Кіріспе

Myōkō класындағы ауыр крейсер

Myōkō (妙高) – Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштерінің (IJN) төрт ауыр крейсерінің бас кемесі. Ол Ниигата префектурасындағы Myōkō тауының құрметіне аталған. Осы кластағы басқа кемелер – жапондық крейсер Начи, жапондық крейсер Ашигара және жапондық крейсер Хагуро.

Өмірбаян

Миоко 1922–1929 жылдар аралығындағы Теңіз күштерін жаңғырту бағдарламасы бойынша, Вашингтондық теңіз келісімінің шектеулеріне сәйкес, Жапонияда салынған алғашқы ауыр крейсер ретінде мақұлданды және кез келген ел салып, "10,000 тонналық" крейсерлердің біріншісі болды. Теңіз сәулетшісі вице-адмирал Юзуру Хирага, Жоғарғы палубаларға қосымша жабдықтар орнату туралы Императорлық жапон теңіз күштері Бас штабының талаптарын үнемі қабылдамау арқылы, алғашқы жылдары конструкцияның қауіпті түрде ауырлауын болдырмауға қол жеткізді. Бірақ 1930 жылдардағы модификациялар мен қайта құрулар кезінде, соңғы суыру салмағы 15,933 тоннаға жетті, бұл келісім шектерінен әлдеқайда асып түсті.

Дизайн

Миоко класының кемелері, корпусының дизайны Миоконың кеңейтілген нұсқасына негізделген, ұзындығы , ені және сусымасы бар, және оның класы бойынша бірінші болып салынғанмен, үшінші болып аяқталды. Миоко өзінің қызметі барысында әуе шабуылдарының өсіп келе жатқан қаупіне қарсы тұру үшін бірнеше рет жаңартылып, модернизацияланды. Соңғы жаңартудан кейін ол 52 Type 96 25 мм AT/AA Gun зениттік пулеметтері мен екі зениттік қарумен жабдықталды. Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Миоко 1938 жылғы 10-12 мамыр аралығында Амой операциясына, ал 1939 жылғы ақпанда Хайнань аралы операциясына қатысты, бұл кезде ол IJN 5-ші флотының 9-шы жасағының флагмандық кемесі болды. 1941 жылғы сәуірде екінші реконструкция және қайта жабдықтау аяқталды, торпедалардың саны 16-ға дейін екі есеге артты, тағы сегіз 25 мм зениттік пулемет қосылды және тұрақтылықты жақсарту үшін корпустың бүйірлеріне ілгіштер орнатылды. Наурыз айында Миоко Сасебо теңіз арсеналында жөндеуден өтті. Сәуір айында ол Дулиттл рейдінің тобын ұстауға жасалған сәтсіз әрекетке қатысты.

Коралл теңізіндегі шайқас

Мамыр айында Мёко "Мо" операциясы барысында авианосецтер тобының құрамына кірді, нәтижесінде Тулагиге шабуыл жасаушы күштер және одан кейін Коралл теңізі шайқасы болды. Ол вице-адмирал Такагидің штаб-квартирасы болды, ол авианосецтер тобының бас командасын жүргізді. Бұл топқа жапондық авианосецтер Шокаку және Зуикаку кірді, олар контр-адмирал Чуичи Хараның тактикалық басқаруында болды, сондай-ақ ауыр крейсерлер Мёко және Хагуро, және бес эсминец. Шокаку американдық ұшақтардан зардап шекті, ал Зуикаку Коралл теңізі шайқасында көптеген ұшақтарын жоғалтты, осыдан кейін флот Порт-Морсбиге шабуыл жасамай кері шегінуге мәжбүр болды.

Мидуэй шайқасы

Маусым айында Миоко вице-адмирал Нобутаке Кондоның Мидуэй шайқасындағы қолдау күшінің құрамына кірді. Оған жапондық жауынгерлік кемелер Конго мен Хие, ауыр крейсерлер Хагуро, Атаго және Чокай, жеңіл крейсер Юра, жеңіл ұшақ тасымалдаушы Зюйо және жеті эсминец кірді. 23 маусымда жаумен қақтығыспай, қолдау күштері Солтүстік Жапониядағы Сендайға қайтып келді, ал 28 маусымда Миоко Алеут аралдарындағы кампаниядағы күшейту конвойын сүйемелдеуге жіберілді. Бұл күшке Зюикаку ұшақ тасымалдаушысы, Зюйо және Жунё, Рюджо жеңіл ұшақ тасымалдаушылары, Майя, Такао, Миоко, Хагуро және Начи ауыр крейсерлері, сондай-ақ Абукума, Кисо және Тама жеңіл крейсерлері кірді. Миоко 1942 жылдың 12 шілдесінде Хаширажимаға оралды.

