Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Le Faisceau (lə fɛso, The Fasces) – қысқа ғұмырлы француздық фашистік саяси партиясы. Ол 1925 жылдың 11 қарашасында Жорж Валуа құрған, қанаты оң жаққа қарай бұрылған ұйым ретінде пайда болды. Оған дейін, 26 ақпанда апталық басылым ретінде шыққан, бірақ партия құрылғаннан кейін күнделікті газетке айналған Le Nouveau Siècle газеті негіз болды.
Le Faisceau (lə fɛso, The Fasces) was a short lived French fascist political party. It was founded on 11 November 1925 as a far right league by Georges Valois. It was preceded by its newspaper, Le Nouveau Siècle, which had been founded as a weekly on February 26 but became a daily after the party's creation.
Жасау
Le Nouveau Siècle-ге алғашқы қатысушылардың қатарында Валуа, Жак Артуис, Филипп Баррес, Губер Бургин, Эжен Матон, Анри Массис және Ксавье Валлат болды. Партия құрылғаннан кейін, оны әлеуетті қарсылас деп есептейтін Action Française тарапынан қызыл тілге алынып, көптеген танымал тұлғалар қорқытылды. Артуис, Баррес және Матон осылардың арасында қалды. Faisceau өзінің атын итальяндық Fasci ұйымдарынан және Ұлттық фашистік партиядан (PNF) алды, сондай-ақ олардың әскериленген стилін – форма кию, салтанатты шаралар мен шерулер ұйымдастыруды қабылдады; бұл ұйым Бенито Муссолиниге де құрмет көрсетті. Француз полициясы жүргізген жан-жақты тергеулердің өзі де ПНФ және Италиямен ресми немесе бейресми байланыстарды анықтауға жете алмады. Оның көптеген идеялары француздық оңшыл айналымда бұрыннан қалыптасқан, көбінесе Морис Баррес еңбектерінен туындаған. Валуа Баррес жазған "Le Cocarde" газетінің алғашқы фашистік басылым болғанын айтты.
Contributors to Le Nouveau Siècle originally included Valois, Jacques Arthuys, Philippe Barrès, Hubert Bourgin, Eugène Mathon, Henri Massis and Xavier Vallat. After the foundation of the party it was the object of bitter attacks from the Action Française, who considered it a potential rival, and most well known names were intimidated. Arthuys, Barrès and Mathon were among those who remained. The Faisceau had borrowed its name from the Italian Fasci and the National Fascist Party (PNF), and also adopted their paramilitary style with uniforms, staged ceremonies and parades; it also expressed admiration for Benito Mussolini. Even extensive investigations by the French police failed to reveal any links, official or unofficial with the PNF and Italy. Many of its ideas were ones already established in the French far right milieu, deriving mostly from the work of Maurice Barrès. Valois claimed that Barrès' Le Cocarde had been the first Fascist newspaper.
Авторитаризм және корпоративизм
Олардың қатарына мықты, авторитарлық басшысы бар "ұлттық" мемлекет (яғни, барлық әлеуметтік топтардың мүддесі үшін, қазіргі "буржуазиялық" мемлекет немесе марксистік пролетариат мемлекеті емес) кірді. Осылайша, оның жарияланған мақсаттары мемлекеттік төңкеріс және диктатураны қамтыды, бірақ осы мақсаттарға жету үшін ешқандай нақты қадам жасалмады. Диктатор кім болатыны да белгісіз болды. Валуа өзінің бұл лауазымға таяулық танытпады, ал Максим Вейганд "Фейшо" мүшелерінің бірінің таңдаған үміткері болуы мүмкін. "Фейшо" құрылғаннан кейін-ақ қиындықтарға тап болды. Валуа – бұрынғы анархо-синдикалист, кейін Орлеанизмге өткен және Action Française-ке қосылған (бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ұйымнан шығып кеткен) – және партияны қаржылаған өнеркәсіпшілер, мысалы, Эжен Матон (ірі тоқыма фабрикасының иесі) мен парфюмер Франсуа Коти, барлығы корпоратизмді экономикалық ұйымдастырудың негізі деп жариялады. Бірақ көп ұзамай олардың бұл терминге қатысты әртүрлі түсініктерге ие екені анық болды. Валуа үшін бұл, мүмкін, өндірушілердің (тауар өндіруге қатысатын барлық адамдардың) басқаратын экономикасы сияқты өндірісшілдік формасын білдірді, ал Матон оны өзгертілген "laissez-faire" капитализмі ретінде түсіндірді, онда өзі сияқты кәсіпкерлер мемлекеттің араласуынсыз басқаруға тиіс. Осы айырмашылықтар Матон мен Котидің партия құрылғаннан кейін көп ұзамай кетіп қалуына әкелді, бұл партияның қаржылық жағдайын қиын жағдайға түсірді, және бұл жағдай Action Française-тің шабуылдарынан кейін Le Nouveau Siècle-дің коммерциялық сәтсіздігімен одан да нашарлады.
They included a "national" state (i. e. for the benefit of all social classes, rather than the existing "bourgeois" state or the Marxist proletarian state) with a strong, authoritarian leader. Thus, its stated aims included a coup d'état and a dictatorship, although it never took any concrete steps towards achieving these ends. Nor was it clear who the dictator was to be Valois himself did not indicate a willingness to occupy the position, and Maxime Weygand may have been the preferred candidate of some members of the Faisceau. The Faisceau ran into serious problems almost as soon as it was founded. Valois a former anarcho syndicalist who had converted to Orléanism and joined the Action Française (leaving the group after the World War I) and the industrialists who financed the party, such as Eugène Mathon (the owner of a large textile firm) and the perfume manufacturer François Coty all claimed to favour corporatism as the basis for economic organisation. Nonetheless, it soon became clear that they had rather different ideas about what the term meant. For Valois, it arguably meant a form of producerism, with an economy to be run by the producers (everyone involved in manufacturing goods), whereas Mathon interpreted it as an amended laissez faire capitalism, where businessmen like himself should be in charge, with no interference by the state. These differences led to Mathon and Coty leaving shortly after the foundation of the party, placing it in a precarious financial situation, made worse by the commercial failure of Le Nouveau Siècle following the Action Française's attacks.
