Кіріспе

Шрингери (IAST: Śṛṅgerī), сондай-ақ Шрингери деп те аталады, Үндістанның Карнатака штатындағы Чиккамагалуру ауданында орналасқан таулы қала және Талуқ орталығы. Бұл Ади Шанкара, индуист дінтанушысы және Адвайта Веданта философиясын қарыштаған алғашқы матхасы (Дакшинамная Срингери Шарада Питам) орналасқан жер. Тунга өзенінің жағасында орналасқан қала Шри Шарадамба, Шри Видьяшанкара, Шри Малаханикарешвара және басқа да қасиетті орындарына көптеген паломниктерді тартады.

Этимология

Срингери атауы Риши-Шринга гириден шыққан. Бұл тау Риши Вибхандака және оның ұлы Риши-Шринганың ашрамы болған жер деп есептеледі. Рамаянаның Бала Кандасындағы бір эпизодта Васиштха Риши-Шринганың Ромапада патшалығындағы құрғақшылықты жою үшін жаңбыр қалай келтіргенін айтады. Аңыз бойынша, Шри Ади Шанкара осы жерді шәкірттерімен тұру және оқыту үшін таңдаған, себебі Тунга өзенінің жанынан келе жатқанда, ол күннен қорғанып, босанудағы бақаға пана берген, басын көтерген кобраны көрді. Табиғи жаулары өз табиғатына қарсы келіп, мұндай әрекет жасаған жерге таң қалған ол мұнда он екі жыл тұрды. Шри Ади Шанкарачарья сондай-ақ Үндістанның солтүстігінде (Бадринатханың жанындағы Джотирматта), шығысында (Пурида) және батысында (Дваракада) маттар құрды.

География және климат

Срингери 672 метр биіктікте орналасқан. Жылдық орташа температура 23,5 °C, ең жоғары температурасы сәуірде 32 °C, ал қысқы айларда (желтоқсан-қаңтар) ең төменгі температура 16 °C. Жауын-шашын мөлшері айтарлықтай (жылдық орташа мөлшері 3949 мм), көбінесе маусым, шілде және тамыз айларында жауады. 2018 жылы Срингериде жылдық жауын-шашын мөлшері болса, Кигга хоблиде сол жылы штат бойынша ең жоғары көрсеткіш тіркелді. 2019 жылы Срингериде жылдық жауын-шашын мөлшері болды. 2022 жылы жауын-шашын мөлшері жылына 0,7 млн. мм құрады.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Срингери қаласының халқы 36 539 адамды құрады. Халықтың 49% ер адамдар, ал 51% әйелдерді құрайды. Срингеридегі сауаттылық деңгейі 86%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (74%) жоғары. Ерлердің сауаттылығы 90%, әйелдердің сауаттылығы 82% шамасында. Срингери халқының 8,5% 6 жасқа дейінгі балалар болып табылады.

Срингеридегі ғибадатханалар

Срингериде көптеген тарихи храмдар бар. Олардың ішінде Шри Шарадамба, Шри Видьяшанкара және Шри Малаханикарешвара храмдары ең танымалдары.