Соломон аралдарындағы науқан

1942 жылдың 11 қазанында Миоко ИЖН 2-ші флотының құрамында Труктан шықты. Бұл күшке сонымен қатар "Конго" және "Харуна" жапондық линкорлары, "Атаго", "Чокай" және "Начи" ауыр крейсерлері, "Исузу" жеңіл крейсері және 12 эсминец кірді. Оларды вице-адмирал Чуичи Нагумоның авианосецтік шабуыл тобы күшті. Миссияның мақсаты – тамыз айында американдық әскерлер басып алған Гуадалканал аралындағы жапон әскерлерін нығайту және жабдықтау. 14 қыркүйекте Миокоға 10 USAAF B-17 бомбалаушы ұшағы шабуыл жасады, нәтижесінде ол жеңіл зақымдар алды. 15 қазанда ол Майямен бірге американдықтар бақылап отырған Хендерсон аэродромын атқылау операциясына қатысты. 1943 жылдың 31 қаңтары мен 9 ақпаны аралығында Миоко Сасебода жөндеуден өткен соң Гуадалканалдан эвакуацияға қатысты. Күш құрамында "Зюикаку", "Зуйо" және "Дзюнъё" авианосецтері, "Конго" және "Харуна" линкорлары, "Атаго", "Такао", "Миоко" және "Хагуро" ауыр крейсерлері, "Нагара" және "Агано" жеңіл крейсерлері және 11 эсминец болды. Жапондықтар аралдан 11 700 әскерді эвакуациялауға жетті.

Кейінгі науқандар

1943 жылдың мамыр айында Миоко мен Хагуро Кисканы эвакуациялауға көмектесу үшін солтүстікке қарай жүзіп кетті. Маусым айында олар Сасебоға тағы да қайта дайындалу үшін оралды. Миоко төрт екі ұңғылы 96 типті 25 мм зениттік/танкіге қарсы пулеметтермен жабдықталды, сондай-ақ 21 типті әуе іздеу радары орнатылды. Гилберт аралдарына шабуыл жасаған американдық авианосецтерге жауап ретінде Миоко вице-адмирал Джисабуро Озаваның флотымен бірге американдық авианосецтермен қақтығысу үшін шықты. Флотқа авианосецтер Шокаку, Зуикаку және Зуихо, жапондық жауынгерлік кемелер Ямато және Нагато, ауыр крейсерлер Миоко, Хагуро, жапондық крейсерлер Тоне, Чикума, Могами, Атаго, Такао, Чокай және Мая, жеңіл крейсер Агано және 15 эсминец кірді. Кенеттен іздеу жүргізілгеніне қарамастан, бұл күш американдық шабуыл тобымен байланыс орната алмады және Трукқа оралды. 1 қарашада Миоко мен Хагуро екі эсминецпен бірге Труктан оңтүстікке қарай жүзіп, Рабаулға бағытталған конвойды сүйемелдеді. Рабаульден Миоко Агано жеңіл крейсерімен, Сэндай жапондық крейсерімен және алты эсминецпен Бугенвиль аралына күштерді жеткізу үшін жолға шықты. Жапония армиясының шамамен 1000 әскері төрт жылдам эсминец-транспортерлермен тасымалданды. Соғыс кемелері транспортерлердің алдында жүзіп, 3 қараша күні сағат 12:50-де Императрица Аугуста шығанағындағы шайқаста американдық күшпен қақтығысты. Американдық күш, құрамында төрт жеңіл крейсер мен сегіз эсминец болды, 6 дюймдік (152 мм) артиллериялық оқтармен «Сендайды» батырды. Американдық артиллериядан қашып бара жатып, Миоко жапондық «Хацуказе» эсминцімен соқтығысты. «Хацуказе» кері қайтқанда артта қалды және американдық артиллериямен жойылды. «Хагуро» шайқаста аз ғана зақым алды, ал американдық «Фут» эсминці «Ұзын найза» торпедасымен мүгедек болды. 17 қарашада Миоко тағы бір жөндеу үшін Сасебоға келді. Тағы сегіз бір ұңғылы 25 мм зениттік пулемет қосылды, осылайша барлығы 24 пулемет болды. Қаңтар айында Миоко (Тоне және екі эсминецпен) Труктан Кавиенгке және кері бағытта оқиғасыз жүк тасыды. 10 ақпанда, «Атаго» мен «Чокай» және сегіз эсминецпен Труктан Палауға қарай жүзіп бара жатқанда, Миоко «Пермит» су асты кемесінің шабуылына ұшырады. Су асты кемесі төрт торпеда атып, бірақ барлығы өткіріп жіберді. Наурыз айында Миоко және «Ширацуй» жапондық эсминці бос танкерлік конвойды Палаудан Борнеоға сүйемелдеді. 6 сәуірде Миоко «Dace» су асты кемесінің шабуылына ұшырады. Ол барлық алты мұрындық торпедалық түтіктерді атып жіберді, бірақ қағып жібермеді. «Дартер» су асты кемесі де Миоконы байқады, бірақ шабуылға қажетті позицияға шыға алмады.