Валуаның фашизм нұсқасы
Валуа фашизмді «буржуазиялық үстемдікке» қарсы бүлік деп қарастырды, сондықтан ол марксизммен көптеген ортақ белгілерге ие болды, оларды «бауыр жаулары» деп сипаттады. «Файшо» жеке меншік құқығының болуын ешқашан күмәнданбады, бірақ Валуа социализм оның басты жауы емес деп есептеді; ол фашизмнің «социализммен дәл бірдей мақсаты» бар екенін, тіпті соңғысы осы мақсатқа жету жолында кемшіліктерге ие деп санаса да, айтты. Партия өзін сол және оң қанаттан жоғары қоюға тырысты, бірақ осы көзқарас одан әрі проблемалардың себебіне айналды. Оның жақтастарының көпшілігі оң қанаттан, әсіресе радикалды оң қанаттан келді (бұл Action Française-тің қарсылығын түсіндіруге көмектеседі: көптеген Action Française жақтастары Faisceau-ға қосылды, Шарль Моррастың жандамалығының жетіспеуіне, топтың терең католик және Орлеанист консерватизміне және оның негізгі қызметі әдеби қоғам ретінде болуына көңілі толмады). Ол сол қанаттан адамдарды жұмылдыруға күш салды, кейбір сәттіліктерге қол жеткізді: атап айтқанда, Марсель Делагранж, бұрынғы Франция Коммунистік партиясының (PCF) Периге қаласының мэрі және анархо-синдикалист (және болашақ Виши режимі министрі) Хуберт Лагарделль. Белгілі бір мүшесі Марсель Букард болды, ол кейіннен Францистік қозғалысын құрып, Германия Францияны басып алған кезде нацистік билікпен тығыз байланыс жасады. Бұл шағын жеңістер Faisceau-дың салған еңбегіне пропорционал болған жоқ, ал топ сол қанаттың есебінен кеңейе алмады, оң қанаттың жауына айналды – Италиядағыдай емес, онда оң қанат сол қанатқа қарсы фашистерге сүйенуге жеткілікті күшті және сенімді болды. «Файшо» мақсаттары шынымен радикалды болды, бірақ оның іс-қимылдары оларға сай келмеді. Партия жарымәскери «Легиондарды» құрды, бірақ олар көбінесе Action Française Camelots du Roi шабуылдарына қарсы өзін-өзі қорғау ретінде жұмыс істеді. Олар полиция күштерімен сирек қақтығысты, ал ПКФ-пен олардың жалғыз ірі қақтығысы 1926 жылдың 27 маусымында Реймсте өткен партия отырысында болды. Революциялық әрекеттерге үміттеніп қосылғандар кетіп жатты, ал 1926 жылдың соңына қарай партия жақтастарын жылдам жоғалтып жатты – бұл төмендеуге Реймонд Пуанкаре басқаратын оңшыл үкімет құрылуы және франктың тұрақтандырылуы себеп болды. 1928 жылы «Файшо» таратылды. Саясаты сол қанатқа қарай бұрылып бара жатқан Валуа партиядан шығарылды, оның қалдықтары Революциялық фашистік партияны құрды.
Valois considered Fascism to be a revolt against "bourgeois rule", and as such it had much in common with Marxism he described them as "brother enemies". The Faisceau never questioned the existence of private property, but Valois nonetheless felt that Socialism was not his main enemy; he stated that Fascism had "exactly the same object as Socialism", even if he viewed the latter as flawed in its means of achieving that end. The party tried to place itself above the Left Right division, but this particular outlook turned out to be a source of further problems. Most of its militants came from the right, particularly the far right (this serves to explain the Action Française's hostility: many Action Française militants joined Faisceau, being disillusioned with the lack of dynamism maintained by Charles Maurras, the group's acute Roman Catholic and Orléanist conservatism, and its primary functioning as a literary society). It worked hard to recruit people from the left, with some success: notably, Marcel Delagrange, former French Communist Party (PCF) mayor of Périgueux, and the anarcho syndicalist (and future Vichy Régime minister) Hubert Lagardelle. One notable member was Marcel Bucard, who would later found the Mouvement Franciste and collaborate extensively with the Nazi authorities during the German occupation of France. These minor victories were never proportionate to the effort invested by the Faisceau, and the group failed to expand at the left's expense, while becoming the enemy of the right unlike in Italy, the latter was strong and confident enough not to rely on Fascists against the left. The Faisceau's aims were indeed radical, but its actions did not live up to them. The party did form paramilitary "Légions" but they usually functioned as self defence against attacks by the Action Française's Camelots du Roi. They rarely clashed with police forces, and their only major engagement with the PCF was at the party's meeting in Rheims on 27 June 1926. Those who had joined hoping for revolutionary action began to leave, and, by the end of 1926, the party was losing militants fast a decline was hastened by the formation of a right wing government under Raymond Poincaré, and the stabilisation of the franc. The Faisceau ceased to exist in 1928. Valois himself, whose politics were becoming more left wing, was excluded from the party, the remains of which founded the Parti Fasciste Révolutionnaire.