Шри Видьяшанкара ғибадатханасы

Видьяшанкара ғибадатханасы 1338 жылы Виджаянагара империясын құрған ағайынды Харихара мен Букканың қамқоршысы Шри Видьяранья, Шри Видьяшанкараның құрметіне салынған. Ғибадатханадағы жазулар бірнеше Виджаянагар императорларының үлесін көрсетеді, бірақ ғибадатхана, әлдеқайда бұрынғы Хойсала жерінде салынған болуы мүмкін, себебі ол Хойсала (Чалүкья) және Виджаянагар (Дравида) сәулеттік ерекшеліктерін үйлестіреді. Ол толығымен тастан салынған және жоғары тұғырға орналасқан, көбінесе тіктөртбұрышты, ал шығыс және батыс жақтары дөңгелектелген. Батыс жағында Гарбхагриха орналасқан, оның бір жағында Видья Ганапати, екінші жағында Дурга бар. Гарбхагриханың қалған үш жағында Брахма, Вишну және Махешвараның ғибадатханалары, олардың жұбайларымен бірге орналасқан. Құрылыстың шығыс бөлігінде он екі бағаналы мантапа (халық арасында раши стамбха деп белгілі) орналасқан, ол зодиак белгілерімен белгіленген. Күн сәулелері жылдың он екі айы бойынша олардың үстіне түседі. Еденде көлеңкелердің бағытын көрсететін, ортаға жинақталатын сызықтармен белгіленген үлкен шеңбер салынған. Орталық төбесі лотос гүлдері мен қақ етіп тұрған тотықұстар бейнеленген әдемі өнер туындысы. Гарбхагриханың үстіндегі вимана шыхара, махападма және ступадан тұрады. Қалған бөлігі еңіске арналы тас плиталардан жасалған. Негіз жануарлар, пұраникалық оқиғалар, Шива, Вишну, Дашаватара, Кали, Шанмуха және т.б. суреттерімен әсем безендірілген. Басқа да күрделі элементтерге тас сақиналар тізбегі және беттерінде айналдырылатын тас доптары бар арыстанның арық-берік бейнесі кіреді. Ғибадатхана Үндістанның археологиялық зерттеу институтының қамқорлығында. Видиятирта Ратотсавасы Картика шұқла пакша кезінде кең ауқымда тойланады. Мереке үштен науамиға дейін жеті күнге созылады. Септами күні Джагадгуру Бхарати Тиртха Махасвами арнайы пұжа орындайды. Шри Видья Шанкараның арадханасы шасти, саптами және аштами күндері өткізіледі.

Шри Малаханикарешвара ғибадатханасы

Малаханикарешвара – жанның таза емес нәрселерін жоятын деген мағынаны білдіреді. Бұл тыныш ғибадатхана Срингери қаласының орталығында, кішкентай төбеде орналасқан. Оған шамамен 170 сатырмен жетуге болады. Ғибадатхана құрылысы – наваранга, антарала және гарбхаградан тұратын тастан салынған сәулет өнерінің көркем туындысы. Төбесінде лотос гүлдің жапырағының бейнесі ойылған. Ғибадатхана ішінде Малаханикарешвара, Бхавани, Чандикешвара, Дурга және Стамбха Ганапати сияқты қасиетті тұлғалар бар. Осы лингаға дана Кашьяпаның ұлы, абыз Вибхандака құлшылық еткен. Көп жылдық аскерилік пен тақуалықтан кейін Вибхандакаға Иеден уахи келді және ол лингамен бірікті. Станбха Ганапатиді 24-ші Джагадгуру Шри Ахинава Нарасимха Бхарати (1599–1622) алдыңғы тіреулердің біріне сары түстің ұнтағымен Ганешаның суретін салғаннан кейін тастан жасады. Ғибадатхананың сыртында Минакши Сачиданнадшевара, Кшетра Палака және Бинду Мадхаваға арналған шағын киіз үйлер бар. Махашиваратри күні Джагадгуру Иеге арнап ерекше құлшылық жасайды. Картика пурнима күні Джагадгурудың қатысуымен Лакша Дипотсавам тойы кең ауқымда тойланады.

Шри Паршванат Свами Басади

Шри Паршванат Басади (Дигамбар джайна ғибадатханасы) Срингери қаласының орталығында орналасқан. Бұл басади Мари Сеттінің естелігіне салынған, оның тегі Белур қаласына жақын Нидугоду ауылынан шыққан Виджаянагаралық Шантхи Шеттиге жетеді. Құрылысы шамамен 1150 жылға дейін созылған. Басты ғибадатхана 15 метр ұзындығында және 9 метр енінде. Толығымен тастан салынған, көлбеу шатыры бар. Басади Гарбхагриха, Суханаси, Наваранга, Муха Мандапа және Прадакшина Патадан тұрады. Гарбхагрихада қара тастан жасалған Шри Паршванатта Свамидің мүсіні орналасқан. Оның биіктігі 30 сантиметр, ал негізінде "Шриматпарисанатайя Намаха" деген жазу бар. Әдетте, бір кобра ғана құдайдың басына қапталдарын жаяды. Бірақ мұндағы ерекшелік – бір-біріне оралған екі кобра жеті қапталдарын қолданып, қолшатыр сияқты ұстап тұр. Сондықтан бұл құдай Жоди Паршванатта Свами деп аталады. Суханасиде Падмавати Девидің мүсіні сақталады, оның биіктігі шамамен 23 сантиметр және қара тастан жасалған. Бұдан басқа, мармардан, спатикадан, қара тастан жасалған Джина мүсіндері, 24 Тиртханкараның қола мүсіндері, сондай-ақ Брахма, Сарасвати және Ганадаралардың мүсіндері де бар.

