Америкалық оператор Стэнли Кортездің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық оператор Стенли Кортес, А.С.К. (4 қараша 1908 – 23 желтоқсан 1997) – американдық оператор. Актер және режиссер Рикардо Кортестің кіші інісі Стэнли 70-тен астам фильмде жұмыс істеді, оның ішінде Орсон Уэллстің "Ұлы Амберсондар" (1942), Чарльз Лаутонның "Аңшының түні" (1955), Нуннали Джонсонның "Еваның үш жағы" (1957) және Сэмюэл Фуллердің "Шоқ дәліз" (1963) және "Жылаңаш сүйіспеншілік" (1964) фильмдері бар.

Өмірбаян

Кортес "Кранц" тегімен Нью-Йорк қаласында дүниеге келді және Нью-Йорк университетінде оқыды. Ол өзінің кәсіби аты Кортезді ағасы Джейкоб Кранцтың кинодағы сұранысына байланысты қабылдады, оның ағасы Рикардо Кортез кино жұлдызына айналған болатын. Алғашқыда ол бірнеше портрет суретшілерінің студияларында (соның ішінде Эдвард Штайхеннің студиясында) әсем декорациялар жасаушы ретінде жұмыс істеді, бұл оған кеңістікке деген сезімі күшті және камераны сол кеңістікте екі өлшемді форматта бейнелеуге қабілеттілігін дамытты. Оның кино индустриясындағы алғашқы жұмысы Pathé News компаниясында болды, бұл кейіннен фильмдеріне қажет болған жағдайда жаңалықтар сияқты эффект беруге мүмкіндік берді. 1920-ші жылдар мен 1930-шы жылдардың басында ол Голливудтағы операторлық сатыдан өтті: камераның көмекшісі, оператор және оператор (немесе бірінші оператор, ол 1936 жылы осы мәртебеге жетті). Ол Карл Струсс, Чарльз Рошер және Артур С. Миллер сияқты көрнекті Голливуд операторларымен жұмыс істеуге мүмкіндік алды. Бос уақытында Кортез Славко Воркапичтің техникасын пайдаланған "Шерцо" (1932) атты тәжірибелік фильм түсірді; сыншылар осы қысқаметражды фильмін "жарықтың симфониясы" деп атады. Кортездің кинооператор ретіндегі алғашқы фильмдері аса танымал болмаса да, олар оған тәжірибе жасауға мүмкіндік берген ерекше тақырыптарға ие болды. (Шындығында, өмірі бойында ол тәжірибелік әдістер арқылы орташа фильмдерге де қызығушылық тудыра алатындығын көрсетті.) "Естен кеткен әйел" (1939) фильмінде ол актрисаның көзін жақыннан түсіріп, оның санасына үңілу сезімін тудырды. Содан кейін Кортез Орсон Уэллспен "Ұлы Амберсондар" (1942) фильмінде жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болды. Кортез бірінші оператор болып тағайындалғанға дейін фильмнің декорацияларын көрген. Оның кеңістікке деген сезімі фильмді осы декорацияларда түсірудің үлкен қиындық тудыратынын көрсетті. Уэллс Кортездің студиялық кеңістікті меңгеруі осы фильмге – үйді негізгі оқиға орны ретінде пайдалануға қажетті екенін түсінді. Кортездің фильмдегі жұмысының көп бөлігі студия тарапынан қысқартылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кортес АҚШ армиясының байланыс корпусында қызмет етті. Өмірінің соңғы жылдары Кортез бірнеше психологиялық драмаларды түсірді. "Smash Up, the Story of a Woman" (1947) фильмінде Кортез мас күйді сезіндіру үшін камера ішіне орнатылған шамдарды пайдаланды. Чарльз Лаутон Кортезге тағы бір қиындық ұсынды – "Түннің аңшысы" фильмін. Бұл ерекше фильм су астында түсіруді және экспрессионистік жарықпен жабдықтауды талап етті, ал Кортез камера қозғалысына музыкалық сипат беруге қол жеткізді. "Еваның үш беті" (1957) фильмінде Кортез өзінің актрисасын тапты: Джоан Вудвард оған Грета Гарбо Уильям Х. Дэниелске, ал Марлен Дитрих Ли Гармске болғандай болды. Кортездің жарықтың нұсқауларын өзгерткені Вудвардтың мінез-құлқындағы өзгерістерге сәйкес келді, екеуі бірге Еваның, психологиялық тұрғыдан екіге бөлінген тұлғаның басқа біреуге айналу сезімін тудырды. Сэмюэл Фуллердің 1963 жылғы "Шоқ дәлізінде" фильмінде студияның лабиринт тәрізді дәліздері мен бөлмелері Кортездің камерасымен түрмеге қамау мен ақылсыздық символына айналды. Фуллер Кортезді қайтадан "Жылаңаш сүйіспеншілік" фильмінде пайдаланды және 1978 жылы "Үлкен қызыл" фильміне шақырды, бірақ продюсер Джин Корман Израильде түсірілген төмен бюджетті фильм оған төлей алмайтынын мәлімдеді. Кортез "Қытай ауданы" (1974) фильмін бастады, бірақ режиссер Роман Полански визуалды стильдегі келіспеушілікке байланысты оны бірнеше күннен кейін Джон Алонзомен ауыстырды. Кортез 1997 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды және Синай тауының мемориалдық саябағындағы зиратқа жерленді.

