозғалтқыштарды сынау үшін берілді. F 15A 4, AF Ser. № 71 0288. 1973 жылдың 20 қазанында алғаш рет ұшып, ұшақ пен қозғалтқыштың біріктірілген жұмысын сынады, кейіннен McDonnell Douglas компаниясы оны 1990 жылдары сынақ ұшағы ретінде пайдаланды. F 15A 4, AF Ser. № 71 0289. 1974 жылдың 30 қаңтарында алғаш рет ұшып, радар, авиация және электрондық соғыс жүйелерін сынау үшін пайдаланылды. F 15B 1, AF Ser. № 71 0290. Бастапқыда TF 15A деп аталған алғашқы екі орындық прототип, ол алғаш рет 1973 жылдың 7 шілдесінде ұшты. F 15B 2, AF Ser. № 71 0291. 1973 жылдың 18 қазанында TF 15A ретінде алғаш рет ұшып, сынақ және демонстрациялық ұшақ ретінде пайдаланылды. 1976 жылы ол АҚШ-тың екі жүз жылдығын тойлауға арналған рәсімдермен боялған күйде шетелдегі саудалық турнеге шықты. Сондай-ақ ол F 15E-нің дамуына арналған ұшақ ретінде, сондай-ақ Conformal Fuel Tanks-ты алғаш рет пайдаланған F 15 ретінде де пайдаланылды.

Twelve prototypes were built and used for trials by the F 15 Joint Test Force at Edwards Air Force Base using McDonnell Douglas and United States Air Force personnel. Most prototypes were later used by NASA for trials and experiments. F 15A 1, AF Serial No. 71 0280
Was the first F 15 to fly on 11 July 1972 from Edwards Air Force Base, it was used as a trial aircraft for exploring the flight envelope, general handling and testing the carriage of external stores. F 15A 1, AF Ser. No. 71 0281
The second prototype first flew on 26 September 1972 and was used to test the F100 engine. F 15A 2, AF Ser. No. 71 0282
First flew on 4 November 1972 and was used to test the APG 63 radar and avionics. F 15A 2, AF Ser. No. 71 0283
First flew on 13 January 1973 and was used as a structural test aircraft, it was the first aircraft to have the smaller wingtips to clear a severe buffet problem found on earlier aircraft. F 15A 2, AF Ser. No. 71 0284
First flew on 7 March 1973 it was used for armament development and was the first aircraft fitted with an internal cannon. F 15A 3, AF Ser. No. 71 0285
First flew on 23 May 1973 and was used to test the missile fire control system and other avionics. F 15A 3, AF Ser. No. 71 0286
First flew on 14 June 1973 and was used for armament trials and testing external fuel stores. F 15A 4, AF Ser. No. 71 0287
First flew on 25 August 1973 and was used for spin recovery, angle of attack and fuel system testing, it was fitted with an anti spin recovery parachute. The aircraft was loaned to NASA from 1976 for engine development trials. F 15A 4, AF Ser. No. 71 0288
First flew on 20 October 1973 and was used to test integrated aircraft and engine performance, it was later used by McDonnell Douglas as a test aircraft in the 1990s. F 15A 4, AF Ser. No. 71 0289
First flew on 30 January 1974 and was used for trials on the radar, avionics and electronic warfare systems. F 15B 1, AF Ser. No. 71 0290
The first two seat prototype originally designated the TF 15A, it first flew on 7 July 1973. F 15B 2, AF Ser. No. 71 0291
First flew on 18 October 1973 as a TF 15A and used as a test and demonstration aircraft. In 1976 it made an overseas sales tour painted in markings to celebrate the bicentenary of the United States. Also used as the development aircraft for the F 15E as well as the first F 15 to use Conformal Fuel Tanks.

