Кіріспе

Сиддха Йоганың негізін қалаушы йога гурусы (1908–1982)

Свами Муктананда Парамахамса (16 мамыр 1908 – 2 қазан 1982), туған аты Кришна Рай, – йога гуруы және Сиддха Йоганың негізін қалаушы. Ол Бхагаван Нитьянаннданың шәкірті болған. Ол Кундалини Шакти, Веданта және Кашмир Шайвизмі тақырыптарында кітаптар жазды, оның ішінде "Еңсегей-шаңырағының ойыны" атты рухани өмірбаяндық туындысы бар. Құрметпен айтылғанда, оны көбінесе Свами Муктананда, немесе Баба Муктананда деп, ал жақындықпен Баба деп атайды.

Өмірбаян

Свами Муктананда 1908 жылы Мадрас президенттігіндегі Мангалор маңында, Британдық Үндістанда, бай отбасында дүниеге келді. Оның туған аты Кришна Рай. 15 жасында ол Бхагаван Нитьянанндамен кездесті, ол – адасқан авадхут, оның өмірі түбірімен өзгерді. Ол Хаблиде Сиддхаруда Свамидің басшылығымен оқыды, онда санскрит, Веданта және йоганың барлық салаларын үйренді. Ол Дашанами Сампрадаясының Сарасвати ордені бойынша санньяса бастамасын қабылдады, ол Свами Муктананда есімін алды. Сиддхаруда қайтыс болғаннан кейін Муктананда Сиддхаруданың шәкірті Муппинарья Свамимен Ранебеннур Хавери ауданындағы Шри Айрани Холематтта оқыды. Содан соң Свами Муктананда Үндістанды жаяу аралап, көптеген түрлі қасиеттілер мен гурулардан сабақ алды. 1947 жылы Муктананда Ганешпуриге Бхагаван Нитьянанның дәрсенін алуға барды, ол бастапқыда Муктананданың Құдайды іздеуіне түрткіс берген. Сол жылдың 15 тамызында ол Шактипат бастамасын алды. Муктананда өзінің рухани сапары шын мәнінде Нитьянаннан шақтипат алғанға дейін басталмағанын жиі айтқан. Ол оны терең және құдіретті тәжірибе деп сипаттады. Муктананда келесі тоғыз жыл бойы Йеоладағы кішкентай лашықта тұрып, медитация жасады. Ол өзінің садханалық және кундалиниге байланысты медитациялық тәжірибелері туралы өмірбаянында жазды. 1956 жылы Бхагаван Нитьянаннда Муктананданың рухани сапарының толыққандығын мойындады. Ол Муктананданы Бомбей маңындағы Ганешпуридегі ашрамның басшысы етіп тағайындады. Сол жылы ол Сиддха-йога жолын үйретуді бастады. 1970-1981 жылдары Муктананда үш рет әлемдік тур жасады. Осы турлар барысында ол көптеген елдерде Сиддха Йога ашрамдары мен медитация орталықтарын құрды. 1975 жылы ол Оуклендте Сан-Франциско шығанағында Сиддха Йога ашрамын құрды. 1979 жылы ол Нью-Йорк қаласының солтүстік-батысындағы Катскилл тауларында Шри Нитьянаннда ашрамын (қазір Шри Муктананда ашрамы) құрды. Муктананда өзінің жұмысын басқару үшін Үндістанда Гурудев Сиддха Питх қоғамдық трасты құрды. Ол Сиддха Йога медитациясының жаһандық жұмысын жүзеге асыру үшін АҚШ-та SYDA қорына негіз салды. Ол көптеген кітаптар жазды, олардың он алтауы әлі күнге дейін SYDA Foundation басылымдарында жарық көріп келеді. 1982 жылдың мамыр айында Муктананда екі ізбасарын – Свами Чидвиласананданы және оның кіші інісі Свами Нитьянаннданы Сиддха Йоганың бірлескен басшылары етіп тағайындады. Кейін Нитьянаннда өз тобынан шығып, жеке топ құрды. Муктананда 1982 жылдың қазанында Үндістанның Ганешпури қаласындағы Гурудев Сиддха Питхте қайтыс болды. Ол сол жердегі самадхи ғибадатханасында жерленген.

Оқыту және тәжірибе

Оның негізгі ілімдері "Әрбір адамда Құдайды көру" және "Өзіңді қадірле. Өзіңе табыну ет. Өзің туралы ойлан. Құдай сенің ішіңде, сендей болып жатыр" еді. Лола Уильямсонның айтуынша, Муктананда "кундалини оянуы оның қатысуымен оңай болатындықтан, шактипат гуруы" деп танымал болды. Шактипат интенсивтері арқылы қатысушылар шактипатқа ие болып, адамның ішінде жатқан Кундалини Шактидің оянуын сезінеді және Сиддха Йога медитациясын тереңдетіп үйренеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, шактипат бастамасы көп жыл бойы рухани қызмет пен тәжірибе жинаған аз ғана адамдарға арналған; Муктананда бұл бастаманы жаңадан келгендерге де, тәжірибелі йогилерге де ұсынды. Муктанандадан шактипат алғандығы туралы бірнеше жарияланған әңгімелер бар. Пол Цвайг осындай әңгімелердің бірін жазды. "Қазіргі заманғы йога гурулары" кітабында Андреа Джайн Муктанандаға арналған тарауында 1975 жылы Муктананда 19 жасында оған тауыс қауырсынынан жасалған таяқпен шактипат берген сәтін сипаттаған анонимді дереккөзді келтіреді:

Жыныстық зорлық-зомбылық туралы

Сара Колдуэлл Nova Religio (2001) академиялық журналындағы мақаласында Муктананданың рухани ағартушы ұстаз және Шакта тантризмінің жақтаушысы болғанын, бірақ сонымен қатар "көптеген шәкірттерімен этикалық, заңды немесе бостандыққа жетелейтін емес іс-әрекеттерге барғанын" айтты. Лола Уильямсонның сөзіне қарағанда, "Муктананда рухани жолда алға жылжу үшін ұрысқандыққа барудың маңыздылығын баса көрсетті, бірақ ол өзінің ережелерін бұзғаны даусыз". Автор Андреа Джейн "Муктананда бірнеше жас әйел шәкірттерімен – олардың кейбіреуі жасөспірімдер болған – құпия жыныстық ритуалдар жасады, олардың мақсаты тантрлық батырға сакти күшін беру еді" деп мәлімдейді. 1981 жылы Сиддха Йоганың суамиі Стэн Траут ашық хат жазып, Муктананданың жас әйелдермен жыныстық қатынасқа түскені туралы бірнеше оқиғаны, сондай-ақ адамдарды "жатақ бөлмедегі жас қыздармен болған оқиғаларыңызды талқылауды тоқтатуға" мәжбүрлеу үшін жасалған қорқытулар мен мазақтаулар туралы айтты. 1983 жылы Уильям Родармор CoEvolution Quarterly журналында анонимді әйелдерден Муктананданың олармен жиі жыныстық қатынасқа түскені және зорлағаны туралы бірнеше шағымдарды жариялады. Мақалада, жиырма бес сұхбат негізінде, бұрынғы жақтаушылар Муктананданың кәмілетке толмаған қыздарға зорлық көрсеткенін және жас жақтаушылармен жыныстық қатынасқа түскенін, бұл "жайын ғалым әйелдерді эзотерикалық тантрлық ритуалдарға тартқанын" мәлімдеді. Лис Харрис Родармордың шағымдарын The New Yorker журналындағы (1994) мақаласында қайталады және кеңейтеді.