Огюст Баррес: Француз жазушысы, саясаткер және ұлтшыл идеолог.

Кіріспе

Француз романы және эссеші (1862–1923)

Огуст Морис Баррес (baʁɛs; 19 тамыз 1862 – 4 желтоқсан 1923) – француз романы, журналисі, философы және саясаткері. Италияда біраз уақыт өткізген ол 1888 жылы «Өзіне табыну» атты туындысын жариялап, француз әдебиетіндегі маңызды тұлғаға айналды. Саясатта ол 1889 жылы Болангшіл ретінде депутаттар палатасына сайланды және өмірінің соңына дейін белгілі саяси роль атқарды.

Өмірбаян

Баррес өзінің әдеби шығармаларында британдық эстетизм мен итальяндық декадентизмге тең келетін Символизм қозғалысымен байланысты болды; ол осы қозғалыстың өкілі болған Габриэле д’Аннунционың жақын серігі еді. Оның трилогиясының атауынан көрініп тұрғандай, оның шығармалары жеке басына деген гуманистік махаббатты дәріптеді, ал жастық шағында оккульттік мистицизмге қызығушылық танытты. Дрейфус ісі француз революциясына қатысты либералды жекешеліктен ұлттың органикалық және дәстүрлі түсінігіне идеологиялық өзгеріс әкелді. Ол сондай-ақ өзінің көзқарастарын сипаттау үшін «национализм» терминін танымал еткен Дрейфусқа қарсы күрестің жетекшісі болды. Ол «Ұлтшылдық және протекционизм» платформасынан сайланды. Бұл екінші ірі трилогиясында ол ертедегі жекешелігін отанына деген патриоттық адалдықпен және ұлттық идеяның органикалық тұжырымымен жеңіп шықты (толық мәліметтер үшін төмендегі бөлімді қараңыз). Ол Нансиде Булангшіл газеттің редакторы болды және 1889 жылы 27 жасында «Ұлтшылдық, протекционизм және социализм» платформасы бойынша депутат болып сайланды. Ол 1893 жылға дейін заң шығарушы органға сайланып тұрды, содан кейін «Ұлттық республикашыл және социалист» (Républicain nationaliste et socialiste) атауымен сайлауда жеңіліске ұшырады. Баррестің еврейге қарсы көзқарасының тамыры заманауи ғылыми нәсілдік теорияларда және Киелі кітапты түсіндіруде жатты.) Ол өзінің идеяларын қорғауға тырысып, солшыл және оңшыл арасындағы келіспеушілікті азайтуға ұмтылды. Алайда, оның жеке жазбалары оның өзінің соғысқа деген оптимизміне әрқашан сенбегенін көрсетті, кейде жеңіліске ұшырауға бейім болды. Соғыс кезінде Баррес жастық шағындағы қателіктерін түзеуге тырысып, «Францияның рухани отбасылары» еңбегінде француз еврейлеріне құрмет көрсетті, оларды «ұлттық генийдің» төрт құрамдас бөлігінің бірі – салтшылдар, протестанттар және социалистер қатарына қойды. Осылайша ол еврейлерді «Францияға қарсы» төрт конфедеративтік штат деп қараған Мауррасқа қарсы тұрды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Баррес Люксембургті Франция Республикасына қосуды талап етті және Рейн аймағында Францияның ықпалын арттыруға тырысты. 1920 жылдың 24 маусымында Ұлттық Ассамблея Жанна д’Арк естелігіне арналған ұлттық күнді орнатуға бағытталған оның жобасын қабылдады.

Barrès was associated in his literary works with Symbolism, a movement which had equivalence with British Aestheticism and Italian Decadentism; indeed he was a close associate of Gabriele d'Annunzio representing the latter. As the name of his trilogy suggests, his works glorified a humanistic love of the self and he also flirted with occult mysticisms in his youth. The Dreyfus affair saw an ideological shift from a liberal individualism rooted in the French Revolution to a more organic and traditional concept of the nation. He also became a leading anti Dreyfusard popularising the term nationalisme to describe his views. He stood on a platform of "Nationalism and Protectionism.". In this second major trilogy, he superated his early individualism with a patriotic fidelity to the fatherland and an organicist conception of the nation (see below for details). He directed a Boulangist paper at Nancy, and was elected deputy in 1889, at the age of 27, under a platform of "Nationalism, Protectionism, and Socialism", retaining his seat in the legislature until 1893, when he was defeated under the etiquette of "National Republican and Socialist" (Républicain nationaliste et socialiste). Barrès' anti Jewishness found its roots both in the scientific racial contemporary theories and on Biblical exegesis.) to defend his ideas, attempting to bridge the gap between the far left and the far right. His personal notes showed however that he himself did not always believe in his purported war optimism, being at times close to defeatism. During the war Barrès also partly came back on the mistakes of his youth, by paying tribute to French Jews in Les familles spirituelles de la France, where he placed them as one of the four elements of the "national genius", alongside Traditionalists, Protestants and Socialists – thus opposing himself to Maurras who saw in them the "four confederate states" of "Anti France". After World War I, Barrès demanded the annexation of Luxembourg into the French Republic, and also sought to increase French influence in the Rhineland. On 24 June 1920, the National Assembly adopted his draft aiming to establish a national day in remembrance of Joan of Arc.