Филиппин теңізіндегі шайқас

1944 жылдың маусым айында Миоко Филиппин теңізіндегі шайқасқа қатысты. Жапон флоты Мариан аралдарына жасалған американдық шабуылға жауап ретінде Тави-Тавидегі бекінісінен шықты. Жапон жоғары басшылығы Мариана аралдарында орналасқан американдық ауыр бомбалаушыларының Жапонның ішкі аралдарындағы заводтар мен кеме құрылыс орындарына жете алатынын білген. Бұл шайқас кейіннен американдық теңізшілер тарапынан "Ұлы Мариана аң ауы" деп аталды, себебі 19 маусым күні бір күні ішінде 300-ден астам жапондық авиатасымалдаушы ұшағы жойылды.

Лейте шығанағы шайқасы

Миоко вице-адмирал Такео Куританың төрт линкор мен 10 крейсерден тұратын Бірінші мобильді соққылау күшінің (Орталық күш) құрамында Лейте шығанағы шайқасына қатысты. Орталық күш Сибуян теңізі арқылы өтуге тырысқанда, АҚШ-тың 38-ші жедел әскер тобы оны байқап, шабуыл жасады. Көптеген әуе шабуылдары жапондық «Мусаси» линкорына бағытталған, бірақ «Миоко» кемесі оң жағынан торпедамен зақымданып, оң жақ бұрандаларына нұқсан келді. Ол жылдамдығын төмендетіп, 1944 жылдың 2 қарашасында Сингапурға бет бұрды. Уақытша жөндеуден кейін ол Камрань шығанағында тоқталып, Жапонияға аттанды.

Тағдыр

Камрань шығанағына бет алғанда, 1944 жылғы 13 желтоқсанда сағат 17:35-те «Бергалл» суасты қайығы атқан алты торпеданың бірі «Миокоға» соқты, оның артқы сол жақ бөлігін қиратып, бағыттау мүмкін емес етті. Кеме тоқталып қалды. Артқы бөлігі ауыр зақымдалғанға қарамастан, бір порт винті жұмыс істей берді, бірақ басқару мүмкін болмады. Оны «Ушио» жапондық эсминеці (Бергаллға зақым келтіруге көмектесіп, ол аман қалды және Фримантелге оралды) және бірнеше басқа кемелер жөндеу үшін Сингапур портына сүйреп әкелді. Бірақ Сингапурдағы материалдар «Миоко» мен «Такао» екеуінің жөндеу жұмыстарын аяқтауға жеткіліксіз болды. «Такао» Сибуян теңізі шайқасынан бұрын екі суасты қайығынан атылған торпедалардың салдарынан қатты зақымдалған еді. 1945 жылдың ақпан айында портың командирі «Миоконы» Сингапурда жөндеуге болмайтынын және оны Жапонияға сүйреп әкете алмайтынын хабарлады. Ол «Миоконы» Сингапурда әуеге қарсы батарея ретінде сақтауды ұсынды, және бұл ұсыныс мақұлданды. «Миоко» мен «Такао» екеуі де 26 шілдеде британдық мини-суасты қайықтарының шабуылына ұшырады, бірақ соғыстан аман қалды. «Миоко» 1945 жылғы 21 қыркүйекте Корольдік теңіз күштеріне ресми түрде тапсырылды, содан кейін Малакка бұғазына сүйреліп, 1946 жылғы 8 шілдеде Малайзияның Порт-Светтенхам (қазіргі Порт-Кланг) маңында, жапондық I 501 және I 502 суасты қайықтарының жанында батырылды.