Срингери Шарда Пита

Шри Шарадамба ғибадатханасының оңтүстігінде, Тунга өзенінің арғы жағында, Нарасимха Ванасында Срингери Шарада Пиета немесе Мата орналасқан. Видьятьерта-сету деп аталатын жаяу көпірі екі жаққа байланыстырады. Срингери Шарада Пиета, сондай-ақ Дақшинамая Срингери Шарада Пиетам деп те аталады, Шри Ади Шанкара құрған төрт индуисттік Адвайта матхаларының бірі. Ади Шанкара бастаған дәстүрді жалғастыра отырып, матха Яджур Ведаға жауапты (Оңтүстік Үндістанда Кришна (Қара) Яджурведа басым, және матха Смарта дәстүрінде оған билік етеді). Матханың басшысы Джагадгуру (әлемнің мұғалімі) деп аталады және атағы ретінде Шанкарачарья атын иеленеді. Қазіргі Срингери Шанкарачарья Шри Бхарати Тирта Свами өзінің ізбасары ретінде Джагадгуру Видушехра Бхаратиді тағайындады.

Жақын маңдағы қызықты жерлер

Срингеридің төңірегінде тағы да бірнеше тарихи храмдар мен көруге тұрарлық жерлер бар.

Шри Чатурмурти Видьешвара ғибадатханасы, Симагири

Симхагири (ескі Срингери) – Срингери автобус аялдамасынан шамамен 2 км қашықтықта орналасқан кішкентай ауыл, және Видьяраняпураға баратын жол бойында жатыр. Оны 11 ғасырда Срингери питамды әсемдеген 7-ші Жағадгуру Шри Симхагири Махасвами құрған. Шри Чатурмурти Видьешвара ғибадатханасында Шри Видьятиртха, Брахма, Вишну және Шиваның төрт бейнесін біріктіретін мүсін бар. Бұл ауылда Срингеридегі ғибадатханалардың бірнеше жұбандары тұрады.

Ражив Ганди атындағы Санскрит мектебі, Менасе

Менасе Срингери автобус аялдамасынан шамамен 4 км қашықтықта, Балехоннурға қарайтын жолда орналасқан. Раджив Ганди атындағы Орталық Санскрит университетінің кампусының бірі ретінде 1992 жылы құрылған. Оның негізіне Шри-Бхарати Тиртха Махасвамиджи, сол кездегі Үндістан Президенті Р. Венкатраманның қатысуымен кірпіш қаланды. 10 акрлық кампуста ұлдар мен қыздарға арналған жатақханалар бар.

Шри Ришиашрингешвара ғибадатханасы, Кигга

Кигга – Срингериден 9 км қашықтықта орналасқан шағын ауыл. Шри Ришиашрунгешвара ғибадатханасы Тунга өзенінің саласы – Нандини өзенінің жағасында орналасқан. Виджаянагара дәуірінде салынған бұл ғибадатханада үш мүйізге ұқсайтын шығыңқылары бар ерекше пішінді линга орналасқан. Ғибадатхананың алдында үлкен Нанди мүсіні тұр. Абыз Ришьясринга осы жерде тақуалықпен айналысқан деседі. Лингаға құлшылық ету 12 йоджанаға (100 миль) дейінгі аумақта ашаршылықтың алдын алады деп сендіреді. Ғибадатхананың ратотсавасы Чайтра айында (наурыз/сәуір) өткізіледі.

Сиримане шарлауығы, Киггаға жақын

Сириман шарлауығы Срингериден 12 км, ал Киггадан 5 км қашықтықта орналасқан. Кезектесушілер Срингериден Киггаға автобуспен барып, содан кейін жергілікті авторикша (үш дөңгелекті) жалдап шарлауыққа жете алады.

Шри Шарада Лакшминарасимха Питам, Харихапура

Харихарипура Срингериден шамамен 20 шақырым қашықтықта орналасқан. Осы жерде Шри Ади Шанкарачарья Тунга өзенінің жағасында Шри Шарада Лакшминарасимха Питамды құрған. Айналасы кішкентай төбелермен қоршалған орман, мақта ағаштары мен күріш далаларының арасында бұл жер тыныш. Тунга өзені арқылы Харихарипураны Коппамен байланыстыратын 110 жылдық көпір бар. Осы көпірді М. Вишвесварая салған деген сенім бар.