Ұлтшылдық

Баррес Францияда ғасыр басында Шарль Мауррамен бірге этникалық ұлтшылдықтың басты ойшылдарының бірі саналады, ол Эльзас-Лотарингияны қайтадан басып алуға ұмтылған реваншизммен байланысты – бұл жаңа құрылған Герман империясы 1871 жылғы Франко-пруссия соғысының соңында қосып алған аймақ (Баррес сол кезде 8 жаста болған). Шындығында, ол француз тілінде "ұлтшылдық" сөзін танымал еткен. Мишель Винок (өзінің "Интеллектуалдар ғасыры" кітабының бірінші бөлігін "Баррес жылдары" деп атаған, одан кейін Андре Жид пен Жан-Поль Сартрдың жылдары), Пьер Андре Тагиф және т.б. Ол Пол Буржемен утилитаризм мен либерализмді жек көруін ортақ бөлісті. Ұлтты анықтауда Ренанға қарағанда Гердер мен Фихтеге жақын болған Баррес француз орталықтандырушылығына қарсы болды (Маурра сияқты), себебі ол Ұлтты жергілікті адалдықтың көптігі деп есептеді – бірінші кезекте отбасы, ауыл, аймақ, содан кейін ұлттық мемлекет. Баррес қазіргі заманның араласуынан, Парижде бейнеленген нәрседен қорқып, Мишелетке қарсы бұл Ұлттың бірлігіне қауіп төндіреді деп мәлімдеді. Ұлт әртүрлі жергілікті ұлттар арасында тепе-теңдік сақтауы керек еді (ол "Лотарингия ұлты" туралы, "француз ұлты" сияқты сөйледі).

Испандықтар

Баррес белгілі испанофил болған. Ол әрқашан "Оңтүстік" пен "Шығысқа" құштарлық танытып, өзінің еңбектерінде маврлардың үстемдік кезеңін баса көрсеткен. Ол сол кездегі Испанияны экономикалық және бюрократиялық рационализацияға жасалған әрекеттерге қарсы тұратын, өз еліне қауіп төндіретін ұлт ретінде түсіндірді. Ол 1892, 1893 және 1902 жылдары Испанияға сапар шегіп, ел туралы көзқарасын жазбаларында бейнеледі, әсіресе Толедо қаласына ерекше қызығушылық танытты.

Дада мен Баррес

1921 жылдың көктемінде дадаистер Баррестің сотын ұйымдастырды, оны "ақыл-ой қауіпсіздігіне жасалған шабуыл" ("attentat à la sûreté de l'esprit") деп айыптады және 20 жылға мәжбүрлі еңбекке кесті. Бұл құбылмалы сот процесі Даданың тарауына да себеп болды. Оның негізін қалаушылары, Тристан Цара сияқты, тіпті Дада ұйымдастырған болса да, кез келген әділдік түрінен бас тартты.

Соңғы жылдары және өлімі

1922 жылы шығыстану романсы, «Оронтедегі бақ» (A Garden on the Orontes) – сол аттас операның негізі болды, бұл «Оронт дауы» (la querelle de l'Oronte) деп аталатын пікір қақтығысын тудырды. Баррес 1923 жылғы 4 желтоқсанда Нойли-сюр-Сен қаласында қайтыс болды.

Ағылшын тіліндегі шығармалары

"Францияның өлмейтін рухы", Йель университетінің баспасы, 1917 жыл. "Францияның жас сарбаздары". "Соғыс және жастар рухы" еңбегінде, Atlantic Monthly Company, 1917 жыл. Колетт Бадуш: Метц қаласындағы жас қыздың тарихы, Джордж Х. Доран компаниясы, 1918 жыл. "Офицерлер мен джентльмендер", "Атлантик" журналы, 121-том, 1918 жыл. "Францияның сенімі", Хоутон Миффлин және компания, 1918 жыл. "Сакрэд Хилл", Маколей компаниясы, 1929 жыл. "Тамырсыз". "The World's Greatest Books", W. H. Wise & Co., 1941 жыл.

Басқа

Массия Бибиков, Марсельдегі үндістеріміз, Морис Баррес кіріспесімен, Smith, Elder және Компания, 1915. Жорж Лафонд, "Пара мен даңққа толы", Морис Баррес алғы сөзімен, Small, Maynard & Company, 1918.

Шетел тілдерінде

Рене Жаке (1900). Notre Maître Maurice Barrès, "Нилсон кітапханасы". Дж. Эрнест Чарльз (1907). Морис Баррестің мансабы, Академик, Э. Сансо & Cie. Рене Гиллуан (1907). Морис Баррес, Э. Сансо & Cie. Анри Массис (1909). Морис Баррестің ойлары (La Pensée de Maurice Barrès), Mercure de France. Николас Бодуэн (1910). "Морис Баррестің эволюциясы", "Бірнешеу", № 1. Жан Эрлуисон (1911). Морис Баррес және тәртіп мәселесі, Жаңа Ұлттық кітапхана. Жак Жари (1912). Морис Баррестің өнер және психологиясы туралы эссе, Эмиль Пол. Поль Бурже (1924). Баррестің сабағы, Кітаптар қаласы. Франсуа Мориак (1945). Барреспен кездесу, "Төңкер үстел". Альберт Гарро (1945). Баррес, өркениеттің қорғаушысы, Бос уақыт баспасы. Сара Важда (2000). Морис Баррес, Фламмарион.