Кіріспе

Ресейде туған ирланд ақыны (1907 – 1976)

Джордж Риви (1 мамыр 1907 – 11 тамыз 1976) – Ресейде туған ирланд сюрреалистік ақын, баспагер, аудармашы және өнер жинаушы. Ол сонымен қатар Сэмюэл Беккеттің алғашқы әдеби агенті болды. Өзінің өлеңдерінен бөлек, Ривидің аудармалары мен сындық прозасы ағылшын тілді оқырмандарға 20 ғасырғы орыс поэзиясын таныстыруға көмектесті. Ол француз сюрреалистік ақыны Поль Элуардың ағылшын тіліне аудармаларын жинақтап басып шығарған алғашқы баспагер болды. Ривидің әдеби мансабының ең даулы тұсы – ол Нью-Йорк баспасөзіне және британдық редактор және баспагер Алан Клодтке "Суреттелген құс" романын Джерзи Косински үшін өзі жазғанын мәлімдегені болды.

Ерте өмір және еңбек

Ривидің әкесі, Дэниел Риви, Белфасттан зығыр инженері болса, анасы София Турченко орыс болған. Ол Витебск қаласында дүниеге келді, ал 1909 жылы отбасы Нижний Новгородқа көшіп, онда жас ақын білім алып, орыс тілінде еркін сөйлей бастады. 1919 жылы, Ресей азамат соғысы кезінде, Дэниел тұтқындалғанда анасы мен ұлы Белфастқа қашып кетті. Риви 1921 жылға дейін Белфаст Корольдік академиялық институтында оқыды, содан кейін отбасы Лондонның Фулхэм ауданына көшіп барды. Мұнда ол Слоан мектебінде білім алды. Ол жазғы демалыстарын Белфастта өткізіп, халық балладаларын және гэль поэзиясын бірнеше дәптерге жазып алды. 1926 жылы ол Кембридждегі Гонвилл және Каиус колледжіне түсіп, тарих және әдебиет пәндерін оқыды. Кейіннен ол "Эксперимент" журналымен байланысы бар Кембридж жазушылары тобымен танысты, олардың ішінде Уильям Эмпсон, Джейкоб Броновски, Чарльз Мэдж, Кэтлин Рейн және Джулиан Тревелян болды. Ол Борис Пастернак туындыларының аудармаларымен бірге "Эксперимент" журналына проза мен өлеңдер жариялады.

Лондон және Екінші дүниежүзілік соғыс

"Эхоның сүйектері" басылымы жарықтанған соң, Риви осы агенттік пен баспаны Лондонға көшірді. Бұл қадамды француз астанасынан жалпы сюрреалистік қозғалыстың басталуымен байланысты қарастыруға болады. 1934 және 1936 жылдар аралығында Тревелян, Дэвид Гаскойн, Герберт Рид, Роланд Пенроуз және Э. Л. Т. Месенс сияқты тұлғалар да осындай қадам жасады. Осының нәтижесінде Лондон сюрреализммен байланысты көрмелер мен баспалардың орталығына айналды. Риви осы ортада өте белсенді болды, картиналар жинады, Ридтің "Сюрреализм" (1936) еңбегіне үлес қосты және Бюро арқылы авторларды ілгерілетумен айналысты. Оның ең белгілі клиенті Бекетт болды, Риви оның "Мёрфи" романын баспаға тапсыруға тырысты (бірақ сәтті болмады). 1936 жылы Халықаралық сюрреалистік көрменің ашылуына орай, "Европа Пресс" баспасы Пол Элюардың өлеңдерінің ағылшыл тіліне алғашқы аудармаларын қамтитын "Торнс оф Тондер" жинағын жариялады. Кітапта Пабло Пикассоның суреті және Ридтің алғы сөзі жарияланды, ал аудармашылар қатарында Риви, Бекет, Девлин, Гаскойн, Ман Рэй және Рутвен Тодд болды. Баспа тағы төрт кітап шығарды: Девлин, Коффи, Чарльз Анри Форд және Ривидің "Кихотикалық іздестірулері" (1939). Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Риви анасын құтқару үшін Польшаның Кеңес әскері басып алған аймағына барды. Содан кейін ол баспа мен бюроны жабыстырып, Сыртқы істер министрлігіне қосылды және Мадридте және Кеңес Одағында қызмет етті. 1945 жылы Лондонға оралғаннан кейін, ол "Совет әдебиеті бүгін" (1946) кітабын жариялады, осы кітаптың нәтижесінде ол орыс әдебиетін оқыту үшін Нью-Йоркке көшіп барды.

Кейінгі өмірі мен еңбектері

Париж, Лондон, Дублин және Белфаст қалаларына сирек сапарлар жасағаннан басқа, Ривей өмірін АҚШ-та өткізді, онда ол бірқатар маңызды аудармаларды жариялады, соның ішінде Александр Есенин-Волпиннің «Көктем жапырағы» (1961), Федор Абрамовтың «Жаңа өмір: Ұжымшардағы бір күн» (1963), екі тілді антология «Жаңа орыс ақындары 1953 – 1968» (1968) және Евгений Евтушенконың «Ұрланған алмалар» (1972) жинағына үлес қосты. Ақын ретінде Ривей АҚШ-қа көшкеннен кейін көпшілік назарынан көбінесе шығып қалды. Дегенмен, ол «Естелік түстері» (1955) және «Жеті теңіз» (1971) сияқты өлеңдер жинақтарын шығаруын жалғастырды. Соңғысы Коффидің Advent Press баспасынан жарық көрді. Ривейдің жеті өлеңі 1971 жылғы «The Lace Curtain» журналының 1930-шы жылдарға арналған арнайы санында жарияланды, ал ол Джон Монтегьюдің «Фабердің ирланд өлеңдер кітабында» (1974) ұсынылды.

Басып шығару

Коуглан, П. және Дэвис, А (ред.) Модернизм және Ирландия: 1930-шы жылдар поэзиясы.