Cortez was born under the surname "Krantz" in New York City and attended New York University. He adopted his professional name Cortez to capitalize on the fame of his older brother, Jacob Krantz, who had been transformed into the film matinee idol Ricardo Cortez. He first worked as a designer of elegant sets for several portrait photographers' studios (including that of Edward Steichen), which may well have instilled in him his great talent: a strong feeling for space and an ability to move his camera through that space in such a way as to embody it in film's two dimensional format. His first job in the film industry was for Pathé News, which later allowed him to give his films a newsreel like touch when necessary. During the 1920s and the early 1930s, he worked his way up the usual Hollywood cameraman ladder: camera assistant, camera operator, and cinematographer (or first cameraman, a rank he attained in 1936). He managed to work for some of the great Hollywood cameramen, among them Karl Struss, Charles Rosher, and Arthur C. Miller. On the side, Cortez managed to do an experimental film, Scherzo (1932), that drew on the techniques of Slavko Vorkapić; critics have referred to this short as a "symphony of light." Cortez's early films as cinematographer are not of the first rank, but they often had offbeat subjects that allowed him to experiment. (indeed, throughout his career, he displayed an ability to give otherwise mediocre works a certain interest by means of experimental techniques.) In The Forgotten Woman (1939) he did an extreme close up of the actress's eyes to create a sense of seeing into her mind. Then Cortez had his big chance of working with Orson Welles on The Magnificent Ambersons (1942). Cortez saw the set for the film before being appointed first cameraman. His spatial sense told him that shooting the film within these sets would be a tremendous challenge. Welles intuited that Cortez's mastery of studio space was exactly what this film–having a house as its main setting–demanded. Much of Cortez's work on the film was cut by the studio. During World War II, Cortez served in the U. S. Army Signal Corps. In his later years, Cortez filmed several psychological dramas. In Smash Up, the Story of a Woman (1947), Cortez used flashing lights placed inside the camera to create the sense of drunkenness. Charles Laughton gave Cortez another challenge – The Night of the Hunter. The extraordinary film demanded trial underwater shots and expressionistically lit sets, and Cortez managed to endow the camera movements with a musical quality. In The Three Faces of Eve (1957), Cortez found his actress: Joanne Woodward would be to him what Greta Garbo was to William H. Daniels and Marlene Dietrich to Lee Garmes. Cortez's subtle modulations of lighting match Woodward's equally subtle changes of expression, and both together create the sense of Eve, a psychologically split personality, becoming someone else. In Samuel Fuller's 1963 film Shock Corridor, the labyrinthine hallways and rooms of the studio set are transformed by Cortez's camera into a symbol of incarceration and insanity. Fuller used Cortez again on The Naked Kiss and sought him for The Big Red One in 1978 but the producer Gene Corman said the low budget film shot in Israel couldn't afford him. Cortez started Chinatown (1974), but director Roman Polanski replaced him after a few days shooting due to a disagreement over visual style. He was replaced by John Alonzo. Cortez died in 1997 of a heart attack, and is buried in Mount Sinai Memorial Park Cemetery.