Зерттеу және сынау

F 15 Стрейк Айгүл (AF Ser. No.72 0119)
Суреттелмеген F 15A көбінесе авиациялық жабдықтарынан айырылды, бұл ұшақтың үдеу қабілеттерін көрсетті. 1975 жылдың 16 қаңтары мен 1 ақпаны аралығында Гранд-Форкс әуе базасында (Солтүстік Дакота штаты) биіктікке көтерілу жөнінен сегіз әлемдік рекордты жаңартты. 1980 жылдың желтоқсанында АҚШ Әуе күштерінің Ұлттық мұражайына тапсырылды. 2023 жылы қайта жаңартылуда және 2024 жылы көрмеге қойылатын болады. F 15 STOL/MTD (AF Ser. No. 71 0290)
Бірінші F 15B қысқа ұшып-қону және маневрлік технологияны демонстрациялайтын ұшаққа түрлендірілді. 1980-жылдардың соңында ол әдеттегі көлденең құйрығына қоса, соқпақтармен бірге шаршы пішіндес итерме векторларын алды. Ол қысқа ұшу/маневрлік технология демонстраторы (S/MTD) ретінде пайдаланылды. F 15 ACTIVE (AF Ser. No. 71 0290)
F 15 S/MTD кейіннен итерме векторларын қолданатын, ұшуды басқару технологиясын зерттеуге арналған ұшаққа түрлендірілді. 71 0281, екінші ұшу сынағынан өткен F 15A, Әуе күштеріне қайтарылды және 1983 жылы Лэнгли әуе базасында статикалық экспонатқа айналды. F 15B Ғылыми сынақ алаңы (AF Ser. No. 74 0141)
1993 жылы сатып алынған, ол NASA-ның Драйден ұшу зерттеу орталығында ұшу сынақтары үшін қолданылған F 15B модификациясы болды.

Операторлар

Бұл мақалада тек F 15A, B, C, D және оларға байланысты нұсқалар қарастырылады. F 15E, F 15I, F 15S, F 15K, F 15SG немесе F 15EX сияқты басқа F 15E негізіндегі нұсқаларды пайдаланушылар туралы ақпарат алу үшін McDonnell Douglas F 15E Strike Eagle мақаласын қараңыз. Израиль әуе күштері 1977 жылдан бері F 15 ұшақтарын пайдаланып келеді. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, әуе күштерінің құрамында 38 F 15A, 6 F 15B, 16 F 15C және 11 F 15D ұшағы бар. Жапонияның Өзіндік қорғаныс күштері Mitsubishi Heavy Industries лицензиясы бойынша өндірілген 155 Mitsubishi F 15J және 44 F 15DJ истребителін пайдаланады. Сауд Арабиясының Корольдік әуе күштері 2024 жылға дейін 46 F 15C және 16 F 15D истребителін пайдаланады. NASA қазіргі уақытта бір F 15B #836 ұшағын түрлі ұшу зерттеу эксперименттері үшін сынақ платформасы ретінде, ал екі F 15D (#884 және #897) ұшақтарын зерттеулерді қолдау және ұшқыштардың біліктілігін арттыру үшін пайдаланады. Бұрын NASA 1988 жылы Эдвардс әуе базасында жоғары интеграцияланған цифрлық қозғалтқыш басқару жүйесін (HIDEC) сынау үшін F 15B #835 ұшағын қолданған.

F-15C

79 0022 – Пуэбло Вайсброд ұшақ мұражайы, Пуэбло, Колорадо. Дональд Уотрос басқарғанда, Desert Storm операциясы кезінде МиГ-23 ұшағын жоқ қылды деген мәлімдеме бар. Германияның Битбург Әуе базасынан Түркияның Ингирлик Әуе базасына дислокацияланған 22-ші истребитель эскадрильясының түстерімен боялған. 79 0078 – Авиация мұражайы, Робинс Әуе базасы, Уорнер Робинс, Джорджия. Қазіргі уақытта мұражайда сақталып, қалпына келтіруге және көрсетуге дайындалып тұр. Томас Дитц басқарғанда, Desert Storm операциясы кезінде екі МиГ-21 ұшағын жоқ қылды деген мәлімдеме бар.

F-15 сонымен қатар ойыншық ретінде де танымал болды, ал F-15-ке ұқсас ұшақтың ойдан шығарылған образы мультфильмдерде, кітаптарда, бейне ойындарда, анимациялық телесериалдарда және анимациялық фильмдерде пайдаланылды.